چای با عطر خون

نان تازه، از تنور بیرون آمد. علی‌یار سنگک را از دست نانوا گرفت قبل از آنکه روی میز بندازد و خواست زیر بغل بزند که چیزی سفت کف دستش را سوزاند.
ـ اوف!
نان را باز کرد. سنگ‌ریزه‌ای کوچک لای خمیر مانده بود.
نانوا از پشت تنور گفت: «حواست کجاست مرد؟ صبر کن نون رو میز بیفته، سنگ‌شو بردار، بعد بذار کف دستت.»
علی‌یار سنگ‌ریزه را برداشت.
ـ حواسم نبود.
نانوا خندید. علی‌یار لبخند کم‌رنگی زد، اما حواسش جای دیگری بود.
«حمید.» از دیشب خبری از او نداشت.
حمید برادرزنش بود، اما این کلمه برای علی‌یار سال‌ها بود زیادی کوچک شده بود. از وقتی پدر و مادر حمید از دنیا رفته بودند، مدرسه رفتنش، تب‌های شبانه‌اش، شیطنت‌هایش و بعدتر خرج و دخل زندگی‌اش، کم‌وبیش افتاده بود روی دوش او. حمید را از بچگی بزرگ کرده بود؛ با همان حساسیتی که آدم برای بچه خودش دارد.
برای همین، هر وقت حمید دیر می‌کرد، دل علی‌یار هم بی‌قرار می‌شد.
این‌همه رفت‌وآمد، این‌همه شور و شیدایی انقلابی، آخرش برایش چه می‌ماند؟ جوان بود و سرش را به باد می‌داد. علی‌یار دلش می‌خواست حمید یک کار درست‌وحسابی پیدا کند، خانه‌ای برای خودش جور کند و سرش به زندگی گرم شود. گاهی فکر زهرا می‌افتاد به سرش. دختر سبحان؛ همان رفیق گرمابه و گلستانش. از بچگی می‌شناختش. آرام بود، مؤدب و اهل خانه. به نظر علی‌یار می‌توانست عروس خوبی برای حمید باشد. شاید اگر صاحب زن و زندگی می‌شد دست از این انقلابی‌گری برمی‌داشت.نان را زیر بغل زد و راه افتاد.
فکرش هنوز پیش حمید بود که تصویر صبح از جلوی چشمش گذشت؛ سکینه دم در ایستاده بود، دستش بی‌اختیار روی شکمش مانده بود.
پانزده سال انتظار.
حالا پنج ماه بود که آن انتظار شکل گرفته بود؛ کوچک، آرام و هنوز برای علی‌یار شبیه چیزی که می‌ترسید با بلند حرف زدن از بین برود.
از خانه که بیرون آمده بود، گفته بود: «زود برمی‌گردم.»
سکینه فقط سر تکان داده بود.
محله مثل همیشه بود. مغازه‌دارها یکی‌یکی کرکره‌ها را بالا می‌کشیدند.
از پنجره‌ی خانه‌ای صدای خش‌خش رادیو شنیده شد.
ـ حکومت نظامی از ساعت شش صبح.
علی‌یار نان را جابه‌جا کرد. به قهوه‌خانه رسید. کرکره را بالا کشید. قهوه‌خانه بوی شب گذشته را می‌داد؛ چای مانده، دود، روغن سوخته.
سماور نفتی را روشن کرد. تابه را روی چراغ گذاشت. گوجه‌ها را خرد کرد ریخت توی تابه. جلزوولز املت که بلند شد، صدای آشنایی از دم در آمد: «به‌به! صبحانه حاضره؟»
علی‌یار برگشت. موسیو بود؛ چپقش در دست و همان لباس همیشگی.
ـ تو بوی املت رو از سه کوچه اون‌ طرف‌ تر می‌فهمی.
موسیو نشست و طبق معمول خنده‌ای کرد. علی‌یار بشقاب املت را جلویش گذاشت. موسیو نان را تکه کرد.
