در تاریخ تحولات سیاسی و فرهنگی ایران، گاه ردپای یک جریان فکری را باید در یک خاندان خاص بررسی کرد، خاندان شیخ ابراهیم زنجانی از جمله نمونه‌هایی است که بررسی آن، دریچه‌ای کمتر گشوده‌شده به تاریخ تجددخواهی ایران آن هم با سبک و سیاق غربی باز می‌کند. شیخی که نامش با مشروطه، منازعات روحانیت و محاکمه شهید آیت‌الله شیخ فضل‌الله نوری پیوند خورده، دو دختر به نام‌های رشیده و سعیده داشت که در روایت‌های تاریخی، از آنان به‌عنوان زنانی پیشرو در کنار گذاشتن حجاب یاد شده است. با این حال، اهمیت این خانواده تنها به مسئله‌ی پوشش محدود نمی‌شود. حضور سعیده زنجانی در شبکه‌ی آموزشی و اداری دوره‌ی پهلوی و سپس مشارکت او در تأسیس جمعیت راه نو، پرسش‌هایی جدی درباره‌ی انتقال اندیشه‌های تجددخواهانه از محافل عصر مشروطه به تشکیلات اجتماعی دهه‌های بعد مطرح می‌کند که کمتر کسی به سراغ پاسخ به آن‌ها رفته است. در این شماره از جریان‌شناسی زن روز ما به سراغ اسناد و مدارک رفتیم تا نقش انحرافی یک خانواده‌ی سیاسی در حوزه‌ی زنان را بررسی کنیم.
کارشناس:نظریه کارشناسی و شرایط وضوابط آن ...
می‌خواهم به یک تصویر مهمان‌تان کنم. تصور کنید زنی را که تا چند سال پیش زندگی نسبتاً آرام و قابل پیش‌بینی‌ای داشته است. حالا تصمیم گرفته بیشتر مطالعه کند، زبان یاد بگیرد، در کلاس‌های آموزشی شرکت کند، شغلش را تغییر دهد یا حتی درباره‌ی باورهایی که سال‌ها بدون پرسش پذیرفته بود، دوباره فکر کند. او احساس می‌کند در حال کشف بخش‌های تازه‌ای از وجود خودش است. علایق جدیدی پیدا کرده، درباره‌ی موضوعات متفاوتی کنجکاو شده و دیگر به بعضی از انتخاب‌های گذشته‌اش مثل قبل نگاه نمی‌کند. زن‌ها معمولاً حوالی سی و چهل سالگی شروع به بازبینی زندگی‌شان می‌کنند و اغلب تغییراتی در آن ایجاد می‌کنند و به‌سمت یادگیری و مهارت‌آموزی پیش می‌روند. پس این تصویر برای زنان آشناست. زنی که بازبینی کرده و می‌خواهد زندگی‌اش را کمی تغییر دهد اما همسرش همچنان همان آدم چند سال پیش است. نه لزوماً آدم بدی است، نه بی‌مسئولیت و نه حتی نامهربان و بی‌تفاوت. فقط علاقه‌ای به این تغییرات ندارد. ترجیح می‌دهد زندگی همان روال سابق را داشته باشد. از نظر او همه‌چیز خوب است و نیازی به این همه جستجو، تغییر و تجربه‌های تازه وجود ندارد. در ابتدا تفاوت‌ها چندان جدی به نظر نمی‌رسند. زن از کلاس جدیدش حرف می‌زند و مرد چندان علاقه‌ای نشان نمی‌دهد. زن درباره‌ی کتابی که خوانده صحبت می‌کند و همسرش موضوع را عوض می‌کند. به‌تدریج زن متوجه می‌شود برای بعضی از تجربه‌های تازه‌اش مخاطبی در خانه ندارد. هنوز همدیگر را دوست دارند، درباره‌ی مخارج خانه تصمیم می‌گیرند و آخر هفته‌ها کنار هم وقت می‌گذرانند، اما چیزی در رابطه تغییر کرده است و آن «احساس همراهی» است. این همان نقطه‌ای است که بعضی زوج‌ها متوجه می‌شوند فاصله‌ی عاطفی همیشه با دعوا، خیانت یا یک بحران بزرگ آغاز نمی‌شود. گاهی دو نفر فقط در دو مسیر متفاوت حرکت می‌کنند.
