سهل ممتنع

پذیرش پیچیدگی رابطه
اولین قدم، پذیرش این است که رابطه با مادر همیشه ساده و بدون چالش نیست. حتی در رابطه‌ای پر از عشق، دلخوری‌ها و اختلاف‌ها طبیعی است. رابطه با مادر، برخلاف روابط دیگر، ساده و خطی نیست. این رابطه همواره ترکیبی از عشق عمیق، وابستگی، دلخوری، عصبانیت و گاهی حس گناه است. وقتی به رابطه‌تان با مادر فکر می‌کنید، ممکن است لحظاتی به یاد بیاورید که در آغوشش آرامش پیدا کردید و لحظاتی که از او عصبانی بودید یا احساس کردید او شما را نمی‌فهمد. این تضادها بخشی طبیعی از تجربه‌ی انسانی هستند.
پذیرش پیچیدگی رابطه یعنی درک هم‌زمان وجود عشق و دلخوری. ممکن است هم‌زمان احساس کنید مادرتان بهترین کسی است که دارید و در عین حال از رفتار یا حرفش دلخور باشید. قبول کردن این دو احساس هم‌زمان، به شما کمک می‌کند که از انتظار «همیشه باید رابطه کامل باشد» رها شوید و بتوانید واقعیت رابطه را با تمام جنبه‌هایش ببینید.
یک دوست تعریف می‌کرد که وقتی به خانه‌ی مادرش می‌رفت، غالباً احساس آرامش می‌کرد اما گاهی با کوچک‌ترین نصیحت یا دخالت او عصبی می‌شد. او در ابتدا تلاش می‌کرد این عصبانیت را سرکوب کند و فقط روی محبت و یادآوری خوبی‌ها تمرکز کند، اما نتیجه این شد که احساسات واقعی‌اش سرکوب شدند و باعث دلخوری‌های پنهان شد.
و مادری می‌گفت: «گاهی وقتی مادرم حرف‌های من را نقد می‌کرد یا دخالت می‌کرد، حس می‌کردم او می‌خواهد همه چیز را کنترل کند. در ذهنم می‌گفتم، شاید او اصلاً مرا درک نمی‌کند. اما بعدتر که خودم مادر شدم فهمیدم که مادر هم مانند هر انسان دیگری، احساسات و نگرانی‌های خودش را دارد و گاهی نمی‌تواند بین محبت و دخالت مرز بگذارد.»
پذیرش پیچیدگی یعنی اجازه دادن به خودتان برای تجربه‌ی واقعی احساسات، بدون اینکه خودتان را سرزنش کنید. این پذیرش باعث می‌شود دلخوری‌ها کمتر شما را رنج دهد و رابطه پایدارتر شود. وقتی شما واقعیت رابطه را بدون فیلتر می‌بینید، می‌توانید به‌جای سرکوب یا انفجار احساسات، با آرامش و آگاهی با مادر تعامل کنید.
فردی می‌گفت: «مادرم همیشه سعی داشت بهترین‌ها را برای من بخواهد، اما گاهی وقتی در زندگی شخصی‌ام دخالت می‌کرد، احساس می‌کردم تحت فشارم. من او را دوست داشتم، اما عصبانی هم می‌شدم. به ندرت یاد گرفتم که این دو احساس می‌تواند هم‌زمان وجود داشته باشد.» پذیرش این واقعیت به شما کمک می‌کند که انتظارات غیرواقعی را کنار بگذارید و رابطه را واقع‌بینانه ببینید.

مرزگذاری سالم و محترمانه
مرزها به معنای فاصله گرفتن یا قطع رابطه نیست، بلکه تعریف حدودی است که به هر دو طرف احساس امنیت و احترام بدهد. اگر مادر شما در امور شغلی یا تصمیمات خانوادگی دخالت می‌کند، می‌توانید به آرامی بگویید: «ممنونم که نگران من هستی، اما می‌خوام خودم این تصمیم رو بگیرم. بعداً دوست دارم نظر شما رو هم بشنوم» این جمله نشان می‌دهد که شما به محبت او احترام می‌گذارید، اما مرزهای شخصی خودتان را حفظ می‌کنید.
فردی می‌گفت: «وقتی مرزهایم را مشخص کردم، او ابتدا ناراحت شد و فکر کرد از او دور شده‌ام. اما بعد از چند ماه، رابطه‌ی ما سالم‌تر، صادقانه‌تر و دلخوری‌ها کمتر شد.»

