لیلا دلتنگ آسمان پر از ستارهی روستا بود. نسیم خنک شبانه مژدهی آمدن پاییز را میداد. ثانیهها در نظرش به ساعت رسیده بود. دستهای حناخوردهاش را مدام بههم گره میزد و باز میکرد. چندقدم برمیداشت محو تماشای ریحانه روی صندلی مینشست. ناخودآگاه چرت میزد. چشمهای نگرانش را که باز میکرد از چرت زدنش پشیمان میشد.
سمیه اصغری
سایهی سنگین دکتر چاق، بالای سرش، ضربان قلبش را تندتر کرد.
سراسیمه نوک پنجهی پاهای تُپولش را به زمین رساند. نفسنفسزنان دنبال مخمل گشت. موهای ژولیده و طلاییاش را از جلوی چشمانش کنار زد.
با صدای لرزان صدا زد: «مخمل، مخملم کجایی؟»
چشمش به تصویر پرستاری که انگشت روی بینی گذاشته بود افتاد. لحظهای مکث کرد. با صدایی بیجوهر مثل زمانهایی که با مخمل درگوشی حرف میزد؛ ادامه داد: «مخمل کجایی؟ جوجو!»
چشمهای عسلی رنگش پر از غصه بود. دمپایی بزرگ بیمارستان ریحانه را زمین زد.
ـ اوخ اوخ پام. اوخ دستم.
ابروهای بورش درهم کشیده شد. آرنجش را مالید. انتهای سالن، مخمل را دید.
با بیمحلی به نالهی خود، دمپایی را جا گذاشت و بهطرف جوجهاش دوید. صدای دکتر هندی فضای ساکت بیمارستان را شکافت.
ترس در جانش رسوخ کرد. با چشمان بسته جیغ کشید.
چشمهایش را که باز کرد؛ با دیدن مادر کنار تخت، دلهره از چهرهاش رفت.
لیلا محکمتر از همیشه ریحانه را در آغوش گرفت.
ـ چی شده مامان باز خواب مخملو دیدی؟
ریحانه تپق زنان گفت: «مامامان مخملم کجاست؟»
ـ دخترم مگه یادت رفته مخملتو دادی خاله مهربون برات نگه داره.
آغوش مادر پناهگاه خوبی برای ریحانه بود. سرش را روی سینهی مادر گذاشت.
نفس عمیقی کشید و با صدای بغضآلودی گفت: «مامان چند تا دیگه بخوابیم بیدار شیم، از اینجا میریم؟»
لیلا دست سوختهی دخترش را بهآرامی روی لبهای ورمکرده و رنگپریدهاش گذاشت و بوسید. به فکر فرو رفت. از وقتی دست ریحانه در تنور سوخته بود؛ نان تازه هیچ طعم و بویی برای لیلا نداشت.
ریحانه دندانهای ریزش را بهم فشرد و داد زد: «مامان چرا جوابمو نمیدی؟»
لیلا سنگهای مشکی دستبند روی دست تپول ریحانه را شِمُرد: «یک دو سه. ببین سه تا خوابیدم.»
یک دو سه چهار تا هم بخوابیم؛ میریم خونهمون.
پاهایش را روی تخت کوبید. ملافه را چروک کرد و گفت: «اَه. نمیخوام نمیخوام نمیخوام چهار تا بخوابم.»
مادر گونههای سرخ ریحانه را که یادگار سوز و سرمای دِه بود را نوازش کرد و گفت: «عوضش چند ماه دیگه که بِری کلاس اول راحتتر مداد رو دستت میگیری. راحتتر با دوستات بازی میکنی.»
پارچهی سبز روی مچ ریحانه را مرتب کرد و گفت: «میخواهیم با ماشین جدیدمون بریم مشهد. برات دوباره از این پارچه سبزا بگیرم.»
شادی روی صورت گرد ریحانه نشست.
ـ مامان میخوام از این پارچه سبزا بگیرم ببندی به پای مخمل. باشه؟
ـ باشه دخترم.
