زن روز

اندیشه و فرهنگ
فروغ ظفر بختیاری؛
زنی که مسیر تاریخ معاصر را به بی‌راهه کشاند

فروغ ظفر بختیاری؛ زنی که مسیر تاریخ معاصر را به بی‌راهه کشاند

پای‌مان را در خم اول کوچه تاریخ می‌گذاریم، آسه‌آسه و با احتیاط روی سنگ‌فرش‌های کاغذی نسخه‌های خطی و چاپی قدم برمی‌داریم تا مبادا در تاریک و روشن وقایع و حوادث چیزی از قلم بیفتد و اتفاقی نگفته بماند. تاریخ معاصر ایران پر است از ناگفته‌هایی که روی دیگر سکه را به ما نشان می‌دهد. در این میان آدم‌های جریان‌ساز و جریان‌های آدم‌سازی هستند که گذشته و حال و آینده را ساخته‌اند، کافی است آن‌ها را مثل قطعه‌های پازل کنار هم بچینیم و بعد سر فرصت معمای حل شده را تماشا کنیم و بالأخره در جریان‌شناسی تاریخی سرکی به مهم‌ترین وقایع فرهنگی، اجتماعی و سیاسی می‌کشیم و با نگاهی نو در کنار جریان‌ها به شخصیت‌های اثرگذار می‌پردازیم. زن‌ها در تاریخ معاصر ایران، به‌اندازه‌ی مردها نقش داشته‌اند البته این نقش همیشه مثبت و تحسین‌برانگیز نبوده بلکه گاهی آن‌قدر سیاه و کِدر بوده که اوضاع یک ملت را دستخوش تغییر کرده، بررسی شخصیت و زمانه‌ی این زن‌ها کمتر مورد توجه تاریخ معاصر قرار گرفته است، ما در این شماره از جریان‌شناسی زن روز از میان اوراق تاریخ معاصر به سراغ زنی رفتیم که آن کُنج‌های تاریخ درست در روزگار حکومت قلدر اول پهلوی، با خبرچینی و افشای اطلاعات محرمانه برای شاه، مسیر تاریخ را تغییر داد و حق نفس کشیدن در فضای آزادی را از مردم یک سرزمین گرفت، شاید شما نام «فروغ ظفر بختیاری» اصلاً به‌گوشتان نخورده باشد اما در این جریان‌شناسی ما به شخصیت او و کالبدشکافی نقش تعیین‌کننده‌اش در ادامه‌ی مسیر دیکتاتوری می‌پردازیم:

از قانون بپرس

از قانون بپرس

سوگند :جایگاه سوگند در نظام حقوقی ایران و شرایط و ضوابط سوگند

وقتی صدای
خواسته‌های خودمان را
نمی‌شنویم

وقتی صدای خواسته‌های خودمان را نمی‌شنویم

گاهی زندگی ما نه با خواسته‌هایمان، بلکه با فهرستی بلندبالا از بایدها اداره می‌شود. باید خانه تمیز باشد، باید غذای مناسبی برای خانواده آماده کنیم، باید مادر صبوری باشیم، باید همسر همراهی باشیم، باید به ظاهرمان برسیم، باید در کارمان پیشرفت کنیم، باید به خانواده‌ی خودمان و خانواده‌ی همسرمان توجه کنیم و در تمام این مدت، مراقب باشیم که خسته، بی‌حوصله، عصبانی یا حتی ناراضی به نظر نرسیم. ماجرا از جایی پیچیده می‌شود که این بایدها دیگر صرفاً مسئولیت‌های زندگی نیستند بلکه به معیاری برای سنجیدن ارزش خودمان تبدیل می‌شوند. اگر به‌اندازه‌ی کافی کار نکرده باشیم، احساس گناه می‌کنیم. اگر استراحت کنیم، فکر می‌کنیم وقت تلف کرده‌ایم. اگر خواسته‌ای شخصی داشته باشیم که با نیازهای دیگران هماهنگ نباشد، ممکن است خودخواه به نظر برسیم. کم‌کم یاد می‌گیریم پیش از آنکه از خودمان بپرسیم: «دلم چه می‌خواهد؟» بپرسیم: «چه کاری باید انجام بدهم؟» این همان چیزی است که می‌توانیم از آن به‌عنوان زندگی کردن در حالت «باید» یاد کنیم. وضعیتی که در آن فرد بیشتر از آنکه زندگی‌اش را بر اساس انتخاب‌ها و نیازهای واقعی خود پیش ببرد، تحت تأثیر انتظارات، وظایف و استانداردهایی قرار می‌گیرد که از بیرون یا در طول سال‌ها از درون به او تحمیل شده‌اند.

