اسناد این‌گونه روایت می‌کنند
حادثه 13 آبان سال 58، بی‌شک یکی از حوادث مهم و اثرگذار در تاریخ انقلاب اسلامی به شمار می‌رود. حادثه‌ای که ابعاد گسترده آن درخور توجه و دقت نظر است. این اتفاق نه تنها هیمنه ابرقدرتی آمریکا را درهم شکست بلکه نقاب از چهره برخی از اشخاص و گروه‌هاي مختلف برداشت و چهره واقعی آنان را بر همگان روشن ساخت. در بین اسناد به دست آمده در لانه جاسوسی آمریکا اسامی نام‌آشنا کم نبودند. در ادامه نگاهي داريم به این اسناد كه منجر به شفاف ساختن نظريات، مواضع و عملكرد اشخاص و گروه‌هاي مختلف شد.
مهدي بازرگان(نخست‌وزير دولت موقت)
روش محافظه‌‌كارانه، سازشكار و غيرانقلابي مهندس بازرگان در جاي جاي اسناد لانه جاسوسي مورد اشاره قرار گرفته است. در يكي از اين اسناد در مقايسه امام و بازرگان چنين آمده است:
«خميني داراي عكس‌العملي قاطع، سازش‌ناپذير و سخت است، ولي روش بازرگان كه ميانه‌رو است، قدري توأم با سازش ضعيف است.»
در همين زمينه، آمريكا سياست تماس، پشتيباني و حفظ دولت موقت را مورد تأكيد قرار مي‌دهد: «ما مي‌خواهيم براي ايراني كار كنيم كه ميانه‌رو باشد و ناسيوناليست‌هاي مخالف مذهب، تسلط بيشتري در اداره مملكت داشته باشند.» يا «ما بايد مسئولانه عمل كرده و بازرگان را قدرت بدهيم.»
در اسناد لانه جاسوسي، بارها به نگاه بازرگان به حكومت و تفاوت آن با نگاه امام اشاره‌هايي وجود دارد كه سخن زیر نمونه ای از آن‌هاست:
«اختلاف فزاينده‌اي ميان [آيت‌الله خميني] ـ كه بر خواست‌هايش براي تصفيه نفوذ خارجي از جامعه ايراني و اسلامي كردن كامل جامعه، هرچه بيشتر پافشاري مي‌كند و بازرگان كه سعي دارد همه را راضي كند، [ولي مؤثر نيست] وجود دارد.»
ابوالحسن بني‌صدر (اسم رمز: اس. دي. لور 1)
بني‌صدر يكي از افرادي است كه به علت عملكرد موذيانه و ضدانقلابي خود، از همان آغاز، مورد توجه سفارت آمريكا قرار داشت.
طبق اسناد، جاسوسان سفارت آمريكا شخصيت بني‌صدر را چنين مي‌دانند: «او مردي است كه مي‌خواهد هدايت (رهبري) كند؛ ولي در واقع فقط حرف مي‌زند. او خشك و طفره‌رو است و نفوذ مهمي در رژيم جديد دارد. به نظر مي‌رسد كه وي مجموعه‌اي از اضداد است.»
سازمان سيا براي نزديك شدن به بني‌صدر، از پوشش مسايل اقتصادي استفاده كرد و مأموري با اسم رمز راتر فورد ـ با اسم حقيقي ورنون كاسين ـ را كه در مسايل اقتصادي تبحر داشت به عنوان يك تاجر مهم آمريكايي به وي معرفي نمود و بني‌صدر در ملاقات‌هاي اوليه، خواستار تداوم اين ديدارها مي‌شود. اين اقدامات يك ماه قبل از پيروزي انقلاب اسلامي و در پاريس صورت مي‌گيرد.
بنابر اعترافات يكي از گروگان‌ها به نام تام آهرن ـ رئيس قرارگاه سيا در تهران ـ يكي از جاسوسان سيا كه خود را نماينده يك كمپاني تجاري معرفي كرده بود، در حوالي 29 مرداد 1358، به تهران آمد و بين 3 تا 5 بار با بني‌صدر ملاقات مي‌كند. در آخرين جلسه، بني‌صدر با پيشنهاد دريافت حقوق ماهيانه هزار دلار، به عنوان مشاور اقتصادي شركت تجاري تحت پوشش سيا موافقت مي‌كند.