تابستان نفسهای آخرش را میکشید. زهر آفتاب گرفته شده بود. قرص صورت لیلا از تابش آفتاب سوخته و قهوهای شده بود. ذهنش درگیر معالجهی ریحانه بود. انگار به چند روزِ بعد سفر کرده بود. به روزهای بعد از عمل جراحی.
ریحانه روی شکم برآمدهی مادر کوبید و داد زد: «مامان مامان صدامو نمیشنوی؟»
لب گزید و دستش را روی شکمش گذاشت. با صدایی که حاکی از کلافگی بود گفت: «ای بابا ریحانه چته؟»
ـ من گشنمه. نوشابه و کیک میخوام.
دست به کمر با قدمهای سنگین بهطرف یخچال رفت و گفت: «نوشابه نداریم ساندیس آلبالو داریم.»
دست به سینه پشت به مادر کرد و گفت: «اصن چرا بابا نمیاد؟»
ـ بابا رفته سرکار شب میاد.
ساندیس را هورت کشید و گفت: «سیر نشدم حالا ساندیس سیب بده.»
ـ ریحانه جون میخوای بریم تو سالن کارتون ببینیم؟ مدرسهی موشها داره میده. دوست داری؟
با صدای بلندتری گفت: «نه. من ساندیس میخوام. ده تا. بیستتا. میخوام از کیف مینا برام بدوزی.»
موهای طلایی دخترش را نوازش کرد.
ـ الان موهاتو خرگوشی میبندم خوشگل بشی.
با مشت روی بالش کوبید: «نمیخوام نمیخوام. من باهات قهرم. منو ببر خونه. ببر پیش مخمل.»
ـ پس حالا که قهری منم میرم بیرون.
لیلا بهطرف در قدم برداشت و با دیدن مهدی خستگی از تنش رفت.
ـ مهدی چی شده وسط روز اومدی؟
مهدی بهطرف ریحانه رفت و گفت: «برای دخترم عروسک آوردم.»
با آمدن عروسک همهی بهانهگیریهای ریحانه رفت. لیلا با لیوان آبمیوه به مهدی نزدیک شد و آهسته گفت: «خداروشکر اومدی دیگه داشتم دیوونه میشدم.»
مهدی که هنوز به گرمای تهران خو نکرده بود، دکمهی لباسش را باز کرد و گفت: «منم داشتم دیوونه میشدم. از گرمای این تهرون که انگار جهنمه. حیف از هوای طارم. چندتا مسافر بیشتر نزده بودم که ماشین خراب شد بردم تعمیرگاه. گفتم لااقل بیام ببینم چیزی لازم ندارید.»
ریحانه مثل مادری که تازه به فرزندش رسیده باشد عروسک را بغل کرده بود.
ـ بابا خوب شد ماشین خراب شد تو اومدی. مامان به من ساندیس نمیده. بابا ببین چشمهای عروسکم باز و بسته میشه.
ـ خاله مهربون برات فرستاده.
ـ بابا رفتی مخملمو دیدی؟
مهدی که نگاهش را به دستهای دخترش دوخته بود گفت: «بله براش کلی دون گرفتم. خاله مهربون هم سلام رسوند.»
ریحانه با باز و بسته شدن چشمهای عروسک میخندید. از آن خندههایی که شکم لایهلایهاش میلرزید. لیلا با نگاهی مملو از نگرانی رو به مهدی کرد و گفت: «چه وقت خراب شدن ماشین بود تو این هاگیروواگیر. خرجش زیاده؟» مهدی که آبمیوه را خورده و سبیلش را پاک میکرد جواب داد: «اینجا کلاً خرجا زیاده.» ریحانه حسابی مشغول بازی با عروسک بود.
لیلا با صدای حزینی با مهدی درددل کرد: «مهدی با دکتر حرف نزدی؟»
ـ نگران نباش خانم. راستی آبجی نگار زنگ زده بود میگفت بیاد بمونه پیش ریحانه.
ـ نه بابا. بنده خدا از شهرستان بیاد. میبینی که غیر از خودم با کسی نمیمونه.
ـ همسایهها هم گفتن شما کسی رو تهران ندارید ما بیاییم بمونیم مخصوصاً خاله مهربون.
