بشارت

مرد خسته‌ی راه بود و به سختی قدم برمی‌داشت. مسیر سفر آن‌قدر طولانی بود که رمق از جانش بکشد. پاهایش سنگین شده بود و هر قدم را با زحمت برمی‌داشت. گرد راه بر سر و رویش نشسته و لباسش از غبار سفر رنگ دیگری گرفته بود. خستگی را می‌شد از شانه‌های افتاده و نفس‌های سنگینش فهمید. بااین‌حال، چیزی در وجودش بود که اجازه نمی‌داد بایستد و بیشتر از این درنگ کند. انگار شوق رسیدن، خستگی راه را پس می‌زد.
دیر وقت بود. صدای عو عوی سگان گرسنه به گوش می‌رسید و در سکوت شب، هر صدایی چند برابر به نظر می‌آمد. گاهی صدای سگی از دور بلند می‌شد. تا چشم کار می‌کرد سیاهی بود و تاریکی. نه رهگذری دیده می‌شد و نه چراغی که راه را برایش روشن کند. آسمان شب، سنگین و خاموش بالای سرش کش آمده بود.
با خودش فکر کرد اگر مسیر را درست آمده باشد، راه زیادی تا رسیدن به خانه‌ی رفیقش محمدتقی مجلسی نمانده. دست به دیوار گرفت، اندکی ایستاد و نفس تازه کرد.
مرد اصفهانی گفته بود: «کوچه‌ی سوم سمت چپ.» راه زیاد نمانده بود. این جمله را بارها در ذهنش تکرار کرده بود تا مبادا در تاریکی راه را اشتباه کند. حالا احساس می‌کرد بیشتر از قبل بی‌تاب است. این حرف مانده در گلو، در این مسیر طولانی، و حالا رسیدن به جایی که او را از رفتن به خراسان باز داشته بود، برایش اهمیت دیگری پیدا کرده بود. باید ملامحمدتقی را می‌دید. باید آنچه را دیده بود برایش می‌گفت. همین فکر، قدم‌های خسته‌اش را دوباره به حرکت واداشت.
داخل کوچه پیچید. کوچه باریک و آرام بود و دیوارهای بلند خانه‌ها در دو طرف، سایه‌های کشیده‌ای روی زمین انداخته بودند. نور چراغی بر سردر خانه‌ای توجهش را جلب کرد. نور زرد و کم‌جان چراغ در دل تاریکی، مثل نشانه‌ای بود که او را به مقصد نزدیک‌تر می‌کرد.
لنگان‌لنگان جلو رفت و روبروی در ایستاد. چند لحظه به سردر خانه نگاه کرد. بر سردر خانه، کاشی‌کاری زیبایی خودنمایی می‌کرد؛ شیخ زیر لب خط نوشته را خواند: «وَلَایَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ حِصْنِي فَمَنْ دَخَلَ حِصْنِي أَمِنَ مِنْ عَذَابِي»
همان لحظه مطمئن شد که درست آمده است. دیگر تعلل نکرد. دستش را بالا برد و کلون در را کوبید.
کوبیده‌شدن کلون در، سکوت خانه‌ی ملامحمدتقی را شکست. کسی منتظر مهمان نبود. از غروب آفتاب خیلی گذشته بود و خانه در آرامش شبانه فرو رفته بود.
ملامحمدتقی که در کنار همسرش نشسته بود و نوزاد تازه ‌به ‌دنیا‌ آمده‌اش را در آغوش داشت، نوزاد را با احتیاط در آغوش مادرش گذاشت و برخاست تا خود در خانه را باز کند. همسرش دلسوزانه گفت:
ـ چرا شما اجازه دهید یکی از پسرها در را باز کند؟
ملامحمدتقی لبخندی بر لب نشاند و گفت: «چه فرقی می‌کند من یا پسر ها؟ بالأخره یکی باید این در را باز کند. حتماً کار مهمی است که این موقع شب کسی را به در خانه‌ی حقیر ما کشانده.»
وارد حیاط که شد، خنکای نسیم شبانگاهی صورتش را نوازش کرد. هوای بیرون با گرمای اتاق تفاوت داشت. بوی خاک حیاط و هوای خنک شب در هم آمیخته بود. دستی به محاسنش کشید و عرقچین را روی سرش مرتب کرد. از پله‌های پایین آمد.
دوباره صدای کلون در آمد. ملامحمدتقی قدم‌هایش را تندتر برداشت. به در خانه که رسید، اندکی تأمل کرد و بعد در را باز کرد.