چند دقیقه بعد، صدای قاشق و استکان و شوخی‌هایشان فضای قهوه‌خانه را پر کرده بود. اما فقط تا وقتی که ستوان اصغری وارد شد.
ـ سلام علی‌یار.
ـ علیک سلام. بالأخره پیدات شد.
اصغری نگاهی به تابه انداخت. با چشم اشاره‌ای کرد برای او هم املت بزند.
علی‌یار غرغرکنان برای او هم املت برد. از دست مفت‌خوری‌هایش ذله بود.
اصغری با ولع املت را خورد آخرین لقمه رو که تمام کرد با دهان نیمه پر گفت: «امروز جمعش کن زود مغازه رو»
علی‌یار ابرو بالا انداخت. دستش روی قوری ماند.
ـ چرا؟
اصغری نگاهش کرد.
ـ اوضاع رو نمی‌بینی؟حکومت نظامیه مرد حسابی سر صبح مغازه باز کردی.
ـ نمی‌‌تونم ببندم منتظر حمیدم.
اصغری چند لحظه نگاهش کرد.
ـ برادرزنت؟ بازم غیبش زده؟ مواظبش باش.
علی‌یار زیر لب گفت: «اگه خودش بذاره.»
اصغری سری تکان داد. استکانش را تا ته خورد و از جا بلند شد. جعفر کمی بعد وارد شد.
ـ سلام اوستا. اینم نون سنگک‌ها.
علی‌یار نگاهی به نان‌ها کرد.
ـ اینا رو ببر. دو تا بده به خانومم، دو تا هم برای خودت و مادرت. بقیه رو هم بده اهالی بگو خیراته. حکومت نظامیه باید ببندیم.
جعفر نان‌ها را زیر بغل زد. فهمید جای بحث نیست. رفت.
موسیو هم چپقش را برداشت.
ـ بهتره منم یه سری وسایل مطب رو آماده کنم. با اینی که اصغری گفت، حتماً زخمی زیاده.
چپقش را میان انگشت‌هایش چرخاند و رفت.
علی‌یار به خیابان نگاه کرد.
ـ حمید چیکار کنم؟ نگرانشم.
اصغری سر تکان داد. دستی روی شانه علی‌یار گذاشت و رفت. علی‌یار کرکره را تا نیمه پایین کشید.
نه آن‌قدر که قهوه‌خانه بسته به نظر برسد، نه آن‌قدر بالا که داخلش پیدا باشد.
پشت شیشه نشست. چشمش به خیابان بود.
هرچه زمان می‌گذشت، آدم‌های بیشتری از کوچه‌ها بیرون آمدند. اول چند نفر بعد چند دسته‌ی کوچک و جمعیتی که دیگر نمی‌شد تعدادشان را از پشت شیشه شمرد.
صداها فریاد شد؛ حرف، شعار، همهمه.
علی‌یار بیشتر از همه دنبال یک چهره می‌گشت. «حمید».
صدای بلندگو پیچید: «متفرق بشید! تجمع ممنوعه!»
کسی عقب نرفت. علی‌یار دستش را روی لبه‌ی پیشخوان گذاشت. صدای شلیک آمد. جمعیت یک‌باره پراکنده شد.
 شلیک دیگری آمد. این‌بار نزدیک‌تر. علی‌یار از جا پرید. جوانی چند قدم آن‌طرف‌تر افتاد. لکه‌ای تیره روی پیراهنش پخش شد.
ـ یا ابوالفضل!
علی‌یار کرکره را بالا زد و خودش را به خیابان رساند. زیر بغل جوان را گرفت. او را کشید. پاهایش روی زمین کشیده می‌شد.
علی‌یار به زحمت به قهوه‌خانه رساندش.
وقتی برگرداندش، صورتش را شناخت.