ـ دستشون درد نکنه.
مهدی موهای فِرَش را مرتب کرد. رگهای برجسته روی درازی گردنش به سیاهی میزد. دستش را دور گردن ریحانه انداخت و گفت: « مامانو اذیت نکنی.»
دفعهی بعد مامان میره بیمارستان نینی بیاره تو میشی پرستارش.
از روی تخت بلند شد و گفت: «حتماً تا حالا ماشین آماده شده من دیگه برم.»
گویی مهدی سیلاب غم لیلا را با خود برد. بهجای آن رنجوری نورِ امید در چشمانش درخشید. نور کمی از مهتاب، از پنجره عبور کرد و نشست روی پرده.
در تمام شبهایی که ریحانه بستری بود؛ مرهم دردهایش حرف زدن از مخمل بود.
ـ مامان یادته مخمل افتاده بود تو آب گذاشتیم زیر کرسی؟
ـ مامان وقتی نینی به دنیا بیاد مخملم بزرگ شده؟
ـ نینی آجیِ یا داداش؟
پرستار با پرونده و روی گشاده وارد شد.
ـ خب دختر خوشگل ما امروز حالش چطوره؟
همینطور که پرونده را وارسی میکرد پرسید: «بگو ببینم ریحانه خانم بزرگ شدی دوست داری خانم دکتر بشی؟»
ریحانه بلافاصله جواب داد: «من میخوام خاله مهربون بشم.»
ـ آفرین. خاله مهربونت چه کارهست؟
با لحنی سرشار از رضایت جواب داد: «خانم نضهتِ مامانمه. تازشم زنگهای تفریح با ما بچهها بازی میکنه.»
ـ چه خالهی مهربونی. چه عروسک خوشگلی. شامِت رو هم آوردن. کامل بخور تا قوی بشی.
ریحانه با لبخوانی از مادر پرسید: «شام چیه؟»
مادر هم با لبخوانی جواب داد: «فکر کنم ماهی.»
ـ مامان من ماهی نمیخورم. بو میده. دوست ندارم.
با ترفند خاطرهگویی از روزهای خوش روستا، اشتهای ریحانه باز شد.
ـ ریحانه اگه دختر خوبی باشی با ماشینِ بابا یه سر میریم دِه. با دوستات میری سر چشمه.
ـ میریم خونهی آقاجان از گوسفندا شیر میدوشیم.
ریحانه دولپی میخورد و مشتاقانه گوش میداد.
ـ مامان یادته عمه نگار از شهر ماهی قرمز برا سعید گرفته بود؟
لیلا با خنده جواب داد: «آره. وای خدایا. وقتی ماهی مُرد سعید چه کارایی کرد.»
ـ همهی بچهها رو جمع کرد گفت بریم ماهی رو خاک کنیم.
ریحانه با تعریف کردن مراسم ختم ماهیِ سعید، پلو ماهی را نوشجان کرد و عروسکش را در آغوش گرفت و خوابید.
لیلا دلتنگ آسمان پر از ستارهی روستا بود. نسیم خنک شبانه مژدهی آمدن پاییز را میداد. ثانیهها در نظرش به ساعت رسیده بود. دستهای حناخوردهاش را مدام بههم گره میزد و باز میکرد. چندقدم برمیداشت محو تماشای ریحانه روی صندلی مینشست. ناخودآگاه چرت میزد. چشمهای نگرانش را که باز میکرد از چرت زدنش پشیمان میشد.
ـ وای چرا خوابم برد.
خم میشد و تسبیح را برمیداشت و برای عمل فردا دعا میکرد.
صدای خاله مهربان در گوشش طنین میانداخت.
ـ خداوند ذرهای از عشق خود را در دل مادر قرار داده است. مثل مادری که عاشق و نگران فرزندش است. خداوند نه میخوابد نه لحظهای چرت میزند.»
لا تَأخُذُه سِنَةٌ و لانَوم.
