پرستاری؛ جایی میان رنج و امید

عشق کودکی
من محبوبه عباسی، سوپروایزر بیمارستان شهدای تجریش هستم. ۲۸ سال سابقه کار در بخش مراقبت‌های ویژه‌ی نوزادان (NICU) و بخش نوزادان را دارم و چند ماهی است که در جایگاه سوپروایزر فعالیت می‌کنم.
من فرزند اول خانواده بودم و مادرم بعد از من چند فرزند دیگر به دنیا آورد. از همان کودکی مراقبت از خواهر و برادرهایم بر عهده‌ی من بود و همیشه حواسم به آن‌ها بود. شاید علاقه‌ام به مراقبت از دیگران از همان سال‌ها شکل گرفت.
وقتی هجده‌ساله بودم، برای انتخاب رشته دانشگاهی اقدام کردم. باورتان نمی‌شود، اما همان سال اول در رشته‌ای قبول شدم که از ابتدا دوستش داشتم: پرستاری دانشگاه اصفهان. چون ساکن اصفهان بودیم، پرستاری اصفهان را انتخاب کردم. بعد از آن هم ۴۸ رشته پرستاری دیگر را انتخاب کرده بودم که در همه‌ی آن‌ها پذیرفته شدم. با توجه به رتبه‌ام می‌توانستم رشته‌هایی مانند فیزیوتراپی و حتی پزشکی را هم انتخاب کنم، اما علاقه‌ام به پرستاری از همان ابتدا جدی بود و دلم می‌خواست همین رشته را بخوانم.
با عشق وارد این حرفه شدم و حالا، بعد از گذشت این همه سال، اگر دوباره به نقطه‌ی شروع برگردم، با وجود تمام سختی‌ها و ناملایمات این شغل، باز هم پرستاری را انتخاب می‌کنم.
پرستارِ عاشق
به نظرم یک پرستار پیش از هر چیز باید عاشق شغلش باشد. مهربانی، دلسوزی، همدردی با دیگران و توانایی درک شرایط آدم‌ها از ویژگی‌های ضروری این حرفه است. در کنار این‌ها، تعهد و مسئولیت‌پذیری هم اهمیت زیادی دارد. همکارانی را دیده‌ام که وارد این رشته شده‌اند، اما نتوانسته‌اند در آن بمانند؛ چون پرستاری فقط انجام دادن یک‌سری وظایف نیست. این شغل عشق و انگیزه می‌خواهد.
گاهی ممکن است در شرایطی قرار بگیرید که هیچ‌کس حواسش به شما نیست و بیماری در اتاق احیا به مراقبت نیاز دارد. در آن لحظه، این وجدان کاری، تعهد و مسئولیت‌پذیری شماست که تعیین می‌کند مراقبت از بیمار را تا رسیدن به نتیجه ادامه دهید یا او را رها کنید. پرستار باید بتواند در سخت‌ترین شرایط هم مسئولیتش را بپذیرد و به وظیفه‌اش عمل کند.
دردی که همیشه با من است
پرستاری شغلی است که در آن با درد و رنج آدم‌ها سروکار دارید. دیدن این شرایط واقعاً دشوار است. درست است که در طول ۲۸ سال تجربه بیشتری به دست آورده‌ام و در مواجهه با موقعیت‌های سخت قوی‌تر شده‌ام، اما این تجربه باعث نشده حس همدردی‌ام را از دست بدهم. هنوز هم دیدن بیماری که جانش در خطر است یا همراهانی که با اضطراب و بی‌قراری وارد اورژانس می‌شوند، برایم آسان نیست.
از طرفی، پرستار باید در همان لحظه بتواند بر احساساتش مسلط باشد و شرایط را مدیریت کند. همراه بیمار ممکن است از شدت نگرانی بخواهد هرچه سریع‌تر پزشک بیمار را ببیند یا سونوگرافی و سی‌تی‌اسکن انجام شود. در بیمارستان‌های دولتی، به‌دلیل شلوغی و محدودیت امکانات، همیشه امکان انجام فوری همه اقدامات وجود ندارد. گاهی تخت خالی نیست و باید منتظر بمانیم تا بیماری ترخیص شود و تختی برای بستری بیمار جدید فراهم شود.
