قسمت 120:جزیره‌ی سرگردانی
چهارده‌ساله که شد، از مدرسه به اتاقش می‌رفت و جز برای غذا خوردن و تلویزیون دیدن بیرون نمی‌آمد.
نویسنده :
فاطمه ضیایی پور
به در و دیوار خانه که نگاه می‌کنم، انگار عکس‌های قدیمی پسرم، هادی، روی دلم چنگ می‌اندازد.
با لبخند معصومانه‌اش روی چمن‌ها ایستاده و دست‌های کوچکش را به من و پدرش داده.
آخرین پیامی که از او به دستم رسیده، برای سه هفته پیش است که برایم نوشته، دارد مدرک زبانش را می‌گیرد و دیر یا زود راهی میشود.
قلبم از جا کنده میشود. گذشته‌مان را مرور می‌کنم. یادم می‌آید چیزی برایش کم نگذاشتم. درست است چهارده سالگی ازدواج کردم و هفده سالگی او را به دنیا آوردم اما با همه‌ی بی‌تجربگی‌هایم، آن‌قدرها هم مادر بدی برایش نبودم که اینقدر از من دلزده بشود.
آن زمان‌ها همه با دمپایی یا شلنگ به جان بچه‌هایشان می‌افتادند و من هم اگر هادی، زیادی بی‌قراری می‌کرد و خانه را به هم می‌ریخت یا شب‌ادراری داشت، دعوایش می‌کردم و چند تا نیشگون حسابی ازش می‌گرفتم.
هادی بزرگ‌تر که شد، گسل میان من و او هم بیشتر می‌شد. سوم ابتدایی بود که من در خانه مراسم روضه و مولودی برپا می‌کردم و همسایه‌ها و فامیل را به خانه دعوت می‌کردم و نمی‌گذاشتم هادی از اتاقش بیرون بیاید تا مراسم تمام شود. آن روزها، هادی دلش می‌خواست مثل مادر چند تا از هم‌کلاسی‌هایش با او فوتبال‌دستی بازی کنم یا بساط بازی ماروپله را می‌آورد و من که از این کارها خوشم نمی‌آمد، از او می‌خواستم به جای این کارهای بیهوده، چند سوره از قرآن حفظ کند تا بعضی از مراسم‌هایم را با قرآن خواندن او شروع کنم.
کلاس پنجم که رفت، من را بیشتر از همیشه با مادر دوست‌هایش مقایسه می‌کرد. می‌گفت: «آنها لباس‌های قشنگی می‌پوشند و با پسرهایشان به پارک و سینما می‌روند اما تو همیشه مشکی و سرمه‌ای تنت می‌کنی و حاضر نیستی برای تماشای فوتبالم به ورزشگاه بیایی».
من از او ناراضی بودم و او هم از من شاکی‌تر. هیچ‌کدام به دنیای مطلوب هم راه پیدا نمی‌کردیم.
چهارده‌ساله که شد، از مدرسه به اتاقش می‌رفت و جز برای غذا خوردن و تلویزیون دیدن بیرون نمی‌آمد. آن روزها با عیدی‌هایش یک واکمن خریده بود و نوار ترانه‌هایی را گوش می‌داد که من نمی‌پسندیدم و مدام به رخش می‌کشیدم که تو به من نرفته‌ای و با اینکه در این خانه ذکر خدا و اهل بیت بوده است، تو ناخلف بار آمده‌ای.
یک روز که ختم انعام داشتم، هادی بعد از مراسم به خانه برگشت. شلوار لی تنگی پایش کرده بود و موهایش را با ژل و تافت مثل جوجه‌تیغی حالت داده بود و دو دکمه اول پیراهنش را هم باز گذاشته بود و زنجیری که عبارتی انگلسیی روی آن، نوشته شده بود، بر گردن داشت؛ همسایه‌ها با تعجب نگاهش می‌کردند. معلوم بود، انتظار نداشتند پسر من، این‌طور لباس بپوشد. بعد از اینکه مهمان‌ها رفتند، در اتاقش را باز کردم. روی تختش دراز کشیده بود و هندزفری در گوشش بود. با عصبانیت هندزفری را از گوشش بیرون کشیدم و گفتم، تو مثل همیشه مایه‌ی سرافکندگی من هستی؛ نه لباس پوشیدنت شبیه آدم‌هاست، نه ادا و اطوارهایت. تهدیدش کردم، لباس‌هایش را قیچی‌قیچی می‌کنم اگر باز هم مثل آدم‌های بی‌سروپا لباس بپوشد. آن روز دیوار حرمتی که کمی از آن بینمان باقی مانده بود، فرو ریخت. او هم فریاد می‌زد، دیر یا زود از این خانه می‌رود تا از دست من که مثل یک ناظم بی‌احساس به جانش می‌افتم، راحت شود.
خودخوری‌هایم بیشتر شده بود. نمی‌فهمیدم چرا پسری که با دعا و ذکر بزرگ کرده‌ام، اینقدر ناخلف از آب درآمده.
