ما از بچگی با هم بزرگ شده بودیم؛ نه بهخاطر اینکه هممحلهای یا همسایه بودیم، بلکه چون در یک پرورشگاه زندگی میکردیم. نه او کسی را داشت و نه من
حسنا احمدی
با آرامش وضو میگرفت. شیر آب را باز کرده بود و بیعجله، دستهایش را میشست. قطرههای آب از نوک انگشتانش پایین میچکیدند مطمئن بودم قصد ندارد لج مرا دربیاورد. بعد از بیست سال رفاقت، خوب میدانستم نماز برایش چقدر اهمیت دارد. برای همین، خودم را به آن راه زدم و همانطور که روی صندلی نشسته بودم، چشم از حرکاتش برنداشتم.
مسح سرش را که کشید، نگاهی به من انداخت و لبخندی زد.
ـ میخوای تو هم دو رکعت نماز به کمرت بزنی؟ ضرر نداره!
جواب لبخندش را با نیشخندی مضحک دادم.
ـ تو کاری به من و خدای من نداشته باش.
ـ تو که میخونی پسر، چرا کاهلی میکنی؟
همینطور که سجادهاش را پهن میکرد، حرف میزد و به قول خودش امر به معروف میکرد. دوستش داشتم؛ بیشتر از هر کسی در این دنیا. من و احمد سالها بود کنار هم زندگی میکردیم، اما هنوز هم بعضی وقتها از خودم میپرسیدم چطور ممکن است آدمی تا این اندازه با من فرق داشته باشد و با این حال، اینقدر به من نزدیک باشد.
پیامبر گرامی اسلامصلیاللهعلیهوآله میفرمایند: «مَنْ تَهَاوَنَ بِصَلَاتِهِ ابْتَلَاهُ اللَّهُ بِخَمْسَ عَشْرَةَ خَصْلَةً: يَرْفَعُ اللَّهُ الْبَرَكَةَ مِنْ عُمْرِهِ وَمِنْ رِزْقِهِ، وَيَمْحُو اللَّهُ سِيمَاءَ الصَّالِحِينَ مِنْ وَجْهِهِ، وَكُلُّ عَمَلٍ يَعْمَلُهُ لَا يُؤْجَرُ عَلَيْهِ، وَلَا يَرْتَفِعُ دُعَاؤُهُ إِلَى السَّمَاءِ...؛ هر کس در نمازش سهلانگاری کند، خداوند او را به پانزده خصلت مبتلا میکند: برکت از عمر و روزیاش برداشته میشود، نشان صالحان از چهرهاش محو میگردد، هیچ عملی پاداش نمییابد و دعایش به آسمان بالا نمیرود...»
(سفینهالبحار، ج ۵، ص ۱۵۱)
بالأخره سلام نمازش را داد. گوشهی سجادهاش را مرتب کرد و آن را کنار گذاشت. من هنوز همانجا نشسته بودم و منتظر بودم سر صحبت را باز کند.
ما از بچگی با هم بزرگ شده بودیم؛ نه بهخاطر اینکه هممحلهای یا همسایه بودیم، بلکه چون در یک پرورشگاه زندگی میکردیم. نه او کسی را داشت و نه من. روزهای کودکیمان میان دیوارهای همان ساختمان گذشته بود؛ با اسباببازیهای مشترک، دعواهای کودکانه و شبهایی که هر کداممان دلمان برای آغوشی تنگ میشد که هیچوقت نداشتیم. شاید همین تنهایی مشترک بود که ما را به هم نزدیک کرد. کمکم دیگر فقط دو دوست نبودیم؛ مثل دو برادر شده بودیم. نمیدانم اسم رابطهمان چه بود، هرچه بود، احمد تنها کسی بود که من داشتم.
صدایش کردم: «احمد، نگفتی من چیکار کنم؟»
در حالی که داشت تسبیحش را جمع میکرد، گفت: «من که گفتم، نمازتو بخون!»
ـ اذیت نکن احمد! دارم باهات مشورت میکنم. من موندم بین دو راهی، نمیدونم چیکار کنم.