اسناد دربردارنده نكات جالبي است. بني‌صدر در اولين ملاقات خود با اين جاسوس چنين مي‌گويد: «درباره توانايي و قدرت خميني مبالغه شده، خميني قادر نيست كشور را به تنهايي اداره كند و بايد به ديگران تكيه كند.»(!)
مأمور سيا برداشت خود را درباره اين گفته بني‌صدر چنين عنوان كرده است:
«اين نظر تا حدي مطابق آن چيزي است كه در پاريس گفت؛ من به خميني احتياج دارم، اما خميني هم به من احتياج دارد. لحن اين نظريه به نحوي بود كه انسان استنباط مي‌كند كه ل ـ 1 (بني‌صدر) فكر مي‌كند نسبت به آنچه از خميني مي‌توان انتظار داشت، محدوديت‌هايي وجود دارد.»
در سند ديگري كه به بررسي نقاط مثبت و منفي شخصيت بني‌صدر ـ از ديدجاسوس سيا ـ پرداخته مي‌شود، چنين آمده است:
نكات مثبت: ـ چون او يك توطئه‌گر (طراح) كهنه‌‌كار است، اگر احساس كند كه رژيم از اهداف انقلابي خود دور مي‌شود، يا اين‌كه به نفع خودش خواهد بود، ممكن است در آينده براي توطئه عليه رژيم مانعي سر راه خود نبيند.
ـ گرچه او احتمالا در حال حاضر هيچ مشكل مالي ندارد، اما بايد در نظر داشته باشد كه ممكن است با يك تذكر كوتاه به خارج تبعيد شود و در آن زمان مي‌تواند از كمك مالي ما استفاده نمايد.
ـ اگرچه او به خميني احترام مي‌گذارد، اما او را مصون از خطا نمي‌داند...
ـ او جاه‌طلبي سياسي دارد.
نكات منفي: ـ افشاشدن روابط مخفيانه‌اش با ما احتمالا به زندگي حرفه‌اي سياسي فرد مزبورخاتمه خواهد داد. يقين است كه او اين نكته را از نظر دور نخواهد داشت.... ما همچنان به استخدام ل ـ 1 علاقه‌مند هستيم...
مسعود رجوي (سركرده منافقين)
هرچند گروه‌هاي چپ و التقاطي و سران آن‌ها به علت ادعاهاي ضدامپرياليستي و وابستگي برخي از آن‌ها به ابرقدرت شرق، مورد توجه و حمايت جاسوسخانه آمريكا در تهران نبودند، اما اين دليل نمي‌شود كه جاسوسان آمريكايي، از كسب اطلاع درباره اين افراد صرف‌‌نظر كنند يا به آن‌ها به عنوان يك نيروي بالقوه تخريبي كه مي‌تواند نيروهاي ارزشي و اصولگراي درون انقلاب را با مشكل مواجه سازد، اهميت ندهند. چنانچه اسناد سفارت نشان مي‌دهد، آمريكا تصور مي‌كرد كه رجوي و گروهش بتوانند ضدنظام جمهوري اسلامي، مبارزه‌اي را سازمان دهند:
«زودترين موقعي كه اين نوع مقابله چپي‌ها مي‌تواند سازمان داده شود، پاييز[سال 58] خواهد بود.»
صادق قطب‌زاده (اولين رئيس صداوسيماي جمهوري
اسلامي ايران و وزير خارجه دولت موقت)
صادق قطب‌زاده كه در ابتداي انقلاب با آن همراهي مي‌كرد و پست‌هاي گوناگوني را نيز به خود اختصاص داد، پس از آن‌كه توانست با جاه‌طلبي‌هاي فراوان به آنچه كه مي‌خواست دست يابد، به تلاشي براي براندازي نظام جمهوري اسلامي اقدام كرد كه حاصل آن اعدام وي بود.
در يكي از اسناد سفارت آمريكا، آمريكايي بودن قطب‌زاده يك تاكتيك لازم براي مهار كردن قدرت در ايران انقلابي دانسته شده است. در يكي ديگر از اسناد سفارت آمريكا در مورد عملكرد صادق قطب‌زاده در صدا وسيما مي‌خوانيم:
«سازمان راديو و تلويزيون ملي ايران، همچنان در وضع هرج و مرج و وضعيت نيمه‌‌حرفه‌اي به‌سر مي‌برد. بزرگ‌ترين دستاورد اين سازمان ـ پس از دو ماه حرارت انقلابي ـ اين است كه صادق قطب‌زاده، مدير كنوني آن را به صورت يكي از منفورترين چهره‌هاي ايران درآورده است.»