ـ محمد؟
چشم‌های محمد نیمه‌باز شد.
ـ عمو...زهرا...اون پایین...  افتاده ..دستش
نفسش برید. علی‌یار دیگر صبر نکرد.
بیرون زد. چند متر پایین‌تر، کنار دیوار، زهرا افتاده بود. چادرش از سرش پایین روی شانه‌هایش بود و با یک دستش، دست دیگر را فشار می‌داد.
علی یار سریع چادرش را برداشت و روی سرش انداخت.
بازویش را گرفت و بلندش کرد. تا قهوه‌خانه رساندش. کرکره را پایین کشید و در را بست.
محمد گوشه‌ای افتاده بود. زهرا کنارش نشست. علی‌یار آب برایشان برد.
ـ آروم بخورین.
زهرا چند جرعه خورد. محمد چشم‌هایش را باز کرد. علی‌یار کنار او نشست.
ـ بیچاره بابات می‌دونه اینجایین؟
محمد چشم‌هایش را بست.
ـ بابامو گرفتن.
علی‌یار سر بلند کرد. محمد نفس عمیقی کشید، اما درد اجازه نداد ادامه دهد.
زهرا آهسته گفت:
دیروز جلوی مغازه.....یک خارجی مزاحمم شد. بابا رفت جلو. باهاش درگیر شد. بعد مأمورها بردنش.
علی‌یار چیزی نگفت. سبحان را سال‌ها می‌شناخت؛ آرام، کم‌حرف و اهل دردسر نبود.علی‌یار نگاهشان کرد.
صدای کوبیدن به در آمد. هر سه نفر خشکشان زد.
علی‌یار دست برد سمت چوب زیر پیشخوان. صدایی از پشت در آمد: «آقا علی‌یار!»
چوب از دستش پایین افتاد.
ـ حمید؟
در را باز کرد. حمید با صورت عرق‌کرده و لباس خاک‌آلود پشت در بود. کودکی دربغل داشت. علی‌یار بازویش را گرفت و کشید داخل.
حمید نفس‌نفس می‌زد.
ـ تا حالا کدوم..... استعفرالله هیچی نگو.  این بچه کیه  با خودت آوردی؟
حمید کودک را آرام روی زمین نشاند.
ـ سعید. پسر سیداحمد دوستم. با زن و بچه‌ش با هم اومدیم تظاهرات. تو خیابون ایران تیراندازی شد. جفت‌شون تیر خوردن. بچه رو سپردن دست من.
علی‌یار به صورت سعید نگاه کرد. کودک نه گریه می‌کرد، نه حرف می‌زد.فقط به جایی نامعلوم خیره مانده بود.
علی‌یار آهسته گفت: «امروز چه خبره...»
حمید چشمش به محمد و زهرا افتاد.
ـ اینا چی شدن؟
علی‌یار جواب داد: «هردو زخمی شدن. جلو قهوه‌خونه پدرشون آقا سبحان رو هم گرفتن.»
حمید سرش را پایین انداخت.چند لحظه هیچ‌کس حرف نزد.
علی‌یار با نگرانی نگاهشان کرد. صدای تیراندازی دوباره از دور آمد. سعید بیشتر به حمید چسبید. چند ساعتی گذشت. حال محمد بدتر شده بود. علی‌یار دست روی پیشانی‌اش گذاشت.
ـ تب داره. خونریزیشم که... دکتر لازم داره.  باید برم دنبال موسیو.
زهرا گفت: «همون دکتر مسیحیه که بابا ازش تعریف می‌کرد. می‌تونه بیاد؟»
ـ اگه بفهمه زخمی داریم، میاد.
علی‌یار کرکره را کمی بالا کشید. خیابان خلوت‌تر شده بود. کتش را از پشت صندلی برداشت.
حمید فوری گفت: «آقا کجا؟خطرناکه.  بذارید من برم. می‌دونم خونه‌اش کجاست.