روزها می‌گذشت. پدرش که از صبح تا شب مسافرکشی می‌کرد و کاری به کار بچه‌ها نداشت و اگر با ایما و اشاره بهش می‌فهماندم که وقتش رسیده، به هادی تشری بزند، برای پنج دقیقه اخم‌هایش را در هم فرو می‌برد و حرف‌های من را برای هادی تکرار می‌کرد. پسرمان هم که می‌فهمید حرف‌های پدرش از سمت من است، از سر شام بلند می‌شد و باز هم به اتاقش پناه می‌برد.
هادی دبیرستانش که تمام شد، می‌گفت حوصله دانشگاه ندارد و می‌خواهد خواننده شود و یک روزی از ایران برود. از فکرهایی که در سر داشت، می‌ترسیدم. از بچگی بلندپرواز بود و به لباس و خوراکی که برایش تهیه می‌کردیم، قانع نبود. بعد از گرفتن دیپلمش، در آرایشگری پدر دوستش مشغول شد. می‌خواست با درآمدش، لباس‌های مورد علاقه‌اش را بخرد و با دوستانش به مسافرت و رستوران‌های گران‌قیمت برود. نصیحتش می‌کردم پول‌هایش را پس‌انداز کند تا برای آینده‌اش بتوانم برایش آستینی بالا بزنم.
به حرف‌هایم می‌خندید. می‌گفت محال است با دختری که من برایش انتخاب می‌کنم، ازدواج کند.
بیست و سه ساله که شد، از سر کار که می‌آمد، مستقیم به اتاقش می‌رفت و با گوشی‌اش مشغول بود. چراغ اتاقش تا نصف شب روشن می‌ماند. می‌دانستم نمی‌خواهد سر از کارش درآورم. بعضی از آخر هفته‌ها با دوستانش به ویلا می‌رفت. همیشه مادرهای آنها را بر سرم می‌زد که لباس‌های آن‌چنانی می‌پوشند و با پسرانشان به تفریح می‌روند. کارهایم را مسخره می‌کرد؛ حتی نماز و قرآن خواندنم را. به رویم می‌آورد. مادری قدیمی و خرافاتی‌ام که از دنیای امروز فرسنگ‌ها فاصله دارم. دیگر کاری به کارش نداشتم. می‌دانستم محال است سربه‌راهش کنم. نزدیک ماه محرم بود. غروب بود که به خانه آمد. مهربان‌تر شده بود. می‌گفت دوستم دارد و برایم یک پیراهن مشکی بافت خریده بود. یک خبر تازه در نگاهش پیدا بود که نمی‌دانستم چیست. آخر هفته چمدانش را بست. می‌گفت مثل همیشه با دوست‌هایش به سفر می‌رود. این‌بار راهی کیش بود. لباس‌های زیادی داخل چمدانش گذاشت. به حمام رفت و سر و صورتش را مرتب کرد. چیزی درونم گواهی می‌داد که این سفر با همه‌ی تفریح‌هایش فرق دارد. یک سالی بود که موسیقی رپ کار می‌کرد و دنبال سرمایه‌گذار می‌گشت. خیلی وقت‌ها تا نصف شب با گوشی‌اش حرف می‌زد و تا در اتاقش را باز می‌کردم، صدایش را آهسته می‌کرد و گفتگویش را تمام می‌کرد.
آن روز که راهی کیش بود گفت تا یک هفته برنمی‌گردد. در را که بست، بند دلم پاره شد. آن روز را هرگز فراموش نمی‌کنم؛ انگار با رفتنش زندگی‌ام به دو تکه تقسیم شد.
بعد از سه روز، مهدی، پسرعموی هادی که با هم زیاد رفت‌وآمد داشتیم، به گوشی‌ام زنگ زد. صدایش می‌لرزید. پرسید از هادی خبر دارم یا نه؟ ترسیدم بلایی سرش آمده باشد. فهمید از نگرانی حالم دارد بد میشود. خیالم را راحت کرد که هادی سالم است. گفت نیم ساعت دیگر به خانه‌مان می‌آید. تا رسیدنش جان به لب شدم. به خانه که رسید رنگش زرد شده بود. گفت: «به‌خدا زن‌عمو نمی‌دانستم می‌خواهد همچین غلطی کند، وگرنه جلویش را می‌گرفتیم».
گفت هادی یک سال است که سرمایه‌گذاری برای آهنگ‌هایش پیدا کرده. سرمایه‌گذار هم، زنی چهل و چند ساله است که از نوجوانی در انگلیس زندگی میکند و چند ماه قبل به ایران آمد و به او قول داد که هادی اولین آلبومش را به‌زودی منتشر میکند و برایش، سوغاتی‌های گران‌قیمت و لباس‌های برند آورد.