مردی پشت به در ایستاده بود. قامتش از خستگی اندکی خم شده بود. ملامحمدتقی هنوز نمی‌دانست چه کسی کلون در خانه‌اش را این وقت شب کوبیده است. دست به چارچوب در گذاشت و گفت: «سلام علیکم، برادر. امری داشتید؟»
ـ علیکم‌السلام.
صدا برای ملامحمدتقی آشنا بود، اما... خودش بود؛ دوست و رفیقی که دوری از او نتوانسته بود یاد و خاطره‌اش را برایش کم‌رنگ کند.
چند لحظه انگار باورش نمی‌شد مردی که سال‌ها از او دور مانده بود، درست در این ساعت شب پشت در خانه‌اش ایستاده باشد.
ـ شمایید، شیخ؟... چه سعادتی نصیب من شده که این وقت شب، عالم وارسته‌ی خراسانی کلون در خانه‌ی این بنده‌ی حقیر را کوبیده است. بفرمایید... بفرمایید. داخل، خانه‌ی ما را منور کرده‌اید.
شیخ آغوشش را گشود و ملامحمدتقی را سخت در آغوش کشید. گرمای دیدار، خستگی راه را برای لحظاتی از یادش برد. ملامحمدتقی که بعد از سال‌ها دوست و هم‌صحبت قدیمی‌اش را دیده بود، در پوست خود نمی‌گنجید. شوقش را نتوانست پنهان کند و با صدایی بلند اهل خانه را خبر کرد: «یالله، مهمان داریم... آن هم چه مهمان عزیزی!»
ملامحمدتقی هم‌پای مهمانش وارد خانه شد و او را به اتاق مهمان راهنمایی کرد و خودش راهی شد تا اسباب پذیرایی را فراهم کند.
شیخ وارد اتاق شد و گوشه‌ای نشست. چند لحظه آرام گرفت و پاهای خسته‌اش را جمع کرد. تسبیح تربتش را از جیب قبایش بیرون آورد و شروع کرد به ذکر گفتن. دانه‌های تسبیح آرام میان انگشتانش می‌چرخیدند و ذکر زیر لبش با سکوت خانه درهم می‌آمیخت.
مسیر طولانی عتبات را پیموده بود و حالا، قبل از مراجعت به شهر خود، راهی اصفهان شده بود. باید ملامحمدتقی را می‌دید و برایش از خوابی که در راه دیده بود سخن می‌گفت. خوابی که از همان لحظه‌ی بیدارشدن، آرامش را از او گرفته بود و باعث شده بود مسیر بازگشتش را تغییر دهد.
در باز شد. ملامحمدتقی با شیشه‌ای گلاب تازه و تشتی کوچک وارد شد. عطر گلاب پیش از آنکه چیزی بگوید، فضای اتاق را پر کرد. لبخند زد و روبروی شیخ نشست.
ـ شیخ، باورش برایم سخت است که امشب شما در میان خانه‌ی حقیرانه‌ی من حضور دارید. به شکرانه‌ی این نعمت نمی‌دانم چه باید بکنم.
شیخ متحیر به شیشه‌ی گلاب خیره شده بود. نگاهش از شیشه جدا نمی‌شد. انگار چیزی را می‌دید که برای ملامحمدتقی معنایی نداشت، اما برای خودش یادآور تصویری روشن و زنده بود.
ملامحمدتقی که متوجه حال عجیب مهمانش شده بود، گفت: «اجازه بدهید تا دستان‌تان را با گلاب ناب کاشان بشویم. گفته‌ام اهل خانه شام مختصری فراهم کنند، به‌زودی حاضر می‌شود. اگر می‌دانستم امشب مهمان عزیزی چون شما دارم، هر طور شده سوروسات شامی که درخور شأن شما باشد مهیا می‌کردم. از چهره‌تان مشخص است که خسته‌ی راهید. شام که تناول کردید، خوب استراحت کنید. دل نداریم مهمان عزیزمان را امشب زابه‌راه کنیم. فردا هم روز خداست. باید قول بدهید چند روزی را بد بگذرانید و اجازه بدهید من و پسرهایم از محضرتان استفاده کنیم. قول می‌دهم من و پسرانم شاگردان خوبی باشیم.»
شیخ اما سکوت کرده بود و در مقابل تعارفات ملامحمدتقی هیچ نمی‌گفت.