رفیق مثل تو

رفیق مثل تو

ما از بچگی با هم بزرگ شده بودیم؛ نه به‌خاطر اینکه هم‌محله‌ای یا همسایه بودیم، بلکه چون در یک پرورشگاه زندگی می‌کردیم. نه او کسی را داشت و نه من

ادب و هنر
تعجیل کنید!
فیلم‌هایشان در راه است

تعجیل کنید! فیلم‌هایشان در راه است

با آغاز جنگ تحمیلی صدام در 31 شهریور 1359 و تحت‌الشعاع قرار گرفتن تمام فعالیت‌های کشور، این واقعه در سینمای ما نیز تأثیر داشت و به‌دلیل عدم تجربه در سینمای جنگ، طبیعی بود که الگوهای سینمای غرب یا سینمای شوروی سابق در ساختن فیلم‌های جنگی مد نظر قرار گیرد و اولین فیلم‌های از این دست که در سال‌های نخستین جنگ تحمیلی تولید شدند، ملغمه‌ای از این دو الگو بودند. «مرز» (جمشید حیدری) و «برزخی‌ها» (ایرج قادری) نخستین این فیلم‌ها بودند که برداشت نعل به نعل از فیلم‌های مشابه غربی در حادثه‌پردازی و قهرمان‌پروری را به روی پرده بردند و با توجه به احساسات میهن پرستانه غالب بر جامعه در ابتدای جنگ، اکران عمو‌می‌موفقی هم داشتند. اما در کنار این دسته فیلم‌های جنگی، آثاری درباره‌ی جنگ تحمیلی جلوی دوربین رفتند که به‌جای حادثه‌پردازی و تأکید بر درگیری‌های فیزیکی، به روحیات ویژه رزمندگان ایرانی ‌می‌پرداختند و براساس فرهنگ اعتقادی و معنویات خاص جبهه‌ها، فضایی ویژه به وجود آوردند که با آن سینمای جنگ رایج، اختلاف فاحش داشت، همانند تفاوت اساسی جهاد آرمانی رزمندگان ایرانی با سربازان مزد بگیر خارجی. از همین روی به حق نام «سینمای دفاع مقدس» را به خود گرفت. فیلم‌سازانی که این‌گونه سینمای جنگ را در کادر دوربین‌هایشان قرار دادند، تلاش داشتند با حداقل نمایش یا در پرده نشان دادن درگیری‌های جنگ، به روحیات رزمندگان اسلام راه پیدا کنند. روحیاتی که براساس اعتقادات محکم قلبی ره به عوالم الهی و قدسی برده و فضایی زیبا از معنویت و ارتباطات معنوی خلق ‌می‌نمود. دیار عاشقان (حسن کاربخش)، کیلومتر پنج (حجت‌الله سیفی) و پیشتازان فتح (ناصر مهدی‌پور) نخستین تلاش‌ها در این مسیر بود. اگرچه تا حدودی خام دستانه و تجربی نشان ‌می‌داد. رسول ملاقلی‌پور نیز با دو فیلم «سقای تشنه‌لب» و «نینوا» در اوایل دهه‌ی 60، سعی نمود فضای معنوی این آثار را تقویت بخشد اما فیلم «پرواز در شب» او در سال 1365 نقطه عطفی به شمار آمد که برای اولین بار با نمایش تضاد و درگیری‌های درونی رزمندگان ایرانی و ابعاد مختلف روحیات آن‌ها در ظرفیت‌های گوناگون، بُعد جدیدی از مسائل مبتلابه این افراد را به تصویر کشید. ابراهیم حاتمی‌کیا در «مهاجر» یا در فیلم «دیده‌بان» و رسول ملاقلی‌پور در فیلم‌های «سفر به چزابه»، هیوا و... و همچنین آثاری مانند «انسان و اسلحه» (مجتبی راعی)، «عبور» (کمال تبریزی)، «تا مرز دیدار» (حسین قاسمی ‌جامی)، «در جستجوی قهرمان» (حمیدرضا آشتیانی‌پور) و... در ادامه‌ی آن و با همین حال و هوا ساخته شدند تا سینمای دفاع مقدس قوام یافته و گسترش یابد. پس از آن این سینما تکامل یافت و در فیلم‌هایی همچون «هور در آتش» (عزیزالله حمیدنژاد)، «تویی که نمی‌شناختمت» (محمدابراهیم سلطانی‌فر)، «چشم شیشه‌ای» (حسین قاسمی‌ جامی) و... در راستای نمایش فرهنگ ویژه دفاع مقدس مردم ایران با تمهیدات تصویری مناسب و نو به عرصه آمدند.