ـ آره دیگه، اینم شانس منه! موقع عروسی من پول نداشتن طلا بخرن، ولی برای عروس جدید خوب بلدن خرج کنن.
«کافه سلطان» روایت کافه‌ای بین‌راهی در دل بیابان است؛ خانواده‌ای که آن را سرپناه و تنها دارایی خود می‌دانند. آغاز جنگ 12 روزه و افزایش سفر فرصتی برای رونق گرفتن کافه می‌شود، اما درگیری و اختلاف بین این خانواده، کافه را دچار بحران می‌کند! «کافه سلطان» یکی از فیلم‌های مرتبط با جنگ 12 روزه به کارگردانی مصطفی رزاق‌کریمی است؛ فیلم‌سازی که سابقه‌ی طولانی فعالیت در سینمای مستند را دارد. وقتی کارگردان فیلمی، یک مستندساز باسابقه است این انتظار می‌رود که با نگاهی دقیق و واقع‌گرا به یک موضوع ملی مثل جنگ 12 روزه بپردازد. اما نتیجه‌ی کار مصطفی رزاق کریمی، برخلاف این انتظار است! «کافه سلطان» به‌جای آنکه تصویری از هم‌بستگی در بحران ارائه دهد (واقعیتی که هم در جنگ 12 روزه و هم جنگ رمضان تجلی یافت)، دوربینش را به‌سمت آشفتگی، تضاد و تفرقه برده است. حاصل این انتخاب، فیلمی است که نه در روایت حماسه‌ی ملی موفق می‌شود، نه در ساختن یک درام خانوادگی باورپذیر و نه در بازنمایی جایگاه زن و مادر در روزهای بحران. گویی جنگ در بیرون جریان دارد، اما فیلم‌ساز اصرار دارد تمام میدان نبرد را به داخل خانه منتقل کند. قصه‌ی فیلم ساده است: مهری، زنی شصت‌وپنج‌ساله با بازی آزیتا حاجیان، کافه را «سنگر زندگی» خانواده می‌داند و بر سرپا نگه داشتنش اصرار می‌ورزد؛ یونس، پسر خانواده، اما برای سامان دادن به ازدواجش به فروش آن دل‌بسته است. این تعارض، بهانه‌ای درست برای روایت تفاوت نسل‌ها و تصمیم‌های آدم‌ها در شرایط بحرانی است؛ اما فیلم‌نامه این ظرفیت را به هدر می‌دهد.
روایت آقا_مِثلی
عکس تسبیح زیر نور تیز آفتاب درخشید. زوم کردم روی بافتش؛ روی همان لکه‌های قهوه‌ای، لبه‌های ناهمگون و چربی نشسته لای دانه‌ها. دیگر نیازی به خراط‌های قم نبود. استخوان شتر بود؛ همان تیرگی و چربی نشسته‌شده روی دانه‌ها نشان می‌داد سال‌ها لای انگشتان کسی چرخیده، از عرق دست انس گرفته و مسح شده تا نپاشد. آن تسبیح، اصالتش را نه از تراش قم، که از همان لمس و نفس آدمیزاد گرفته بود. حقش بود خریده شود.
روز موعود فرا رسید. نیلو، پروانه و گروه کوچکی از مادران و بچه‌های کوچک‌تر، مشغول چیدن شمع‌ها بودند. صدها لیوان شیشه‌ای رنگی، با شمع‌های قرمز، نارنجی، زرد و بنفش، در حیاط مدرسه به شکل یک گل بزرگِ پرپر چیده شدند.
مهربانی به سبک آلمانی...
از تحولات فرانسه تا مانور ارتش آمریکا برای دفن دسته‌جمعی هزاران کشته جنگی!
ام‌اس در اثر حمله‌ی سیستم ایمنی بدن علیه خود ایجاد شده بنابراین پوشش محافظ غلاف میلین در اطراف سیستم عصبی شکسته می‌شود
کارشناس دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت دارو سازمان غذا و دارو نسبت به عوارض جانبی جدی و خطرات خرید غیرمجاز داروهای تزریقی کاهش وزن هشدار داد.
پوست انار که اغلب پس از مصرف میوه دور ریخته می‌شود، به‌دلیل وجود ترکیبات زیست‌فعال مورد توجه متخصصان قرار گرفته است؛ ترکیباتی که بررسی‌ها، ظرفیت‌های احتمالی آن‌ها را در زمینه‌ی مقابله با التهاب، استرس اکسیداتیو و برخی اختلالات متابولیک مطرح کرده‌اند.