ملامحمدتقی که همچنان شیشه‌ی گلاب را در دست داشت، با تعجب گفت: «اجازه‌ی خدمت به من نمی‌دهید که هنوز دستان‌تان را جلو نیاورده‌اید؟»
شیخ دستانش را بی‌اراده جلو آورد. ملامحمدتقی گلاب را آرام بر دستان او ریخت. عطر گلاب همه‌ی اتاق را پر کرد. بوی آشنای گل، فضای کوچک اتاق را دربرگرفت و لحظه‌ای سکوت میان دو دوست را پر کرد.
ملامحمدتقی که از شستن دستان فارغ شد، شیخ دستانش را جلوی صورتش گرفت و نفسی عمیق کشید؛ انگار می‌خواست از چیزی مطمئن شود. عطر گلاب برایش تنها عطر گلاب نبود. چیزی از آن صحنه‌ی دور و ناشناخته را دوباره در ذهنش زنده کرده بود.
ـ خیلی وقت بود که مشتاق دیدار و هم‌صحبتی با شما بودم، اما این سعادت نصیبم نمی‌شد تا راهی خراسان شوم. امشب که شما را پشت در خانه دیدم، فهمیدم که رحمت خدا با آمدن شما در این شب برایم تکمیل شده است.
شیخ دستی به محاسنش کشید تا عطر گلاب بر محاسنش بنشیند. هنوز در فکر حرف‌هایی بود که برای آمدنش راهی اصفهان شده بود.
ـ راستش نمی‌خواستم مزاحم شما و اهل خانه بشوم، اما در اصفهان جایی را نمی‌شناختم تا شب را به صبح برسانم... از طرف دیگر خستگی راه هم باعث شد که مزاحم شما بشوم. نمی‌دانم، شاید هم عجله داشتم تا خودم را به شما برسانم. پرسان‌پرسان خانه را پیدا کردم و حالا اینجا مزاحم شما و عیال و خانواده‌تان شدم.
ـ این چه حرفی است؟ اینجا خانه‌ی خود شماست. اگر نمی‌آمدید، برادر خودتان را رنجیده‌خاطر کرده بودید. شما مزاحم نیستید؛ سایه‌ی رحمت الهی هستید که بر سردر این خانه نشسته.
شیخ دست در میان بقچه‌ی کوچکی که به همراه داشت برد. پارچه‌ای سفید و تمیز را بیرون آورد و با احتیاط باز کرد و مقابل صورت ملامحمدتقی گرفت.
ـ تربت کربلاست. نایب‌الزیاره بودم از جانب شما و دعاگو.
ملامحمدتقی با احترام پارچه را گرفت و باز کرد. نزدیک صورتش برد و خاک تربت را بویید و بوسید. قطرات اشک آرام از چشمانش سرازیر شد. برای لحظه‌ای چیزی نگفت و تنها به تربتی که در دست داشت نگاه کرد.
ـ چه سعادتی نصیبم شد که میزبان زائر مولایم هستم. و چه سعادتی از این بالاتر که شما نایب‌الزیاره بودید از جانب این حقیر.
هنوز لحظاتی نگذشته بود که صدای گریه‌ی نوزاد خانه را پر کرد.
شیخ تکانی خورد. احساس کرد تمام خون بدنش در حال انجماد است. نگاهش به‌سمت صدا برگشت. صدای گریه‌ی نوزاد برای او غریبه نبود؛ انگار از جایی دور در ذهنش شنیده بود. ملامحمدتقی که متوجه دگرگونی حال شیخ شد، موشکافانه به چهره‌اش خیره شد.
ـ حال خاصی دارید امشب، شیخ! اتفاقی افتاده است؟
شیخ با صدایی که اندکی لرزش داشت پرسید: «صدای نوزاد؟»
ـ اذیت‌تان می‌کند؟ می‌گویم نوزاد را به یکی از اتاق‌های آن‌ور حیاط ببرند تا شما آسوده استراحت کنید.
شیخ سرش را به علامت نفی تکان داد و گفت: «نه، به هیچ وجه. فقط می‌خواستم بدانم این نوزاد از آن کیست؟ مهمان به خانه دارید؟»
لبخند بزرگی روی صورت ملامحمدتقی نشست. انگار صدای گریه‌ی نوزاد شیرینی و حلاوت خاصی برایش داشت. از جایش بلند شد و گفت: «کمی صبر کنید، هم‌اینک به محضرتان بازمی‌گردم.»