در چنین شرایطی، پرستار علاوه بر رسیدگی به بیمار، باید بتواند اضطراب همراهان را هم مدیریت کند. لازم است به آن‌ها توضیح بدهد که چه اقداماتی در حال انجام است و چرا باید منتظر بمانند. گاهی یک صحبت آرام و امیدوارکننده می‌تواند شرایط را تغییر دهد؛ البته منظورم امید دادن بی‌پایه نیست، بلکه توضیحی واقعی و اطمینان‌بخش است که به بیمار و همراهش کمک کند شرایط را بهتر درک کنند و اجازه دهند مراحل درمان پیش برود.
صبر بی پایان
در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان، معمولاً تعداد همراهان محدودتر بود و ارتباط ما بیشتر با مادران نوزادان شکل می‌گرفت. اما حالا که در اورژانس فعالیت می‌کنم، بیشتر با رفتارهای تند و گاهی توهین‌آمیز همراهان مواجه می‌شوم.
چند روز پیش، یکی از همراهان بیمار به ما اعتراض کرد. ظرفیت تخت‌های بیمارستان محدود بود و اورژانس هم پر از بیمار. طبیعی است که هر بیماری که به اورژانس مراجعه می‌کند، دوست دارد هرچه زودتر بستری شود و به بخش انتقال پیدا کند. اما وقتی تخت خالی نداریم، چاره‌ای نیست جز اینکه توضیح بدهیم باید منتظر بمانیم تا در بخش تختی آزاد شود.
آن همراه به من توهین کرد و گفت: «بلد نیستی، اینجا را رها کن و برو خانه‌ات بنشین! برای چه آمده‌ای اینجا؟» این حرف‌ها را در حضور دیگران و پس از یک شیفت سنگین کاری شنیدم. واقعاً ناراحت شدم و گریه کردم. گاهی آدم با تمام توانش کار می‌کند، خسته است و تلاش می‌کند مسئولیتش را به‌درستی انجام دهد؛ بعد در چنین شرایطی با برخوردی مواجه می‌شود که تمام خستگی و فشار آن لحظه را چند برابر می‌کند.
در چنین موقعیت‌هایی، سعی می‌کنم به خودم فرصت بدهم تا آرام شوم. آن روز هم بعد از آن اتفاق، کمی در حیاط نفس عمیق کشیدم، آب نوشیدم و سعی کردم آرامش خودم را به دست بیاورم. بعد دوباره به کارم برگشتم.
با خودم فکر می‌کنم همراه بیمار در شرایط بسیار سختی قرار دارد. ممکن است عزیزش تصادف کرده باشد، از ارتفاع سقوط کرده باشد یا با وضعیتی روبرو شده باشد که زندگی او را تهدید می‌کند. اضطراب و ترس گاهی باعث می‌شود آدم‌ها حرف‌هایی بزنند که در شرایط عادی هرگز به زبان نمی‌آورند. البته این موضوع توهین را توجیه نمی‌کند، اما کمک می‌کند بتوانم شرایط‌شان را بهتر درک کنم و واکنش تندی نشان ندهم.
گاهی هم بعد از اینکه بیمار بهبود پیدا می‌کند، همان همراه برمی‌گردد و عذرخواهی می‌کند. می‌گوید: «ببخشید، آن لحظه عصبانی بودم» و بعد از زحمات کادر درمان تشکر می‌کند. همین اتفاق‌ها به من یادآوری می‌کند که نباید رفتار یک لحظه را به تمام شخصیت یک آدم تعمیم بدهم.