صدای اذان لیلا را از خیال کلاس نهضت بیرون راند. به نماز صبح ایستاد. با به یادآوردن صحبتهای خاله مهربان، چند قطرهای اشک روی گونههای پر از کک و مکش نشست. وقتی به نماز میایستی گویی خداوند در تمام دنیا، تنها یک بنده دارد که آن هم تو هستی. تو همچنین حسی را نسبت به خدا داری؟ خدا برای هیچ موجودی نامه نفرستاده غیر از انسان. نامهی مفصل عاشقانه که از هر کلمهاش عشق میتراود. رگههای آفتاب از پنجره نفوذ کرد و قلب یخزدهی لیلا را گرم کرد.
با آمدن مهدی دلگرمتر شد.
ـ چه زود اومدی مهدی.
ـ طاقت نیاوردم. گفتم زودتر بیام کارای عملش رو خودم انجام بدم تو دیگه خیلی خسته شدی.
ـ هنوز بچهم خوابه.
ـ خودم آروم آروم بیدارش میکنم. تو یه کم استراحتکن.
چشم در چشم مهدی با صدای خفهای گفت: «مهدی چی میشه یعنی؟»
ـ چی میخواد بشه. دکتر گفت عمل میشه بعدش هم پوستش رو ترمیم میکنن. همین.
ریحانه را به خدا و بعد به دکتر سپرد. لیلا کنار پنجرهی بزرگ به تماشای شهر، به فکر فرو رفته بود. نور آفتاب همراه با نسیم ملایمی از لابلای شاخوبرگ درختان فرو میبارید. پرندهها فارغ از غم دنیا در حال اوج گرفتن بودند. مورچه باشکوه و عظمت، روی درگاه پنجره بار میبرد. لیلا گویی که با مرور درسهای خالهمهربان، آشوب درونیاش را کاهش میداد؛ میاندیشید.
«او کسی است که همهی آنچه در آسمان و زمین است بهخاطر تو آفرید. به عشق تو آفرید.»
«هوالذی خلقکم مافیالارض جمیعا» سنبلهای زردِ روی چادر لیلا، بوی مزرعه را تا پشت در اتاق عمل رسانده بود. سخت و سنگین نفس میکشید. مهدی با سبیلهایش ور میرفت. لحظهها با امید و انتظار سپری میشد.
با آمدن دکتر، هر دو مثل اسفند در آتش از جا جهیدند.
ـ آقای دکتر دخترم چطوره؟
ـ عملِ خوبی بود.
لیلا انگشتهای حناخوردهاش را بلند کرد و گفت: «خدایا شکرت.»
ریحانه کمکم به هوش میآمد. با بازشدن چشمهای ریحانه، لبهای مهدی و لیلا به تبسم گشوده میشد. دردهای ریحانه با وعدههای مهدی پنهان میشد.
ـ میخوام برا دخترم کیف بخرم. مداد بخرم.
ـ میخوام ببرمش تاببازی.
ـ دیگه کمکم باید بریم خونه. دوستات منو کچل کردن بس که سراغتو گرفتن.
ریحانه با دلبری گفت: «بابایی میشه مخملمم ببرم تاببازی؟»
ـ دکتر گفته تا فردا بمون بعد.
ـ پس باید ساندیس بخری. دَهتا.
دلش بیقرار جوجهاش بود. طاقتش طاق شده بود. صبح زودتر از همیشه بیدار شد.
ـ مامان. بابا گفت یه دونه بخوابم میریم.
بلندشو بریم خونه.
ـ مامان مگه نگفتی میخوای از بیمارستان نینی بخری خب الان بخر بریم.
مامان دستبندمو شمردیم تموم شده پاشو بریم.
لیلا همانطور که زنبیل را آماده میکرد گفت: «صبر کن دکتر بیاد مرخص کنه دخترم.»
مهدی وارد شد و با صدایی سرشار از شادی، شادی دخترش را دوچندان کرد: «دکتر گفته مرخص شدی.»
ریحانه از پنجرهی تاکسی پدر، شهر را تماشا میکرد. هنوز از دیدن اتوبوس دوطبقه، شهربازی، ترافیک و... حیرت میکرد.
ـ بابایی گاز بده.
به کوچهی نه چندان پهنی که منزل خاله مهربان در انتهای آن بود نزدیک شدند.