و به‌سرعت از اتاق خارج شد.
شیخ حال عجیبی داشت. همه‌چیز داشت همان‌طوری پیش می‌رفت که در خواب دیده بود؛ آن شیشه‌ی گلاب و حالا صدای نوزاد. هر دو تصویر یکی پس از دیگری در برابر چشمانش ظاهر شده بودند. قلبش بی‌قرار می‌زد و ذهنش میان آنچه در خواب دیده بود و آنچه اکنون در این خانه می‌دید، سرگردان مانده بود.

شیخ هنوز در احوالات خودش بود که در باز شد و ملامحمدتقی وارد شد. شیخ تا چشمانش به قنداقه‌ی میان دستان ملامحمدتقی افتاد، از جا برخاست و جلو آمد.
ملامحمدتقی قنداقه را در دستان شیخ گذاشت و گفت: «گفتم که شما شادی‌ام را تکمیل کرده‌اید. خداوند چند روزی است که چشمانم را به نور این پسر روشن کرده است.»
شیخ لحظاتی به صورت کودک که حالا آرام در آغوشش به او چشم دوخته بود، نگاه کرد. صورت کوچک نوزاد در میان قنداقه آرام گرفته بود و نگاه شیخ از چهره‌اش جدا نمی‌شد. گویی طاقتش طاق شد و نوزاد را محکم به سینه چسباند و شروع کرد به گریه‌کردن.
ملامحمدتقی که متوجه حال پریشان شیخ شده بود، بازوی او را گرفت و کمک کرد تا بنشیند.
ـ چرا حال شما امشب این‌گونه است؟ مگر عیبی در نوزاد مشاهده کردید که این‌گونه احوال‌تان به هم ریخت؟ می‌خواهید نوزاد را از شما بگیرم تا کمی حال‌تان بهتر شود؟
شیخ که هنوز نوزاد را محکم در آغوش داشت، روبروی ملامحمدتقی کرد و گفت: «من آمده بودم تا برای شما از خوابی که در راه برگشت از عتبات دیده بودم، سخن بگویم؛ خوابی که مرا از رفتن به شهر و دیدار باز داشته و احوالم را دگرگون کرده بود. و حالا که پا در خانه‌ی شما گذاشته‌ام، تمام صحنه‌های آن خواب برایم...»
شیخ گویی دیگر توان سخن‌گفتن نداشت. سکوتی طولانی میان آن‌ها حاکم شد.
نوزاد آرام در آغوش شیخ خوابیده بود. گویی شیخ قصد جداکردن او از خودش را نداشت. ملامحمدتقی کمی آن‌طرف‌تر مشغول خواندن قرآن بود. سوره‌ی یاسین را طوری می‌خواند تا مایه‌ی آرامش شیخ هم باشد. صدای آرام و شمرده‌ی تلاوت در اتاق می‌پیچید و فضای سنگین آن لحظات را اندکی آرام‌تر می‌کرد.
حال شیخ به حدی پریشان بود که ملامحمدتقی تصمیم گرفته بود او را به حال خود رها کند. شیخ حتی حاضر نشده بود قنداقه‌ی نوزاد را به پدرش بازگرداند تا او به مادرش تحویل دهد. همچنان کودک را نزدیک سینه‌اش نگه داشته بود و گاه به صورت آرام او نگاه می‌کرد.