همين سند، نشانگر ضعف صادق قطب‌زاده در مديريت سازمان صداوسيما و ايجاد جهت‌گيري انقلابي در آن است. در ديگر اسناد سفارت آمريكا هم به نارضايتي از نحوه اداره صداوسيما از سوي مردم و نيروهاي انقلابي بارها اشاره شده است. يكي از اسناد جالب سفارت آمريكا درباره قطب‌زاده به ديدار او با يكي از كارمندان وزارت خارجه آمريكا در نوامبر 1977 در اين كشور برمي‌گردد. وي در اين ملاقات با تأكيد فراوان بر ادعاي طرفداري كارتر از حقوق بشر، اظهار اميدواري مي‌كند كه «كارتر اشتباهات حكومت‌هاي سابق را تكرار نكند.» وي اعلام مي‌كند كه «او و سازمانش از تحسين‌‌كنندگان آمريكا و ايده‌آل‌هايي كه آمريكا از آن دفاع مي‌كند، هستند.» مأمور آمريكايي در پايان اين ملاقات‌ها، چنين اظهار مي‌كند كه قطب‌زاده «از لحاظ ايدئولوژيك، ضدآمريكايي به نظر نمي‌رسيد.»
همچنين در سند ديگري قطب‌زاده با وجود ضديت با شاه، دوست آمريكا دانسته شده است. جالب آن‌كه در سند ديگري پروفسور ريچارد كاتم ـ از استادان آمريكايي ـ با قطب‌زاده ملاقات كرده وي را مانند قذافي «كمي خل» دانسته است!
لقب «بد ذات» يكي ديگر از القابي است كه ـ در يكي از اسناد سفارت آمريكا ـ به‌قطب‌زاده داده شده، البته اين لقب را نه مأموران آمريكايي، بلكه برخي ايرانيان عادي كه طرف صحبت مأموران سفارت قرار گرفته‌اند، به وي و يزدي و بني‌صدر داده‌اند.
ابراهیم يزدي (وزير خارجه دولت موقت)
هرچند كه مأموران سفارت آمريكا بر اين عقيده بودند كه ابراهيم يزدي، فردي مذهبي‌تر بود و به خط ميانه وابستگي كمتري داشت، اما در جاهاي مختلف اسناد، بر جاه‌طلبي‌هاي شخصي و قدرت‌طلبي او و نيز امكان جايگزيني او به جاي امام تأكيد شده و به تماس و مذاكره و كسب اطلاعات از وي تمايل نشان داده شده است. در يكي از اسناد لانه جاسوسي به عنوان مقايسه ميان يزدي و امام چنين مي‌خوانيم:
«[آيت‌الله] خميني به اين‌كه ايران در آمريكا وجهه‌اي دارد اهميت نمي‌دهد، ولي افرادي ديگر مثل يزدي هستند كه به اين موضوع اهميت مي‌دهند.»
همچنين يزدي يكي از افرادي است كه جايگاه او در سلسله مراتب قدرت، اهميت فراواني براي آمريكايي‌ها داشته است. پس از رسيدن وي به پست وزارت خارجه، از جمله کسانی است كه مورد توجه آمریکایی‌ها قرار مي‌گيرد.
در يكي ديگر از اسناد سفارت درباره يزدي چنين مي‌خوانيم:
«هم يزدي و هم امیرانتظام كه در گذشته دائما، در موضع ياري به ما بوده‌اند، در نتيجه بي‌مبالاتي «جيم بيل» در مجله «تايم» ، شروع به حمله [به آمريكا] نموده‌اند، خصوصا [حملات] يزدي كه به نظر مي‌رسد، براي اثبات اين‌كه طرفدار آمريكا نيست، تكرار مي‌شود.»
شايد همين سند نشان‌دهنده علل واقعي شعارهاي ضدآمريكايي دكتر ابراهيم‌يزدي و برخي همفكران وي در آن زمان باشد، يعني اعلام برائت از اتهام همكاري با آمريكا كه همين اسناد نشان مي‌دهد اتهام مذكور، اتهام درستي بوده است:
«بزرگ‌ترين نقطه ضعف او [يزدي] ارتباط آمريكايي است كه رقباي بالقوه‌اش قبلا اشاره كرده‌اند كه از آن بهره‌‌برداري خواهند كرد.»