چرخفلک بچههای کوچه را بالاوپایین میکرد. مینا از همان بالا به ریحانه دست تکان میداد. ریحانه با دیدن صف چرخفلک، با شوق کودکانه به مادر گفت: «چرخوفلک دیر میره. تو زود برو مخملمو بگیر.»
لیلا چادر را روی شکم برآمدهاش کشید و با قدمهای سنگین به انتهای کوچه رفت.
خاله مهربان از لای در به ریحانه لبخند زد و به لیلا قول داد که: «حتماً به عیادت ریحانه میام فعلاً مخملش رو ببرید که اینم دلش برای ریحانه تنگ شده.»
ریحانه با حسرت کودکانهای به مهدی گفت: «بابا آرزومه خاله مهربون یه بار بیاد خونهمون.»
خاله مهربان خیلی زود آرزوی ریحانه را برآورده کرد.
لیلا رختها را روی بند میانداخت: «کیه؟ اومدم.»
با دیدن خاله مهربان دستپاچه شد.
ـ چرا زحمت کشیدید؟ این همه خوراکی برای چی؟ بفرمایید داخل. ریحانه خیلی دوست داشت شما رو ببینه. بفرمایید تو. الان بیدارش میکنم.
ـ نه بیدارش نکنید. میرم بعداً میام.
لیلا سعی میکرد هرروز ظهر با صدای اذان خود را به مسجد برساند. ریحانه هم به ذوق دیدن خاله مهربان با چادر گلدار همراه مادر میشد. با نیامدن لیلا و ریحانه به مسجد خاله مهربان کمکم نگران میشد. لیلا را در مسیر برگشتن از مسجد دید.
ـ لیلا خانم چرا ریحانه چند روزه نمیاد مسجد؟
ـ راستش ریحانه خیلی غصه میخوره.
مخملش مُرده.
خاله مهربان با متانت همیشگی، کمی فکر کرد: «لیلا خانم اجازه میدید من با چند نفر بیاییم دیدن ریحانه؟»
ـ قدمتون سرچشم. مطمئنم ریحانه با دیدن شما حالش عوضش میشه.
لیلا با خوشحالی وارد حیاط نقلی خانه شد.
از شیشه دخترش را نگاه کرد. با همان دست باندپیچی شده به زحمت نقاشی میکشید و اشک میریخت. مخمل را نقاشی میکرد و غصه میخورد. لیلا با نوک انگشت به شیشه زد و توجه ریحانه را جلب کرد.
بینی ورم کردهاش را به شیشه چسباند و پهنتر کرد تا شاید ریحانه بخندد.
ـ ریحانه پاشو خونه رو مرتب کن یه ساعت دیگه مهمون میاد.
دفترش را خطخطی کرد و گفت: «نمیخوام نمیخوام. مهمون دوست ندارم.»
لیلا ظرفهای گلسرخی را درآورد و چایی را آماده کرد.
ـ ریحانه خانم یه بار اومدم خواب بودی. الان چی؟ بیداری؟
صدای خاله مهربان تنها چیزی بود که تبسم را مهمان لبهای ریحانه میکرد.
از روی دفترش پرید و بهسمت حیاط دوید. جوجههای زیبا و طلاییرنگ از زنبیل قرمز سرک کشیده بودند و جیکجیک میکردند.
مینا و بقیهی بچهها به همراه مادرشان پشتسر خاله مهربان وارد حیاط شدند.
ریحانه با شادمانی و تعجب پرسید: «خاله مهربون شما اومدید خونهی ما؟»
خاله مهربان روی زانو نشست و خود را همقد ریحانه کرد: «همگی اومدیم با هم بازی کنیم.»
مینا ساک ساندیس را به ریحانه داد: «ببین چه قشنگه مامانم برات دوخته.»
جوجهها نوک خود را از شبکههای زنبیل بیرون آورده بودند و بالبال میزدند. خاله مهربان ریحانه را در آغوش گرفته بود. یکی از جوجهها مال شما یکی برای نینی.
ـ خاله جون شما مهربونترین مربی دنیایید.
سال شصت ویکم.شماره2969