البته همیشه هم این‌طور نیست که افراد بعداً عذرخواهی کنند، اما من تلاش می‌کنم در همان لحظه آرامشم را حفظ کنم. اگر لازم باشد، با همراه بیمار صحبت می‌کنم و به او می‌گویم که شرایط دشوارش را درک می‌کنم، اما در عین حال باید شرایط ما و محدودیت‌های بیمارستان را هم در نظر بگیرد. توضیح دادن با آرامش، در بسیاری از مواقع کمک می‌کند فضا بهتر شود و بتوانیم کارمان را ادامه دهیم.
صبح روزی که جنگ دوازده‌روزه آغاز شد، وقتی از خواب بیدار شدم، خبر حمله به فرماندهان سپاه را شنیدم. به بیمارستان آمدم و یکی دیگر از سوپروایزرها هم در محل حضور داشت. خیلی زود اعلام آماده‌باش شد و همه دست‌به‌کار شدیم. تخت‌های اورژانس را خالی کردیم و بیماران را به بخش‌ها انتقال دادیم تا اورژانس برای پذیرش مجروحان احتمالی آماده باشد.
دو روز پس از آغاز جنگ، میدان قدس تجریش را زدند. آن روز حدود ساعت دو و نیم بعدازظهر از میدان قدس عبور کرده بودم و در مسیر بازگشت به خانه بودم. حدود یک ساعت بعد، حوالی ساعت سه و نیم، حمله اتفاق افتاد. همسرم هم در همان محدوده و بالای بانک شهر بود. وقتی به خانه رسید، تازه متوجه شدیم که ساختمانی را که او هم تنها یک ساعت پیش در آن حضور داشت، هدف قرار داده‌اند. ممکن بود همسرم هم در آن زمان هنوز آنجا باشد.
تعداد مجروحان بسیار زیاد بود. یکی از آن‌ها خانمی باردار بود که او را به بیمارستان رسانده بودند. این خانم داخل تاکسی بود که خودرو بر اثر انفجار به‌شدت آسیب دیده بود و خود آن خانم نیز دچار جراحت شده بود. جنین نه‌ماهه‌اش بر اثر ضربه از دست رفت. من شخصاً او را به اتاق عمل منتقل کردم و با سرعت برای آماده‌سازی اتاق عمل اقدام کردیم.
آن روز، مردم عادی هم در میان مجروحان بودند؛ افرادی که شاید فقط در حال عبور از خیابان بودند و ناگهان درگیر آن حادثه شدند. شرایط بسیار دشواری بود. مسیر انتقال مجروحان تا اورژانس هم سخت بود و باید آن‌ها را از سربالایی میدان قدس بالا می‌آوردند. نیروهای انتظامی نیز در محدوده حضور داشتند و برای پیدا کردن پیکرها جستجو می‌کردند.
لحظات بسیار تلخی بود؛ اما در آن شرایط، همه کنار هم بودیم. مدیران بیمارستان، رئیس بیمارستان، نیروهای خدماتی و کادر درمان، همگی برای رسیدگی به مجروحان تلاش می‌کردند. خوشبختانه توانستیم بحران آن روز را مدیریت کنیم.
در جریان جنگ دوازده‌روزه، به‌دلیل اعزام تعدادی از نیروها و حضور پرحجم مجروحان در اورژانس، بخش‌های دیگر بیمارستان نیز با کمبود نیرو مواجه شده بودند. در چنین شرایطی، باید نیروهای باقی‌مانده را به‌گونه‌ای مدیریت می‌کردیم که هم اورژانس بتواند به کارش ادامه دهد و هم بخش‌ها بدون پرستار نمانند.