در سند ديگري جبهه‌گيري‌هاي موجود عليه امام در درون نيروهاي دولت موقت و ديگر نيروها چنين توصيف شده است:
«آيت‌الله خميني با وجود طبقه متوسط، جناح چپ و عصيان‌هاي بومي، از پشتيباني قوي اكثريت توده‌هاي مردم برخوردار است. او و ساير ملاهاي سازش‌ناپذير، نفوذشان را بر روي قانون اساسي جديد و انتخابات مجلس و رئيس‌جمهور اعمال مي‌كنند. با وجود اين، مقاومتي در دولت (بازرگان و يزدي) و روحانيون (شريعتمداري) وجود دارد.»
در آمریکا کودتا نیست چون لانه جاسوسی ندارد!!!
اواخر سال 81 بود که آمریکا در ادامه پروژه دخالت در کشورهای دیگر، با بهانه پاک‌سازی عراق از سلاح‌های کشتار جمعی، با همکاری متحدانش به این کشور حمله کرد.
در این حمله صدام دستگیر شد و مردم عراق از زیر یوغ حکومت ظالمانه او خلاص شدند اما گرفتار مصیبت عظمای دیگری شدند. این گرفتاری بزرگ چیزی نبود جز سیطره آمریکا بر تمام قسمت‌های این کشور.
در آن سال‌های پرآشوب پس از جنگ، «نگرو پونته» بعد از «پل برمر» سکان فرماندهی سیاسی نیروهای آمریکایی را به عنوان سفیر در بغداد به دست گرفت.
با ورود او به عراق، عملیات ترور و انفجار خودروهای بمب‌گذاری شده شعله‌ور شد اما کمتر کسی در این ارتباط دستگیر شد. آن هم درست زمانی که حدود ۱۸۰ هزار جنگجوی آمریکایی در عراق مستقر بودند و با ایجاد مقرهای ایست و بازرسی دست‌کم در شهرها هر حرکتی را تحت‌نظر داشتند.
حضور نگروپونته در عراق دوام چندانی نداشت و پس از مدتی از سوی رئیس‌جمهور جورج بوش فراخوانده شد و در سمت کلیدی هدایت جامعه اطلاعاتی و امنیتی آمریکا که از «سیا» تا «اف بی ای» را شامل می‌شود منصوب شد.
یکی از مقامات عراقی مطلب جالبی را از این مقام ارشد آمریکایی نقل کرده که اگر درست باشد بسیار درس‌آموز است.
نگروپونته پیش از پایان مأموریتش با زبان مزاح به یکی از رهبران سیاسی عراق گفته بود که آیا می‌دانی چرا در آمریکا کودتا نمی‌شود؟
مقام عراقی پاسخ داده بود که دلایل زیادی برای این موضوع وجود دارد از توزیع قدرت تا دموکراسی ریشه‌دار و...
اما نگروپونته بی‌درنگ می‌گوید: «زیرا آمریکا در واشنگتن سفارت ندارد.»
سؤال این‌جاست نگرو پونته با عنوان این مطلب قصد انتقال پیامی واقعی داشته یا صرفا مزاحی دیپلماتیک؟!
حتی اگر این مطلب صرفا یک مزاح دیپلماتیک باشد اما حکایت از واقعیتی تلخ دارد که برای ما ایرانی‌ها شاید بیشتر قابل درک باشد. در دفتر تاریخ ایران خاطرات تلخی از استقرار سفارت آمریکا در ایران به ثبت رسیده است. هنوز کسی کودتای ننگین 28 مرداد سال 1332 و نقش سفارت آمریکا را از یاد نبرده است نقشی که اوباما نیز به آن اعتراف کرده است. و این نقش آفرینی‌ها تا سال 1358 همچنان ادامه داشت تا این‌که درب سفارت آمریکا به دست دانشجویان مبارز انقلاب اسلامی بر روی مقامات این کشور تا به امروز بسته شد. هرچند این کشور دست از اقدامات خبیثانه خود برنداشته و عملیات جاسوسی خود و طرح‌های براندازانه خویش را از مجاری دیگری پیگیری می‌کند اما همین عدم حضورش در ایران موانع جدی بر سر راهش قرار داده است.
سال پنجاهم.شماره2486