روز پدر که نظرسنجی نمیخواهد

روز پدر که نظرسنجی نمیخواهد

اینجا قرار است از میان کاغذهای کاهی گذر کنیم؛ رد کلمات را بگیریم و از فمنیسم حاکم بر احوالات روزهای نخست تولد مجله رمزگشایی کنیم. مجله‌ای که قرار بود تولدش در سال 1343 اتفاقی نو برای زنان ایران باشد اما برعکس، بارهای مضاعفی رابر گرده‌ی زنان تحمیل کرد. اینجا از زشت و زیبای زن روز آن روزها سخن می‌گوییم. زن روزی که با احوالات زن ازاده و مسلمان ایرانی فاصله‌ای نجومی داشته است اما با شگفتانه‌ی انقلاب اسلامی رشد کرده، به بلوغ و بالندگی رسیده است.

بهترین مربی دنیا

بهترین مربی دنیا

لیلا دلتنگ آسمان پر از ستاره‌ی روستا بود. نسیم خنک شبانه مژده‌ی آمدن پاییز را می‌داد. ثانیه‌ها در نظرش به ساعت رسیده بود. دست‌های حناخورده‌اش را مدام به‌هم گره می‌زد و باز می‌کرد. چندقدم برمی‌داشت محو تماشای ریحانه روی صندلی می‌نشست. ناخودآگاه چرت می‌زد. چشم‌های نگرانش را که باز می‌کرد از چرت زدنش پشیمان می‌شد.

آلاء! تو کجایی؟

آلاء! تو کجایی؟

برداشتی آزاد از زندگی آلاء محمد العرجا

سرگرمی
از گوشه و کنار تاریخ

از گوشه و کنار تاریخ

از دزدی به سبک انگلیسی تا کاخی افسانه‌ای بر فراز صخره‌های یمن

زشت و زیبا

زشت و زیبا

مهربانی به سبک آلمانی...

گوشه و کنار تاریخ

گوشه و کنار تاریخ

وقتی امام برای نوه‌اش حکم تیر داد

سلامت
فشار خون را به کمک زنجبیل کنترل کنید

فشار خون را به کمک زنجبیل کنترل کنید

زنجبیل به‌خاطر خواص متعدد طرفداران زیادی دارد و به گفته‌ی محققان با مصرف زنجبیل می‌توان فشارخون را کاهش داد.

لوپوس، بیماری هزار چهره‌ی سیستم ایمنی را بشناسید

لوپوس، بیماری هزار چهره‌ی سیستم ایمنی را بشناسید

توصیه می‌شود بیماران لوپوس رژیم‌های غذایی کم‌چرب و کم‌نمک داشته باشند؛ از میوه‌ها، سبزیجات و غذاهای حاوی امگا3 مانند ماهی و غذاهای غنی از کلسیم استفاده کرده، همچنین از مصرف بیش از حد غذاهای فرآوری‌شده اجتناب کنند.