آماده برای جهاد
در جنگ بعدی، یعنی جنگ رمضان، شرایط تا حدودی متفاوت بود. تجربه‌ی جنگ دوازده‌روزه باعث شده بود برای مواجهه با بحران احتمالی برنامه‌ریزی بیشتری داشته باشیم. در بخش ما، یکی دو نفر از پرستاران آموزش دیده بودند تا اگر شرایط اضطراری پیش آمد و بخش‌های دیگر با کمبود نیرو مواجه شدند، بتوانیم از آن‌ها کمک بگیریم. همچنین درباره‌ی ذخیره و آماده‌سازی تجهیزات و جایگزینی نیروها تدابیری در نظر گرفته شده بود تا در صورت نیاز، نیروهای کمکی وارد عمل شوند.
بنابراین، در مقایسه با جنگ دوازده‌روزه که تقریباً بدون آمادگی قبلی با آن مواجه شده بودیم، این‌بار آمادگی بیشتری داشتیم و می‌دانستیم در صورت بروز بحران، باید چه اقداماتی انجام دهیم. با این حال، حجم مجروحیت‌ها و دشواری شرایط بسیار بیشتر بود و جنگ سختی را پشت سر گذاشتیم.
خانواده‌ای دل‌نگران
در آن روزهای سخت، خانواده‌ی خودم هم نگران بودند. من دو پسر دارم؛ پسر بزرگم ۲۱ ساله است و پسر کوچکم ۱۳ ساله. آن‌ها هم مثل همه‌ی مردم از شرایط جنگ ترسیده بودند و همسرم هم نگران بود. اما من وقتی به بیمارستان آمدم، حدود ۷۲ ساعت ماندم و تصمیم گرفتم بمانم. با خودم می‌گفتم نوزادان نباید بی‌پناه بمانند  من باید اینجا باشم.
با خانواده‌ام هم صحبت کردم. همسرم پیشنهاد داد که از شهر خارج شویم و به جای دیگری برویم. به او گفتم: «اگر می‌خواهید بروید، بچه‌ها را بردارید و بروید؛ اما من نمی‌توانم بیایم.» از طرفی می‌دانستم اگر آن‌ها بروند، تمام فکرم پیش آن‌ها خواهد بود و شاید دوباره از بیمارستان برگردم و خودم را به آن‌ها برسانم. در نهایت گفتم بهتر است کنار هم بمانیم؛ هر اتفاقی قرار است بیفتد، با هم باشیم. همسرم هم پذیرفت و ماندیم.
در جنگ بعدی، آمادگی بیشتری داشتیم. از قبل به خانواده گفته بودم که ممکن است دوباره شرایط جنگی پیش بیاید و باید خودمان را برای آن آماده کنیم. از نظر روحی هم شرایطمان بهتر شده بود، چون یک‌بار آن وضعیت را تجربه کرده بودیم و می‌دانستیم در صورت وقوع بحران باید چه کار کنیم.
شجاعت یعنی با وجود ترس بمانی
به نظرم شجاعت به معنای نترسیدن نیست. شجاعت یعنی می‌ترسی، اما می‌مانی و تلاش می‌کنی ترست را مدیریت کنی. من هم مثل بقیه می‌ترسیدم، اما تعهد، عشق به کار و اهمیتی که برای این شغل قائل بودم، باعث می‌شد بمانم.
مدام با خودم فکر می‌کردم: اگر من نباشم، چه کسی باید این کار را انجام دهد؟ ما با کمبود نیرو مواجه بودیم و بسیاری از همکاران هم اعزام شده بودند. نوزادانی در بخش بودند که شرایط خوبی نداشتند، به دستگاه وصل بودند و نمی‌توانستند مرخص شوند و به خانه بروند. آن‌ها به مراقبت نیاز داشتند. همین فکر که «اگر من نباشم، چه کسی هست؟» به من انگیزه می‌داد که بمانم.
از طرف دیگر، احساس می‌کردم در قبال هم‌وطنانم مسئولیت دارم. این‌ها مردم خودم هستند؛ انسان‌هایی که در شرایط جنگی به کمک نیاز دارند. در آن لحظه احساس می‌کردم میدان جنگ من همین بیمارستان است و من باید اینجا بمانم و وظیفه‌ام را انجام بدهم.