یک نورولوژیست کودکان درباره‌ی یکی از شایع‌ترین انواع تشنج در کودکان که ناشی از تب بالاست هشدار داد.
مدت زیادی از آشنایی‌ام با او نمی‌گذشت؛ اما در همین مدت کوتاه، از زندگی پرفرازونشیبش برایم گفته بود؛ از روزهای آشنایی با همسرش در منچستر انگلستان و سال‌هایی که در بحرین و لبنان زندگی کرده بود. خاطراتش، سخت و دردناک بودند؛ روایت مردان و زنانی که تا پیش از آن، تنها نامی از آن‌ها شنیده بودم، اما حالا با شنیدن حرف‌های او، گویی از نزدیک می‌شناختم‌شان و در لحظه‌های تلخ و دشوار زندگی‌شان حضور داشتم. او از زنانی می‌گفت که در زندان‌های حاکمان ظالم منطقه، به جرم دفاع از حق و حمایت از مقاومت شکنجه می‌شدند؛ زنانی که با وجود تهدید و رنج، از ایستادن دست نمی‌کشیدند. خودش هم یکی از همان زنان بود؛ زنی که ایستاده بود، درست مثل زنانی که قصه‌شان را برایم روایت می‌کرد؛ زنانی که مقاومت را نه در کلمات، که در زندگی‌شان معنا کرده بودند.
در خانه‌ای که صبح زود با صدای زنگ ساعت آغاز می‌شود، ممکن است زنی پیش از همه بیدار شده باشد؛ صبحانه‌ی فرزندان را آماده کند، نگران شهریه‌ی مدرسه و اجاره‌ی خانه باشد، برای رفتن به محل کار عجله کند و در تمام این مسیر، پرسشی را در ذهن خود تکرار کند: «آیا از پس همه‌ی مسئولیت‌ها برمی‌آیم؟ این تصویر، روایت زندگی برخی از زنان ایرانی است که به دلایل گوناگون، مسئولیت اصلی اداره‌ی خانواده را بر عهده گرفته‌اند؛ زنانی که در کنار تأمین معاش، وظیفه‌ی تربیت فرزندان، مدیریت خانه، حفظ آرامش خانواده و برنامه‌ریزی برای آینده را نیز انجام می‌دهند.» پدیده‌ی زنان سرپرست خانواده، یکی از موضوعات مهم اجتماعی در ایران امروز است؛ پدیده‌ای که نمی‌توان آن را صرفاً به فقر اقتصادی، فوت همسر یا طلاق محدود کرد. تغییرات جمعیتی، افزایش امید به زندگی، سالمندی، بیماری و ازکارافتادگی همسر، اعتیاد، زندانی‌شدن مرد خانواده، مهاجرت و گاه ناتوانی یا فقدان حمایت مؤثر خانوادگی، هر یک می‌توانند زمینه‌ی شکل‌گیری چنین وضعیتی را فراهم کنند. در بسیاری از این خانواده‌ها، زن ناخواسته یا بر اثر شرایط زندگی، مسئولیتی چندوجهی را می‌پذیرد که از مدیریت منابع مالی تا مراقبت عاطفی و تربیتی اعضای خانواده امتداد دارد. با این حال، مسئله‌ی اصلی فقط افزایش یا کاهش شمار این خانوارها نیست؛ بلکه باید پرسید جامعه تا چه اندازه برای پشتیبانی از آنان آمادگی دارد؟ آیا فرصت‌های شغلی، خدمات بیمه‌ای، امکانات مراقبتی، حمایت‌های روان‌شناختی و نگرش عمومی، متناسب با مسئولیت‌های این زنان شکل گرفته است؟ و مهم‌تر از همه، چگونه می‌توان از ظرفیت‌های فرهنگ ایرانی و آموزه‌های اسلامی برای کاهش فشارهای زندگی و تقویت توانمندی آنان بهره گرفت؟ پاسخ به این پرسش‌ها مستلزم عبور از نگاه ترحم‌آمیز و حرکت به‌سوی رویکردی مبتنی بر کرامت انسانی، عدالت اجتماعی، مسئولیت‌پذیری جمعی و توانمندسازی پایدار است.