هشدار متخصص عفونی کودکان درباره‌ی آنفلوآنزا: آنتی‌بیوتیک‌ها بی‌اثرند

هشدار متخصص عفونی کودکان درباره‌ی آنفلوآنزا: آنتی‌بیوتیک‌ها بی‌اثرند

این بیماری می‌تواند در گروهی از مبتلایان از یک بیماری ویروسی ساده فراتر برود و به عوارض جدی از جمله ذات‌الریه منجر شود.

مصرف روزانه 7 عدد انجیر خیس‌خورده برای مبتلایان به ام‌.اس مفید است

مصرف روزانه 7 عدد انجیر خیس‌خورده برای مبتلایان به ام‌.اس مفید است

ام‌اس در اثر حمله‌ی سیستم ایمنی بدن علیه خود ایجاد شده بنابراین پوشش محافظ غلاف میلین در اطراف سیستم عصبی شکسته می‌شود

خبر و گزارش
زن؛ ستون پنهان اقتصاد خانواده

زن؛ ستون پنهان اقتصاد خانواده

وقتی از اقتصاد یک کشور سخن می‌گوییم، معمولاً ذهن‌مان به‌سمت کارخانه‌ها، بانک‌ها، بازارها، شرکت‌های تجاری، صادرات و واردات می‌رود. شاخص‌های اقتصادی نیز عمدتاً میزان تولید، سرمایه‌گذاری، اشتغال رسمی و درآمدهای ثبت‌شده را اندازه‌گیری می‌کنند. اما در کنار این اقتصاد آشکار، بخش بزرگی از فعالیت‌های اقتصادی در فضایی جریان دارد که کمتر در آمارها دیده می‌شود: خانه. هر روز میلیون‌ها زن در سراسر کشور، ساعت‌های زیادی را صرف پخت‌وپز، نظافت، شست‌وشو، خرید مایحتاج، مراقبت از کودکان، رسیدگی به سالمندان، آموزش فرزندان، مدیریت هزینه‌های خانواده و فراهم‌کردن محیطی مناسب برای زندگی می‌کنند. این فعالیت‌ها اگرچه غالباً بدون دریافت دستمزد انجام می‌شوند، اما از نظر اقتصادی کاملاً واقعی و اثرگذارند. تصور کنیم یک خانواده تصمیم بگیرد تمام خدماتی را که مادر خانواده در طول روز ارائه می‌دهد از بازار خریداری کند. برای تهیه‌ی غذا باید آشپز استخدام کند، برای نظافت منزل به نیروی خدماتی نیاز دارد، برای نگهداری از کودکان باید هزینه‌ی مهدکودک یا پرستار بپردازد. برای آموزش و مراقبت فرزندان نیز باید مبالغ قابل‌توجهی هزینه کند. افزون بر این‌ها، مدیریت امور منزل، برنامه‌ریزی خرید، مراقبت عاطفی و هماهنگی فعالیت‌های اعضای خانواده نیز به خدمات تخصصی و زمان نیاز دارد. اینکه برای یک فعالیت دستمزدی پرداخت نمی‌شود، به معنای بی‌ارزش‌بودن آن نیست. تفاوت اصلی میان کار خانگی و بسیاری از مشاغل دیگر، در شیوه‌ی محاسبه و پرداخت دستمزد است، نه در اصل ارزش اقتصادی فعالیت. در جامعه‌ی ایران که خانواده همچنان مهم است، نادیده‌گرفتن ارزش اقتصادی کار خانگی زنان، به معنای نادیده‌گرفتن بخشی مهم از ظرفیت تولید و رفاه ملی است.