وقتی می‌دیدم ماندن من می‌تواند به بهبود یک بیمار کمک کند یا باعث شود اورژانس بهتر مدیریت شود، همین برایم قوت قلب بود. می‌دانستم اگر بمانم، شاید بتوانم برای یک بیمار کاری انجام دهم که اگر نباشم، انجام نشود.
من نمی‌گویم نمی‌ترسیدم؛ ترس وجود داشت. اما مهم این بود که بتوانم آن ترس را مدیریت کنم و اجازه ندهم ترس، من را از مسئولیتی که بر عهده داشتم دور کند.
۷۲ ساعت بی خوابی
در جنگ دوازده‌روزه، به‌دلیل حمله به میدان قدس و اعزام تعدادی از نیروها به اورژانس، با کمبود شدید نیروی پرستاری در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU) مواجه شدیم. NICU یک بخش فوق‌تخصصی است و هر پرستاری نمی‌تواند در آن فعالیت کند. کار با نوزاد، به‌ویژه نوزادان بدحال و کم‌وزن، مهارت و تخصص خاص خودش را می‌خواهد.
نوزادان ما هم حال خوبی نداشتند. بعضی از آن‌ها به دستگاه وصل بودند و نیاز به مراقبت‌های مداوم داشتند. برای مثال، مراقبت از یک نوزاد ۶۰۰ گرمی که به دستگاه متصل است، کار ساده‌ای نیست. باید هر سه ساعت ساکشن شود، شیرش از طریق لوله داده شود و به‌طور مرتب وضعیتش بررسی شود. همه‌ی این‌ها نیازمند نیروی متخصص است. در آن شرایط، سه روز کامل، یعنی ۷۲ ساعت، بدون وقفه در بیمارستان ماندم. سوپروایزرمان مرتب برای درخواست نیروی کمکی تماس می‌گرفت، اما نیروهایی که می‌آمدند، به‌دلیل نداشتن تخصص لازم در کار با نوزادان، عملاً نمی‌توانستند کمک زیادی به من بکنند. بنابراین ظهر شد، عصر شد، شب شد و من همچنان در بخش ماندم.
پسری در کنار مادر
شب سوم، یادم هست پسرم پشت در بخش آمد و زنگ زد. در را باز کردم و گفت: «مامان، چرا جواب تلفنت را نمی‌دهی؟» گفتم: «مامان، به خدا فرصت نمی‌کنم. نوزادان بدحال‌اند. پنج، شش نوزاد داریم و واقعاً فرصت نمی‌کنم حتی گوشی‌ام را بردارم.»
پرسید: «می‌خواهی امشب پیشت بمانم؟» گفتم: «خیلی هم عالی.»
آن شب پسرم تا صبح کنارم ماند. حتی کمک می‌کرد؛ پوشک بچه‌های پسر را عوض می‌کرد، شیشه‌های شیر را می‌شست و برای من قهوه درست می‌کرد تا خوابم نگیرد. همان شب آخر، تا صبح کنارم بود و خدا را شکر صبح یکی از همکاران آمد و توانست جای من را تحویل بگیرد. بعد از ۷۲ ساعت توانستم به خانه بروم و کمی استراحت کنم.
یکی از خاطرات شیرین من از آن روزها هم مربوط به همان نوزاد ۶۰۰ گرمی است. حالش خیلی بد بود، اما خوشبختانه بهبود پیدا کرد و امروز حالش خوب است. مادرش هنوز هم گاهی برای تشکر می‌آید و عکس‌هایش را برای ما می‌آورد. اینکه می‌بینم آن نوزاد کوچک و ۶۰۰ گرمی توانسته زنده بماند و بزرگ شود، برای من یکی از شیرین‌ترین خاطرات این سال‌هاست.