انتخاب زمان و شرایط مناسب برای گفتگو
یکی از مهم‌ترین نکات در مدیریت رابطه با مادر، یادگیری زمان و شرایط مناسب برای گفتگوست. خیلی از دلخوری‌ها و دعواهای طولانی، ناشی از این است که ما حرفی را در لحظه‌ی نامناسب یا در شرایط پرتنش می‌زنیم. وقتی هر دو طرف خسته، عصبی یا مضطرب هستند، حتی کوچک‌ترین موضوع می‌تواند تبدیل به یک مشاجره‌ی بزرگ شود و کلمات، زخمی عمیق در قلب ما بگذارند که مدت‌ها باقی بماند. انتخاب زمان مناسب یعنی صبر کردن تا زمانی که هر دو طرف آرام و آماده‌ی شنیدن هستند. این به معنی سرکوب کردن احساسات نیست، بلکه یعنی وقتی انرژی و تمرکز کافی دارید، می‌توانید حرف‌تان را منتقل کنید و احتمال سوءتفاهم را کاهش دهید. دختر جوانی تعریف می‌کرد که وقتی با مادرش درباره‌ی انتخاب شغلش صحبت می‌کرد، اغلب در همان لحظه مادر منفجر شده و به‌شدت عصبانی می‌شد. او شاکی بود که مادرش اصلاً حرف‌های او را نمی‌شنود و متعجب که چرا باید تصمیم‌گیری در موردش شغلش تا این اندازه مادرش را ناراحت و عصبانی کند. تمام این تجارب مربوط به زمانی بود که مادر در آشپزخانه مشغول کاری بود و بقیه‌ی افراد خانه هم، به کارهای روزمره‌شان مشغول بودند. بعد از چند بار تجربه‌ی پرتنش، تصمیم گرفت یک «زمان اختصاصی» برای گفتگو انتخاب کند: عصر جمعه، وقتی مادر وقت آزاد داشت، یک فنجان چای آورد و تلاش کرد بدون در نظر گرفتن تجربه‌ی تنش، مسائل مهم را با آرامش مطرح کند. نتیجه این شد که نه‌تنها دلخوری‌ها کمتر شد، بلکه مادر واقعاً شنونده شد و احساسات و نظرات دخترش را بهتر درک کرد.
قبل از شروع هر گفتگو، یک لحظه به خودتان بگویید:
 آیا الان هر دو آرام هستیم؟
 آیا شرایط بیرونی مساعد است یا حواس هر دو پرت است؟
 آیا انرژی کافی برای شنیدن یکدیگر داریم؟
اگر جواب «نه» است، بهتر است به آرامی بگویید: «می‌دانم این موضوع مهم است و دوست دارم با هم صحبت کنیم، اما الان نمی‌توانم تمرکز کنم. می‌توانیم بعداً با هم بنشینیم؟»

تمرکز بر احساسات، نه انتقاد شخصی
وقتی دلخور هستید، روی احساس خود تمرکز کنید، نه سرزنش کردن مادر. این کار گفتگو را سازنده‌تر می‌کند و دفاع طرف مقابل را کاهش می‌دهد.
مثلا به‌جای گفتن «تو همیشه دخالت می‌کنی»، بگویید: «وقتی در امورم دخالت می‌کنی، دیگر خودم هم به تصمیمات خودم اعتمادی ندارم.»

شناسایی و پذیرش تفاوت‌ها
مادر و فرزند گاهی از یک نسل و تجربه‌ی متفاوت هستند. پذیرش این تفاوت‌ها به‌جای تلاش برای تغییر، تنش‌ها را کاهش می‌دهد. ممکن است مادر باور داشته باشد که فرزند باید مسیر سنتی شغلی و خانوادگی را دنبال کند، در حالی که فرزند دیدگاه متفاوتی دارد. درک این تفاوت، رابطه را سالم‌تر می‌کند. اگر در جایگاه مادر هستیم، خوب است که خودمان را جای بچه‌مان بگذاریم و با او همدلی کنیم و حق بدهیم که بخواهد فرمان زندگی‌اش را در دست بگیرد و اگر در جایگاه فرزند هستیم باید به این نکته دقت کنیم که مادرمان قطعاً از روی لجبازی یا بدجنسی با ما بحث و دعوا نمی‌کند، بلکه می‌خواهد ما به‌سمتی برویم که بهترین‌ها در انتظارمان است و از نظر او بهترین‌ها در فلان مسیر انتظارمان را می‌کشند.

همدلی و بخشش
همدلی و بخشش مادر، حتی وقتی دلخور هستید، رابطه را پایدارتر می‌کند. یادگیری اینکه مادر هم انسان است و اشتباه می‌کند، باعث می‌شود دلخوری‌ها کمتر تأثیر بگذارند.
اگر مادر در لحظه‌ای تند حرف زده باشد، شاید دلیلش نگرانی یا خستگی باشد. درک زمینه‌ها، احساس شما را متعادل می‌کند. ضمن اینکه باید به خودتان زمان بدهید. حتی اگر کاملاً حق با شماست و از سمت مادرتان دچار مشکل اساسی شده‌اید، خوب است که اجازه دهید زمان بگذرد و احساسات در شما ته‌نشین شوند، سپس می‌توانید با همدلی بیشتری با او وارد گفتگو شوید.

مراقبت از خود
رابطه با مادر نباید باعث کاهش عزت نفس یا استرس بیش از حد شما شود. گاهی لازم است فاصله‌ی موقت داشته باشید یا از حمایت دیگران استفاده کنید. بعد از ملاقات با مادر، اگر احساس اضطراب یا ناراحتی دارید، یک پیاده‌روی کوتاه، گفتگو با دوست نزدیک و انجام هر کاری که طبق تجربه روان‌تان را آرام می‌کند، احتمالاً کمک بزرگی به شما خواهد کرد.

قدردانی و تمرکز بر لحظات مثبت
رابطه با مادر تنها شامل دلخوری نیست. لحظات محبت، حمایت و تجربه‌ی مشترک را جدی بگیرید و قدردان باشید. روزهایی که مادر برای شما کاری می‌کند یا حرف محبت‌آمیز می‌زند، آن‌ها را یادداشت کنید و به خود یادآوری کنید که رابطه فقط مشکل‌آفرین نیست و ما لحظات خوب زیادی با هم داشته‌ایم.

سال شصتم.شماره2940