آویـن
و مادری که
از پا نیفتاد

آویـن و مادری که از پا نیفتاد

وقتی وارد اتاق آوین شدم، چشمم به دفترها و نوشته‌هایش افتاد؛ به وسایلی که با دقت مرتب کرده بود و آرزوهایی که هنوز فرصت نکرده بود برایشان قدم بردارد. آوین هشت‌ساله بود؛ درست هم‌سن دختر من. همین شباهت کافی بود تا در تمام لحظات گفتگو، خودم را به‌جای مادرش تصور کنم و هر خاطره را با حسی متفاوت بشنوم. روبروی مادری نشسته بودم که در همان حادثه، خودش هم جانباز شده و یکی از پاهایش را از دست داده بود؛ اما وقتی از دخترش حرف می‌زد، نه در کلامش نشانی از عجز و ناتوانی بود و نه در نگاهش تسلیم و شکایت. با آرامش و استواری از آوین می‌گفت؛ از دختری که عاشق زندگی بود، برای آینده‌اش آرزو داشت و حالا جای خالی‌اش در خانه، میان دفترها و وسایل مرتب اتاقش، بیش از هر جا به چشم می‌آمد. شنیدن روایت این مادر و تماشای دنیای کوچک آوین، برای من فقط یک مصاحبه نبود؛ مواجهه‌ای نزدیک با قصه دختری بود که می‌توانست هم‌بازی دختر من باشد.

تشکیل زندگی به وقت بلوغ و آگاهی

تشکیل زندگی به وقت بلوغ و آگاهی

ازدواج از زیباترین و مهم‌ترین سنت‌های زندگی بشر و از ارزشمندترین بنیان‌های مورد تأکید دین مبین اسلام است. خانواده، نخستین و بنیادی‌ترین کانون شکل‌گیری شخصیت انسان، محل پرورش عواطف، انتقال ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی و زمینه‌ساز رشد و تعالی نسل‌های آینده است. اسلام با نگاهی عمیق به نیازهای طبیعی و عاطفی انسان، ازدواج را نه صرفاً یک قرارداد اجتماعی یا راهی برای پاسخ‌گویی به نیازهای غریزی، بلکه پیوندی مقدس و مسئولیت‌آفرین معرفی کرده که می‌تواند زمینه‌ساز آرامش روحی، تکامل معنوی، سلامت اخلاقی و استحکام جامعه باشد. قرآن کریم یکی از زیباترین توصیف‌ها را درباره‌ی فلسفه‌ی ازدواج ارائه می‌دهد؛ آنجا که خداوند از قرار دادن مودت و رحمت میان زن و شوهر به‌عنوان نشانه‌های حکمت الهی یاد می‌کند: (وَ جَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً). بر اساس این نگاه، ازدواج زمانی به هدف اصلی خود نزدیک می‌شود که در آن محبت، احترام، مسئولیت‌پذیری، امنیت و همدلی متقابل وجود داشته باشد. در فرهنگ اسلامی و ایرانی نیز ازدواج همواره جایگاهی ویژه داشته است. خانواده‌ها تشکیل زندگی مشترک را یکی از مراحل مهم رشد فرزندان می‌دانند و بسیاری از والدین با نیت خیرخواهانه، برای فراهم کردن زمینه‌ی ازدواج دختران و پسران خود تلاش می‌کنند. با این حال، در کنار تأکید بر اصل ازدواج و ضرورت تسهیل آن، موضوع دیگری نیز وجود دارد که نمی‌توان از آن غفلت کرد: ازدواج زودهنگام دختران، به‌ویژه در سنینی که هنوز آمادگی لازم برای پذیرش مسئولیت‌های سنگین زندگی مشترک فراهم نشده است. در این میان، باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد: تشویق جوانان به ازدواج آسان و به‌موقع و حمایت از ازدواج در سنینی که فرد هنوز از رشد و آمادگی کافی برخوردار نیست. اولی ضرورتی اجتماعی و مورد تأکید دین است؛ اما دومی می‌تواند زمینه‌ساز آسیب‌هایی شود که نه با اهداف خانواده‌محور اسلام سازگار است و نه با مصالح بلندمدت دختران، خانواده‌ها و جامعه. بنابراین، مسئله‌ی اصلی مخالفت با ازدواج یا کم‌رنگ کردن ارزش‌های دینی نیست؛ بلکه تلاش برای نزدیک‌تر کردن واقعیت زندگی خانوادگی به همان آرمان‌هایی است که اسلام برای ازدواج ترسیم کرده است.