گزارش یک گروگانگیری 6 روزه
نا گفته های حمله به سفارت ایران در لندن
نویسنده :
عاطفه میر افضل
حمله به سفارت ایران در لندن، یکی از پیچیده‌ترین حوادث بین‌المللی است. این حادثه چند ماه بعد از تسخیر لانه جاسوسی آمریکا در ایران اتفاق افتاد.
اردیبهشت 1359 بود و ایران اسلامی، اولین روزهای تولد خود را پشت سر می‌گذاشت. به پیشنهاد وزارت امور خارجه وقت، سفارت ایران در انگلستان تازه بازگشایی شده بود و درصدد بود تا مناسباتی را برای ارتباط با دیگر کشورها برقرار کند. ساعت۱۱:۳۰ صبح بود که سیاست شرورانه استعمار، اتفاق تازه‌ای را برای مقاصد شوم خود رقم زد. ۲ مرد مسلح که سر و صورتشان را با چفیه عربی قرمز و سفید پوشانده بودند، وارد اتاق اصلی سفارت ایران شدند. مردان مسلح ۲۶ نفر کارمند سفارت را به گروگان گرفتند؛ ۱۷نفر اعضای سفارت، ۸ نفر مراجعه‌کننده و یک نفر پلیس نگهبان سفارت. در بین گروگان‌ها دو نفر کارمند بی‌بی‌سی و دو نفر روزنامه‌نگار حضور داشتند.
گروگان‌گیرها گاهی خود را عضو سازمان سیاسی «خلق عرب مسلمان ایران» و گاه «جبهه دموکراتیک انقلابی» برای آزادی و خودمختاری خوزستان معرفی کردند. آن‌ها گروه ۶ نفره خود را «الشهید» نامیدند.
در یک تماس تلفنی با خبر بخش برون مرزی بی‌بی‌سی، خواسته‌های اشغالگران چنین اعلام شد:
خواسته ما آزادی ۹۱ عرب از زندان‌های خوزستان که یکی از استان‌های جنوبی ایران است، می‌باشد. دولت ایران ۲۴ ساعت مهلت دارد که این ۹۱ نفر را آزاد کند و با هواپیما به لندن بیاورد. موقعی که این هواپیما به لندن رسید، ما به همراه گروگان‌ها به یک پایتخت عربی در خاورمیانه پرواز خواهیم کرد و در آنجا گروگان‌ها آزاد خواهند شد.
مدارای پلیس انگلستان با گروگان‌گیرها سبب شد تا اتفاقات تلخی در جریان این گروگانگیری رقم بخورد، از آنجا که «عباس لواسانی» (وابسته مطبوعاتی سفارت ایران) به طور مداوم با تروریست‌ها مجادله می‌کرد و علی‌رغم توهین‌های آنان، به طور آشکار از انقلاب ایران و رهبری انقلاب دفاع می‌کرد به هدف اصلی گروگانگیران تبدیل شد. او در نهایت در میانه راه و وقتی خواسته‌های آنان توسط پلیس و مقامات امنیتی بریتانیا برآورده نشد، به دست گروگانگیران به شهادت رسید. به تعبیر «تره‌ور لاک» افسر گروگان پلیس در داخل سفارت «وی را معصومانه به قتل رساندند.» سپس جسد شهید لواسانی را از پنجره به بیرون از ساختمان سفارت پرتاب کردند تا این گروگانگیری رنگ خشونت به خود بگیرد.
به دنبال شهادت لواسانی، در شرایطی که مسأله گروگانگیری با مماشات نیروهای انتظامی بریتانیایی مواجه شده بود و هیچ اقدامی علیه تروریست‌ها صورت نمی‌گرفت، بالأخره به دستور «مارگارت تاچر» عملیات ضد اشغال سفارت ایران از پلیس به نیروهای ویژه اسایاس منتقل شد.