۵۳ مجروح در نیمه‌شب
خاطره‌ی دیگری مربوط به جنگ چهل‌روزه است. شب‌کار اورژانس بودم. چهاردهم فروردین، حدود ساعت ۱۱:۳۰ شب، فرستنده‌های تلویزیونی در محدوده‌ی گلابدره مورد حمله قرار گرفتند. از حدود ۱۱:۳۰ تا ۱۲ شب، ۵۳ مجروح به اورژانس آوردند.
مجروحان از گروه‌های سنی مختلف بودند. کودک سه، چهار ساله‌ای داشتیم که شیشه‌های خانه روی سرش ریخته بود و دچار خون‌ریزی مغزی شده بود. خانمی حدود ۳۵ ساله هم داشتیم که از شدت ترس زیر میز ناهارخوری رفته بود و دیگر از آنجا بیرون نیامده بود. متأسفانه دچار ایست قلبی شده بود و با وجود تلاش برای احیا، جانش را از دست داد.
افراد دیگری هم بودند که با شنیدن صدای انفجار به حیاط رفته بودند تا اگر ساختمان آسیب دید، آوار روی سرشان نریزد؛ اما شیشه‌ها و سنگ‌ریزه‌ها روی سر و صورت‌شان ریخته بود. بیشتر مجروحانی که آن شب به ما مراجعه کردند، دچار آسیب و خون‌ریزی در ناحیه‌ی سر و صورت بودند.
در همان دقایق ابتدایی، پذیرش و تریاژ را با سرعت انجام دادیم. چند نفر در تریاژ مشغول سطح‌بندی بیماران بودند و آن‌ها را بر اساس شدت جراحت به بخش‌های مختلف می‌فرستادند. ما هم یکی‌یکی اقدامات لازم را انجام می‌دادیم؛ برای یک بیمار سونوگرافی، برای دیگری سی‌تی‌اسکن و برای بیمار دیگر اقدامات اورژانسی.
تا صبح تقریباً متوجه گذر زمان نشدم. تمام شب درگیر مدیریت بیماران بودیم. حتی سماور بخش هم خراب شده بود! یادم هست تا صبح گلویم از شدت تشنگی خشک شده بود و پاهایم ورم کرده بود، اما فرصت نمی‌کردیم به خودمان برسیم.
صبح که شد، خوشبختانه شرایط آرام‌تر شده بود. بیماران اتاق عمل را تحویل گرفته بودیم و مجروحان دیگر هم تعیین تکلیف شده بودند. آن شب هم گذشت؛ مثل بسیاری از شب‌های سخت دیگری که کادر درمان در سکوت، تا صبح پای کار ماندند.
دروغ بزرگ
آنچه آسیب دید، فقط مراکز نظامی نبود. مردم عادی بودند؛ من خودم دیدم. همان کودک چهار ساله‌ای که به‌دلیل نداشتن PICU در بیمارستان ما، او را به بیمارستان مفید منتقل کردیم، یکی از همین مردم عادی بود.
یا آن خانمی که همسرش می‌گفت هیچ جراحتی ندارد؛ فقط از شدت ترس زیر میز ناهارخوری رفته بود و همان‌جا سرش را محکم کرده بود. یا خانم دیگری که از شدت ترس فشارش بالا رفته و دچار خون‌ریزی مغزی شده بود. او را هم به اتاق عمل منتقل کردیم، اما متأسفانه دو سه روز بعد فوت کرد.
پزشکانی که ماندند
در کنار همه‌ی این اتفاقات، همکاری سایر اعضای کادر درمان هم واقعاً قابل توجه بود. ما دو پزشک داشتیم، خانم دکتر محمدی و خانم دکتر رحیمی، که در آن دوازده روز واقعاً مدیریت کردند. برنامه‌ریزی می‌کردند که چند روز یکی از آن‌ها در بخش باشد و چند روز نفر دیگر، تا بخش خالی نماند.