انتهای سوره‌ی یاسین بود که شیخ زبان باز کرد: «خسته‌ی راه بودیم. مسیر طولانی و گرمای بیش از حد همه را کلافه کرده بود. هنوز چند روزی تا رسیدن به سرحدات ایران راه داشتیم. به کاروانسرایی رسیدیم و قرار شد آن شب را در همان کاروانسرا اقامت کنیم و فردا صبح زود راهی شویم. گوشه‌ای برای خودم مهیا کردم تا نماز بخوانم و بعد کمی استراحت کنم. مابین دو نماز بود. در حال ذکر بودم که ناگاه خواب چنان بر من عارض شد که همان‌جا خوابیدم. در عالم خواب دیدم وارد خانه‌ای شدم که رسول گرامی اسلام و تمام ائمه‌ی اطهار آنجا نشسته‌اند. در عالم خواب چنان شور و شعفی به من دست داد که سر از پا نمی‌شناختم. مرا در پایین پای حضرت ولی‌عصر جای دادند؛ گویی در بهترین مکان عالم نشسته بودم. لحظاتی نگذشته بود که در خانه باز شد و شما با ظرفی از گلاب ناب وارد خانه شدید. شیشه‌ی گلاب را خدمت رسول اکرم بردید. حضرت از آن گلاب استعمال کرد و بعد، به ترتیب، تمام ائمه از آن گلاب بهره بردند تا نوبت به من رسید. گلاب را که در میان دستانم ریختید، بوی عطری در مشامم پیچید که تا آن لحظه آن را تجربه نکرده بودم. بعد لبخندی زدید و از خانه بیرون رفتید. لحظاتی نگذشت که با قنداقه‌ی نوزادی مجدد وارد خانه شدید و قنداقه را روبروی رسول خدا گرفتید و عرض کردید: «برای این طفل دعا بفرمایید که خداوند عالم او را مروج دین گرداند». حضرت قنداقه‌ی نوزاد را گرفتند و در حق او دعا کردند و بعد نوزاد را به‌سمت امیرالمؤمنین گرفتند و فرمودند: «در حق او دعا کن». امیرالمؤمنین هم دعایی کردند و نوزاد را به امام مجتبی سپردند و به همان کیفیت، هر امامی قنداقه را به امام بعد دادند و هر کدام دعایی نمودند تا آنکه نوزاد به ولی امر رسید. ایشان دعا کردند و بعد قنداقه را به‌سمت من گرفتند و گفتند: «تو نیز برای او دعایی کن.» تا نوزاد را گرفتم، از آن خواب شیرین و دلنشین بیدار شدم. دیگر آرام و قرار نداشتم. تصمیم گرفتم قبل از آنکه به شهر و دیارم بازگردم، به خانه‌ی شما بیایم تا خوابی را که دیده‌ام برایتان بازگو کنم. وقتی شما با آن شیشه‌ی گلاب وارد شدید و بعد نوزاد را آوردید تا برایش دعا کنم، فهمیدم که سِرّ آن خواب چه بود. ملامحمدتقی، این کودک با سایرین فرق می‌کند. او نظرکرده است. مطمئنم او مروج دین خدا خواهد بود.»
ملامحمدتقی متفکرانه به سخنان شیخ گوش فرا داده بود. از جایش برخاست. قلبش مالامال بود از شادی وصف‌ناپذیر. خوابی که شیخ برایش تعریف کرده بود، آرزویی بود که گویی برآورده شده بود.
پرده را کنار زد و به آسمان خیره شد. ماه کامل بود و نورش تمام حیاط را روشن کرده بود.
ملامحمدتقی پس از لحظاتی سکوت گفت: « «حال غریبی است، شیخ. خواب‌تان حلاوتی به جانم داده که نمی‌توانم وصفش کنم. در شبی که خداوند محمدباقر را به من عطا کرد، نیمه‌های شب از خواب برخاستم. همه‌ی اهل خانه خواب بودند. وضو گرفتم و مشغول عبادت شدم. حال غریبی داشتم. احساس می‌کردم در آن لحظات اگر چیزی از خدای خود بخواهم، اجابت خواهد شد. در همان حال بودم که ناگهان صدای گریه‌ی محمدباقر را شنیدم. برخاستم و به کنار بسترش رفتم. تا مرا دید، ساکت شد. چشمانش باز بود؛ انگار می‌خواست با من سخن بگوید. قنداقه‌ی محمدباقر را برداشتم و با خود به کنار سجاده‌ام بردم. هنوز هشیار بود. این نوزاد می‌توانست باقیات‌الصالحات باشد برای آخرت. بوسه‌ای بر پیشانی‌اش زدم و او را رو به آسمان گرفتم و ندا سر دادم: الهی به حق محمد و آل محمد، صلوات‌الله علیهم اجمعین، این طفل را از مروجان دین و ناشرین احکام حضرت سیدالمرسلین قرار بدار و او را برسان به توفیقات بی‌نهایت خود.»
دیگر شانه‌های ملامحمدتقی به‌وضوح می‌لرزید. احساس می‌کرد خواب دوست عزیزش، این شیخ خراسانی، نشانه‌ای بر پذیرش دعایش در محضر خداوند است.
شیخ پیشانی نوزاد را بوسید، در گوشش دعایی خواند و او را در آغوش ملامحمدتقی قرار داد. بعد دست بر شانه‌ی رفیق قدیمی‌اش گذاشت و گفت: «مبارک باشد این مولود بر خاندان مجلسی؛ مبارکت باشد، برادر.»

سال شصت و یکم.شماره2967