تاچر در پیامی کاملا غیرمعمول به صورت جدی خواستار حفظ جان گروگان‌ها و کشتن همه گروگان‌گیرها شده بود. به اعتقاد بعضی تحلیل‌گران، «تاچر» نمی‌خواست این ماجرا با زنده ماندن گروگان‌گیرها استمرار یابد، چرا که گروگان‌گیرها حافظ اسراری بودند که زنده ماندن آن‌ها خطر افشای آن را در بر داشت. حتی آن یک گروگانگیری هم که زنده مانده بود، نه به صورت علنی، محاکمه شد و نه پس از طی دوران محکومیت، امکان دسترسی عمومی به او وجود دارد.
در این عملیات «علی صمدزاده» دیگر دیپلمات ایرانی نیز شهید شد و «احمد دادگر» از کارکنان محلی سفارت نیز هدف اصابت شش گلوله قرار گرفت، ولی زنده ماند.
جریان گروگانگیری در حالی رخ داد که نامه‌ای از سفارت جمهوری اسلامی ایران در لندن به وزارت خارجه بریتانیا نوشته شده و در آن از دولت بریتانیا، تأمین امنیت سفارت ایران خواسته شده بود و دقیقا دو روز بعد از پاسخ دولت بریتانیا مبنی بر تأمین کامل امنیت سفارت ایران، این حادثه روی داد.
نیروهای اسایاس که قبلا با روش‌های مختلف در پنجره‌ها، شومینه‌ها و دیوارهای سفارت ایران وسایل شنود و مواد منفجره کار گذاشته بودند، اندکی پس از ساعت ۱۹ روز دوشنبه ۵ مه به محل هجوم برده و در عملیاتی که تنها ۱۱ دقیقه به طول انجامید چهار نفر از تروریست‌ها را در جا کشته و گروگان‌ها را آزاد کردند.
وقتی که عملیات به پایان رسید، جنازه ۵ تن از اشغالگران شناسایی شد و نفر ششم که خود را بین گروگان‌ها پنهان کرده بود دستگیر شد و بعدها محاکمه و ظاهرا به حبس ابد محکوم شد.
دادگاه تنها بازمانده
«فوزی بداوی نژاد» (نجاد در متون عربی) آخرین بازمانده تروریست‌ها در دادگاه به قاضی گفت که در بغداد او را فریب داده‌اند و اکنون از آنچه کرده پشیمان است. او گفت که هدایت عملیات در بغداد و سازماندهی گروه در لندن را یک افسر عراقی ارتش بعث به نام «سامی محمدعلی» با نام مستعار «روباه» برعهده داشته‌است.
«غلامعلی افروز» کاردار وقت سفارت ایران، خواستار حضور در دادگاه عضو باقی‌مانده این گروگانگیری شد ولی دولت بریتانیا دادگاه را غیر علنی برگزار کرد. بعدها بخشی از صورت‌جلسه‌های دادگاه ناپدید و حذف شد و هیچ‌گاه معلوم نشد افرادی که تروریست‌ها را در بریتانیا پذیرفته و مقدمات کار آن‌ها را فراهم کردند چه کسانی بوده و چرا محاکمه نشدند.
این گروگانگیر، پس از دستگیری و محاکمه در دادگاه عالی لندن به مجازات حبس ابد محکوم شد و در زندانی شدیدا تحت کنترل، در منطقه سافولک به سر می‌برد. او در نوامبر سال ۲۰۰۸ میلادی آزاد شد اما همچنان با حمایت دولتی مخفیانه زندگی می‌کند.
به این ترتیب پرونده یک گروگانگیری وحشیانه که با نقشه قبلی طراحی شده بود، با شهادت دو ایرانی و مجروحیت چند تن دیگر، برای همیشه بسته شد بدون این‌که مقصر اصلی این جریان تاوان خسارات وارده را برعهده بگیرد.