علی‌یار نگاهش کرد.»
ـ تو همین‌جا بمون. لازم نکرده از جات تکون نخور. اگه چیزیت بشه جواب آبجیت رو چی بدم.
بعد رفت سمت سماور. چهار استکان چای ریخت. با نبات آورد سینی رو جلویشان گذاشت.
کتش را پوشید و بیرون رفت. کوچه تقریباً خالی بود. چند قدم بیشتر نرفته بود که صدایی شنید. ایستاد. صدای یک زن بود.
ـ ولم کنید!
ته کوچه، دختری چادری میان دو نیروی نظامی گیر افتاده بود. یکی بازویش را گرفته بود. دیگری چند قدم آن‌طرف‌تر ایستاده بود و اسلحه‌اش را پایین نگه داشته بود.
دختر خودش را عقب می‌کشید.
ـ من کاری نکردم! چیکارم دارید. اومدم برم دوا برا مادرم بگیرم.
علی‌یار چند قدم جلو رفت.
ـ آقا... ولش کن سرکار.
مرد برگشت. علی یار جلوتر رفت. 
ـ دختر مردم رو کجا می‌برین؟
دختر دوباره دستش را کشید.
ـ ولم کنید!
مرد دست دختر را محکم‌تر گرفت.
ـ خودتم وایسا مشکوکی  بیا سرباز به اینم دستبند بزن.
علی‌یار دست او را کنار زد. همه‌چیز در یک لحظه اتفاق افتاد.
مرد او را هل داد. علی‌یار یک قدم عقب رفت، سرباز یقه‌اش را گرفت. علی‌یار دست او را پس زد. نفر دوم جلو آمد. قنداق اسلحه به پهلوی علی‌یار خورد. نفسش بند آمد. خم شد دستش را روی پهلو گذاشت.همان چند ثانیه برای دختر کافی بود. علی‌یار سر بلند کرد.
ـ بدو برو!
دختر دوید. مرد برگشت تا دنبالش برود.
علی‌یار بی‌اختیار دستش را گرفت.
مرد برگشت و ضربه‌ای به صورتش زد. لب علی‌یار شکافت. مزه‌ی خون زیر زبانش نشست. اما دستش را رها نکرد.
مرد خودش را کشید و آزاد کرد. دختر از آن‌ها فاصله گرفته بود. به سر کوچه رسیده بود.
یکی از نیروهای نظامی اسلحه را بالا آورد.
علی‌یار برگشت به دختر نگاه کرد.صدای شلیک گوش‌هایش را پر کرد.
دختر هنوز می‌دوید.

دو قدم. سه قدم. بعد بدنش ناگهان خم شد. دستش به دیوار خورد. چادر از سرش افتاد.روی سنگ‌فرش افتاد و دیگر بلند نشد.
علی‌یار چند لحظه همان‌جا ماند.
از انتهای کوچه صدای دویدن آمد.
چند نیروی نظامی دیگر وارد کوچه شدند. یکی نگاهی به دختر انداخت.
بعد به علی‌یار.
مردی که با علی‌یار درگیر شده بود، گفت: «با ما درگیر شد.»
علی‌یار جواب نداد. چشمش هنوز به دختر بود. یکی از نیروها جلو آمد و بازویش را گرفت و هلش داد. علی‌یار تکان نخورد. بازوی دیگرش را گرفتند. علی‌یار سر بلند کرد.
از دهانه‌ی کوچه، قهوه‌خانه دیده می‌شد.
کرکره نیمه‌پایین. برای یک لحظه، همه‌چیز از جلوی چشمش گذشت.
می‌خواست چیزی بگوید.
اما به چه کسی؟ حمید صدایش را نمی‌شنید. علی‌یار راه افتاد. مزه‌ی خون زیر زبانش مانده بود.
از پشت سر، از صدای دور تیراندازی می‌آمد.

سال شصت ویکم.شماره2965