یک پزشک مقیم هم داشتیم، خانم دکتر سعادتمندی. واقعاً ظاهرشان نشان نمی‌داد که این‌قدر پای کار و وطن‌دوست باشند. البته آدم نباید از روی ظاهر درباره‌ی دیگران قضاوت کند، اما خود من هم تصور نمی‌کردم که ایشان این‌قدر مسئولانه بمانند.
مادرشان در خانه تنها بود، اما ایشان در آن دوازده روز ماندند؛ فقط به‌خاطر اینکه این بچه‌ها باید یک پزشک مقیم داشته باشند. اگر حال یکی از آن‌ها بد می‌شد، باید پزشکی حضور می‌داشت که بتواند اقدامات تخصصی لازم را انجام دهد.
بعد از جنگ به ایشان گفتم: «من واقعاً برداشت دیگری از شما داشتم. در این جنگ، ذهنیتم نسبت به شما کاملاً تغییر کرد.»
در کنار خانواده
خیلی از همکاران ما در اورژانس و بخش‌های دیگر هم شرایط مشابهی داشتند. حتی خانواده‌ی بعضی از پرستارها در مناطقی زندگی می‌کردند که به مراکز نظامی نزدیک بود. به همین دلیل، مجبور شدند یک طبقه از محل اقامت یا فضای در اختیارشان را به این خانواده‌ها اختصاص دهند تا همسر و فرزندان‌شان را به آنجا بیاورند.
این کار باعث می‌شد پرستار هم در دسترس باشد و هم نگرانی کمتری بابت خانواده‌اش داشته باشد. خیلی از همکاران واقعاً از جان و دل مایه گذاشتند. بعضی‌هایشان بچه و همسرشان را به بیمارستان آوردند؛ در شرایطی که هر لحظه ممکن بود اتفاقی بیفتد، اما از مسئولیت‌شان کم نکردند و سر کارشان ماندند.
فکر می‌کنم چیزی که باعث شد این آدم‌ها بمانند، همان تعهد بود؛ تعهدی که اجازه نمی‌داد در آن شرایط، کارشان را رها کنند.
رفیق‌های بی‌مثال
یک روز جمعه صبح بود و من سرِ کار بودم. یک پادگان نزدیک بیمارستان را زده بودند و در عرض نیم ساعت، اورژانس بیمارستان پر شد. سربازهایی بودند که در اتاق استراحت‌شان بودند و آوار روی سرشان ریخته بود. دو نفر از آن‌ها را آوردند که خیلی بی‌قرار بودند. مدام می‌گفتند: «دوستان ما زیر آوار هستند و ما باید برویم کمک‌شان کنیم.»
به آن‌ها گفتم: «اجازه بدهید اول از شما سی‌تی‌اسکن بگیریم و ببینیم وضعیت‌تان چطور است.» هر دو نفرشان از ناحیه‌ی کمر آسیب دیده بودند و مهره‌های کمرشان صدمه دیده بود. با این حال، وقتی دیدند آنژیوکت‌شان را درآورده‌اند، گفتند: «همکاران ما، دوستان و رفیق‌هایمان، هم‌پادگانی‌هایمان، متأهل هستند و زن و بچه دارند. ما مجردیم و اشکالی ندارد؛ باید برویم و کمکشان کنیم.»
من هیچ‌وقت آن صحنه را فراموش نمی‌کنم. این دو جوان، با وجود اینکه کمرشان آسیب دیده بود، از جا بلند شدند و رفتند تا در آواربرداری کمک کنند و دوستان‌شان را از زیر آوار بیرون بکشند. این صحنه هیچ‌وقت از ذهنم نمی‌رود.

اگر عاشقی بسم الله
به کسانی که می‌خواهند وارد رشته‌ی پرستاری شوند، می‌گویم که این رشته سختی‌های زیادی دارد. تجربه‌ی ۲۸ سال کار من نشان داده است که پرستاری با شب‌بیداری، استرس‌های شغلی، مواجهه با انواع بیماری‌ها و حضور در بحران‌ها همراه است. پرستار باید همیشه آماده باشد؛ حتی اگر از آسمان سنگ ببارد.
