تسخیر لانه جاسوسی از آن دست وقایعی است که از آغاز طرح‌ریزی تا انجام و تبعات آن حاوی سوژه‌هایی ناب برای به تصویر کشیدن در عالم رسانه است. شاید اگر این اتفاق در کشورهایی که خود را صاحب هنر در عرصه تصویر می‌دانند، رخ داده بود، اکنون ده‌ها فیلم و انیمیشن برای یادآوری تاریخ و نمایش پیروزی ساخته و در سطح بین‌المللی ارائه می‌شد. با این وجود، ضعف تصویر‌گری تسخیر سفارت آمریکا به شدت به چشم می‌آید و جز اندکی که سریال «طوفان شن» را در سال‌هایی دور به یاد دارند، حافظه تصویری این واقعه همچنان خالی است. در جهت بررسی دلایل ضعف موجود با سعید مستغاثی، پژوهشگر و منتقد سینما به گفتگو نشستیم.
از زمان تسخیر سفارت آمریکا یا همان لانه جاسوسی تا آزادی گروگان‌ها 444 روز فاصله بود. در این مدت دانشجویان پیروی خط امام که به اسناد مهم و محرمانه‌ای از جاسوسی‌های آمریکایی‌ها دست پیدا کرده بودند، گروگان‌ها را در ساختمان‌های سفارتخانه نگهداری می‌کردند. یکی از این ساختمان‌ها اقامتگاه سفیر بود که افراد مهم سفارت را در آن‌جا نگه داشته بودند. «بیل بلک» کارمند مخابرات سفارت که از اسناد بسیاری خبر داشت نیز از افرادی بود که در اقامتگاه سفیر نگهداری می‌شد. جریان فرار ناموفق «بیل‌بلک» آمریکایی و درگیری او با دانشجوی دختر پیرو خط امام «معصومه نورمحمدی جامی» یکی از جالب‌ترین روایات و خاطرات تسخیر لانه جاسوسی است.
حادثه 13 آبان سال 58، بی‌شک یکی از حوادث مهم و اثرگذار در تاریخ انقلاب اسلامی به شمار می‌رود. حادثه‌ای که ابعاد گسترده آن درخور توجه و دقت نظر است. این اتفاق نه تنها هیمنه ابرقدرتی آمریکا را درهم شکست بلکه نقاب از چهره برخی از اشخاص و گروه‌هاي مختلف برداشت و چهره واقعی آنان را بر همگان روشن ساخت. در بین اسناد به دست آمده در لانه جاسوسی آمریکا اسامی نام‌آشنا کم نبودند. در ادامه نگاهي داريم به این اسناد كه منجر به شفاف ساختن نظريات، مواضع و عملكرد اشخاص و گروه‌هاي مختلف شد.
بلندگوی هواپیما اعلام می‌کند که برای فرود آماده باشیم. بغض راه نفسم را می‌گیرد. بعد از دوازده سال بالأخره به ایران برگشتم. بعد از تمام شدن جنگ برای تحصیل رفتم. دکترایم را که گرفتم در همان دانشگاه درس دادم و هیچ وقت فرصت نشد که برگردم. در تمام این سال‌ها نمی‌دانستم که این قدر دلم برایش تنگ شده است.
یکی از اتفاقات مهم که در جریان تسخیر لانه جاسوسی رخ داد، دستیابی به اسناد محرمانه‌ای بود که نظامیان آمریکایی حاضر در سفارت آمریکا دست به انهدام و از بین بردن آنها زدند.اسناد و مدارکی که از درجه اهمیت بسیار بالایی برخوردار بود. به اندازه‌ای که دانشجویان پیرو خط امام بعد از مشاهده اسناد رشته شده برای دسترسی به محتوای این اسناد اقدام به سرهم کردن آنها کردند. جریان از بین بردن این اسناد از زبان گروگان‌های لانه جاسوسی جالب و شنیدنی است.
در اولین ساعات روز 28 آبان 1358 سه گروگان آماده می‌شوند تا با ماشین استیشن سفید رنگ سفارت به فرودگاه برده شوند. تعدادی از دانشجویان نزدیک ماشین ایستاده‌اند. گروگان‌ها از تك‌تك آنان خداحافظی می‌کنند و بعضی از دانشجویان نیز با زبان انگلیسی و بعضی با تکان دادن دست با آنها خداحافظی می‌کنند. خانم «کتی گروس»، بسیار خوشحال است و پس از دست دادن با چند تن از خانم‌های دانشجو که در دو هفته گذشته، محافظ او بوده‌اند، خداحافظی می‌کند و سپس سوار ماشین مي‌شود. گروهبان کوارلز، شدیدا تحت‌تأثیر محبت دانشجویان قرار گرفته و از رفتاری که با او به علت سیاهپوست بودن شده است، متعجب است. ناراحتی دور شدن از دانشجویان در چهره‌اش کاملا مشهود است و آن را ابراز می‌دارد.
در دوره سلطنت شاهان بی‌کفایت قاجار بود که رد پای یک استعمارگر دیگر به خاک پاک میهنمان باز شد. زمانی که دولت‌های استعماری درگیر جنگ جهانی اول بودند، کشور تازه جان‌گرفته آمریکا، فرصت را غنیمت شمرد و با ظاهری دوستانه وارد عرصه سیاسی ایران شد. آمریکا از همان آغاز سعی کرد از هر راهی که می‌تواند در قسمت‌های مختلف حکومت ایران برای خود جایگاهی بیابد. آنها ابتدا به روش نامحسوس سعی کردند راه‌های نفوذ را برای خود پیدا کنند. هر چه زمان می‌گذشت و فضا برای استعمار بازتر می‌شد، دولت آمریکا هم با وضوح بیشتری کار دخالت و امتیازگیری از پادشاهان را دنبال می‌کرد تا این‌که به یک قطب قدرت‌های استعماری در ایران بدل شد و توانست رقیبان خود را کنار زند.