اینبار سرش را بالا آورد و عمیق نگاهم کرد. هر وقت موضوعی برایش جدی میشد، نگاهش همینطور تغییر میکرد؛ انگار میخواست پیش از آنکه حرفی بزند، تمام فکر و خیال آدم را از چشمهایش بخواند. شاید ته دلم انتظار داشتم داد بزند، حتی محکم بکوبد زیر گوشم، اما چیزی نگفت. چند لحظه سکوت کرد و بعد با لحنی که ناراحتیاش را پنهان نمیکرد، گفت: «تو در مورد من چی فکر کردی؟ هیچی نمیگم، شاید خودت حیا کنی! اومدی از من میپرسی برم کلاهبرداری کنم یا نه؟ منتظری من تأییدت کنم؟ از خدا بترس!»
ـ چرا بزرگش میکنی؟ کلاهبرداری کجا بود؟ یه نفر که باباش آلزایمر داره، از من کمک خواسته براش وکالت جور کنم که بتونه خونه رو بفروشه و خرج دوا و درمون پدرش رو بده. این وسط هم یه چیزی گیر من میاد. مگه چه اشکالی داره؟
حرفهایم را طوری پشت سر هم ردیف میکردم که انگار خودم هم به آنها باور دارم. میخواستم کار را ساده جلوه بدهم؛ یک معاملهی کوچک، یک کمک قانونینما و پولی که درست در روزهای تنگدستی میتوانست گِرهای از زندگیام باز کند.
احمد اما قانع نشده بود.
رسول خداصلیاللهعلیهوآله از فریبکاری و نیرنگ نهی فرمودهاند: «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ نَهَى عَنِ الْخِلَابَةِ وَالْخَدِيعَةِ وَالْغِشِّ، وَقَالَ: مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا؛ همانا رسول خداصلیاللهعلیهوآله از فریبدهی، نیرنگ و تقلّب نهی فرمود و گفت: هر کس به ما تقلّب کند، از ما نیست.»
(جامع أحادیث الشیعه، ج ۱۷، ص ۳۵۹)
احمد انگار آرام و قرار نداشت. از جایش بلند شد و روبرویم ایستاد. دستهایش را به کمر زد و محکم و قاطع گفت: «تا حالا فکر میکردم داری بازی درمیاری، ولی الان که میبینم جدی دربارهاش حرف میزنی، باید بهت بگم اگر این کار رو کردی، دیگه نه من نه تو! اگه این آدم ریگی به کفشش نیست، چرا دنبال راه غیرقانونیه؟ چرا مثل آدم از طریق دادگاه اقدام نمیکنه؟ خواهر و برادرهای دیگهاش چی؟ اونا راضیان؟»
سؤالهایش یکی پس از دیگری در ذهنم تکرار میشد. خودم هم به همهی اینها فکر کرده بودم، اما هر بار نیاز مالیام را بهانه کرده و سعی کرده بودم وجدانم را ساکت کنم. پولش را لازم داشتم؛ آنقدر که حاضر شده بودم چشمم را روی تردیدهایم ببندم. سرم را پایین انداختم و دیگر حرفی برای گفتن نداشتم. شاید هم خجالت میکشیدم. احمد خوب مرا میشناخت. لازم نبود چیزی بگویم تا بفهمد چه فکری در سر دارم.
چند لحظه بعد، لحنش نرمتر شد. جلو آمد و دستش را روی شانهام گذاشت.
ـ داداشم، دو رکعت نماز بخون، بذار این فکرهای شیطانی از سرت بره. آدم وقتی دلش پیش خدا باشه، کمتر گول این چیزها رو میخوره. حالا هم پاشو که من برم دوتا نیمرو بپزم، شام بخوریم.
لبخند کمرنگی روی لبم نشست. همیشه همینطور بود؛ وقتی لازم بود محکم میایستاد و وقتی میدید حرفش را شنیدهام، دوباره همان احمد مهربان همیشگی میشد. دستش را از روی شانهام برداشت و بهسمت آشپزخانه رفت. صدای باز شدن کابینتها و برخورد ماهیتابه با اجاق بلند شد.
امام صادقعلیهالسلام میفرمایند: «مَن رَأی أخاهُ عَلی أمرٍ یَکرَهُهُ فَلَم یَرُدَّهُ عَنهُ وَ هُوَ یَقدِرُ عَلَیهِ فَقَد خانَهُ؛ هر کس برادر دینی خود را بر کاری ببیند که ناپسند است و در حالی که توانایی دارد او را از آن باز ندارد، به او خیانت کرده است.»
(امالی صدوق، به نقل از سفینهالبحار و مدینهالحکم و الآثار، ج ۸، ص ۲۵۳)
سال شصت ویکم.شماره2969