من حتی به خواهر خودم هم گفتم که وارد این رشته نشود، چون روحیاتش را می‌شناختم و می‌دانستم با من متفاوت است. به او گفتم شرایط این رشته را کاملاً بسنجد. برای ماندن در پرستاری، تعهد و عشق زیادی لازم است. اگر کسی واقعاً توانایی تحمل این سختی‌ها را دارد و به این حرفه علاقه‌مند است، می‌تواند در آن بماند.
البته این رشته لحظات شیرین زیادی هم دارد؛ لحظاتی که شاید نتوان آن‌ها را با هیچ چیز دیگری مقایسه کرد. من در بخش نوزادان کار می‌کردم. وقتی نوزادی با وزن ۶۰۰ گرم را مراقبت می‌کنی و بعد از مدتی با وزن یک کیلو و ۵۰۰ گرم به خانواده‌اش تحویل می‌دهی، احساس فوق‌العاده‌ای داری. گاهی زوجی پس از سال‌ها ناباروری صاحب فرزند می‌شوند، اما نوزادشان با مشکلاتی به دنیا می‌آید. وقتی درمانش می‌کنی و امید زندگی را به آن خانواده برمی‌گردانی، لذتی را تجربه می‌کنی که با هیچ چیز قابل مقایسه نیست.
من خودم هم سال‌ها با مشکل ناباروری مواجه بودم و حتی به من پیشنهاد رحم اجاره‌ای داده بودند. با این حال، در زندگی‌ام تأثیر دعای خیر را بسیار دیده‌ام. باور دارم دعای خیر مادرانی که نوزادان‌شان در بخش من بستری بودند، در زندگی‌ام اثر داشت و خداوند در عین ناباوری، دو فرزند به من عطا کرد.
پرستاری هم لحظات سخت دارد و هم شیرین؛ البته سختی‌هایش بسیار بیشتر است. به همین دلیل، حتی به نیروهای طرحی که در اورژانس مشغول‌اند و درباره‌ی ادامه این رشته تردید دارند، می‌گویم روحیات خودشان را بسنجند و ببینند آیا می‌توانند با این شرایط کنار بیایند یا نه. از نظر مهاجرت نیز این رشته می‌تواند فرصت‌های خوبی داشته باشد، اما کسانی که قصد دارند در ایران بمانند، باید تعهد بالایی داشته باشند تا بتوانند در این حرفه ادامه دهند.
بانوی صبر
با وجود ۲۸ سال سابقه‌ی کار و نزدیک‌شدن به پایان دوران خدمتم، اگر بازنشسته شوم و باز هم به من نیاز باشد، دوست دارم برگردم و کار کنم. خیلی از همکارانم می‌پرسند چرا با وجود این همه سختی همچنان ادامه می‌دهم. پاسخ من این است که عاشق کارم هستم؛ عاشق خدمت به هم‌نوع، کمک به کسی که درد دارد و تلاش برای کم‌کردن رنج دیگران. دیدن بهبودی بیمار، حال مرا خوب می‌کند. با وجود درد پا، کمردرد و دیسک گردن، تا جایی که توان داشته باشم، به کارم ادامه می‌دهم.
در پایان، روز پرستار، هم‌زمان با میلاد حضرت زینب‌سلام‌الله‌علیها، بانوی صبر و ایثار، را به همه‌ی همکاران عزیزم تبریک می‌گویم. پرستاری، حرفه‌ی صبوری، ایثار، تعهد و مراقبت از دیگران است. امیدوارم مسئولان بیش از گذشته به مشکلات پرستاران و حقوق و مزایایی که حق آن‌هاست، توجه کنند. امیدوارم همه همکارانم در سایه‌ی عنایت حضرت ولی‌عصرعجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف بتوانند این مسیر سخت و ارزشمند را ادامه دهند.

سال شصت ویکم.شماره2964