این در حالی است که هیاهوی غرب در ارتباط با اقدام خودجوش و مردمی ایران اسلامی در ارتباط با تسخیر جاسوسخانه‌ای به نام سفارت، پس از گذشت 36 سال همچنان ادامه دارد
مرغ سحر مشروطه‌خواه( آبان 1265)
در چنین روزی زیر سایه آقا امام رضاعلیه‌السلام چشم به دنیا گشود. نامش را محمدتقی گذاشتند. از چهار سالگی به مکتب‌خانه رفت و از طریق پدرش با شاهنامه آشنا شد. پدری که نقش مؤثری در بالندگی وی داشت. تحصیلات ادبی خود را با وجود تمام مشکلاتی که داشت ادامه داد و ملقب به ملک‌الشعرایی آستان قدس شد. اما شعر و شاعری، روح تشنه و جوینده او را سیراب نمی‌ساخت. از این رو، آرام آرام وارد جریانات سیاسی و اجتماعی آن روزگار شد. در واقع مهم‌ترین ویژگی‌های «محمدتقی بهار» این بود که تنها هنر خود را در شعر محدود نکرد و علاوه سرودن، نویسنده‌ای توانا نیز بود و دستی هم بر مطبوعات و سیاست داشت. شعر مشهور وی با نام «مرغ سحر ناله سر کن»، حکایت از روح مشروطه‌خواهی او و تأثرات عمیقش در ارتباط با خفقان سیاسی دوران او دارد.
در سال ۱۳۲۹، «بهار» به بیماری سل مبتلا شد. سرانجام در سال ۱۳۳۰ بر اثر بیماری درگذشت. پیکر او از مسجد سپهسالار تا آرامگاه وی تشییع و در آرامگاهش در ظهیرالدوله شمیران قرار گرفت.
از مهم‌ترین کتاب‌های او می‌توان به:
احوال فردوسی، چهارخطابه، دیوان اشعار، سبک‌شناسی و تصحیح تاریخ بلعمی اشاره کرد.
روز 13 آبان در تقویم به عنوان روز مبارزه با استکبار نام‌گذاری شده است و علاوه بر تسخیر لانه جاسوسی که امام از آن به عنوان انقلاب دوم یاد کردند، یادآور دو واقعه مهم دیگر در تاریخ معاصر ایران است؛
تبعید امام خمینی(ره) به ترکیه 1343
در شب 13 آبان 1343، صدها کماندو به همراه مزدوران ساواک به منزل امام در قم حمله‌ور شده، ایشان را دستگیر و به تهران منتقل کردند و سپس با یک هواپیمای نظامی ایشان را به ترکیه تبعید کردند. این اتفاق، سرآغار هجرتی بود که 14 سال بعد پیروزی انقلاب اسلامی را به بار آورد.
روز دانش‌آموز در سال 1357
انقلاب اسلامی مردم ایران به رهبری امام خمینی‌ره به روزهای سرنوشت‌سازی نزدیک می‌شد و همه اقشار مردم ایران از زن و مرد و پیر و جوان، سعی در عمل به تکلیف الهی داشتند. در این میان دانش‌آموزان و نوجوانان شور و حال دیگری داشتند.
صبح روز 13 آبان 1357، دانش‌آموزان در حالی‌که مدارس را تعطیل کرده بودند، به سمت دانشگاه تهران حرکت کردند تا صدای اعتراض خود را به گوش همگان برسانند.
این جوانان پر شور و خداجو، گروه گروه، داخل دانشگاه شدند و به همراه دانشجویان و گروه‌های دیگری از مردم در زمین چمن دانشگاه اجتماع کردند. ساعت 11 صبح، مأموران، ابتدا چند گلوله گاز اشک‌آور در میان این جمعیت خروشان پرتاب کردند؛ اما با مقاومت تظاهرکنندگان، تیراندازی آغاز شد و 56 نفر شهید و صدها نفر مجروح شدند.
سال پنجاهم.شماره2486