مهدی گفت: «آن زن یک هفته است که به ایران آمده و دو روز قبل در کیش، با هادی ازدواج کرده است.» با شنیدن این کلمات، نیمی از سرم را از دست دادم. بی‌حس شده بودم. بدون اینکه بفهمم چه‌کار می‌کنم، بر در و دیوار مشت می‌کوبیدم و فریاد می‌زدم. چشم‌هایم کاسه‌ی خون شده بود. پدرش هم که به خانه آمد و فهمید، هر دو بر سرمان زدیم و کار من به بیمارستان کشید. از همان روز فشار خون گرفتم و رگ گردنم به حدی گرفت که نمی‌توانستم تا دو هفته، سرم را تکان دهم. آن روزها تلخ‌ترین روزهای زندگی من بود. بعد از دو هفته که هادی به خانه برگشت، نگاهش هم نکردیم. او هم بی‌سروصدا وسایل اتاقش را جمع کرد و به خانه‌ای برد که آن زن برایش خریده بود.
احساس سرافکندگی می‌کردم. انگار تمام زندگی‌ام را باخته بودم. از نگاه و قضاوت فامیل و آشناها می‌ترسیدم.
آن روزها با تمام تلخی‌اش گذشت. حالا بعد از سه سال هادی می‌خواهد برای همیشه به انگلیس برود. به عکس‌های کودکی‌اش که نگاه می‌کنم، دلم آتش می‌گیرد. نمی‌دانم هنوز هم راهی مانده که مانع رفتنش شوم؟ نمی‌دانم کجای مسیر را اشتباه رفتم که او هزار درجه برعکس ما از آب درآمده. حس می‌کنم تمام زحماتم به هدر رفته و حاصل زندگی‌ام را باخته‌ام. به کمک احتیاج دارم. من مادری هستم که انگار سال‌هاست در جزیره سرگردانی زندگی می‌کنم.
سخن کارشناس
در متن روایت بهدرستی از عبارت و نامی محوری و حساس استفاده شده است: »دنیای مطلوب«. اما این دنیا کدام دنیاست و چه ویژگیای دارد؟ دنیای مطلوب یا دنیای کیفی همان دنیایی است که افراد عکس دوستداشتنی و علاقهمندیهای خودشان را بر دیوار آن میکوبند و همینطور است جایگاه باورها و ارزشها و اهداف هر فرد که در دنیای کیفی او قرار دارد. دوستداشتنیهای ما که در دنیای مطلوب ما واقع شده است، عامل اصلی جهتدهی به رفتارهای انسان است. ما به سمت اموراتی که دوست داریم حرکت میکنیم و از آنچه دوست نداریم میگریزیم. برگ برندهی والدین در رابطه بانوجوانانشان »رابطه« است. رابطه بلیط ورود آنها به دنیای کیفی نوجوانشان است. چنانچه در برقراری این رابطه موفق باشند و به دنیای کیفی نوجوان راه یابند، آنگاه خواهند توانست اهداف و خواستههای خود را که در جهت سلامت وخوشبختی فرزندشان است به پیش برانند. آنچه این بلیط را پاره یا این پل ارتباطی را تخریب میکند ۷رفتار مخرب تنبیه، تهدید، غرزدن، مقایسه کردن، باجدهی، توهین، انتقاد و سرزنش است که متأسفانه مادر در طول تربیت و نیز دوران نوجوانی به شکل مداوم از آنها استفاده کرده است. آسیب آنجایی عمیقتر میشود که مادر در نسبت با موضوعات دینی و فرهنگی، دست به استفاده از این رفتارها زده و به شکل طبیعی سبب خشم و تنفر و خط خوردن خود مادر و نیز موضوعات مورد علاقه و تأکید او در دنیای کیفی پسرش شده است. واکنشهای نوجوان در چنین شرایطی و دوری جستن از خواستههای والدی که از دنیای کیفی نوجوان رخت بربسته و خط خورده است از نگاه روانشناسی کاملا طبیعی است. نکتهای نیازمند یادآوری است که اساسا کودکان از بدو تولد، والدین خود را در دنیای کیفی خودشان دارند و این عملکرد والدین است که سبب حذف آنها میشود. اکنون هرچند بسیار بسیار دیر است و ارتباط این نوجوان با والدینش بهطور کامل منقطع شده و بازگرداندن او شبیه دادن شوک الکتریکی به مریضی است که دستگاه ضربان سنجش خط مستقیم را نمایش میدهد اما این خود مادر است که در صورت پیدا کردن گزاره یا رفتار یا خواستهای که جوان از وی دارد و از دست او ساخته است میتواند به درب دنیای کیفی او بازگردد. پیدا کردن این گزاره نیازمند جستجوی تمام شناختهایی است که او از پسر خود دارد و باز هم لازم به یادآوری است که برای رفتن در دنیای مطلوب فرزندان خود قرار نیست بر روی ارزشها و اصولتان پای بگذارید. بررسی نیازهای نوجوانتان بسیارکمککننده خواهد بود
سال پنحاه هشتم.شماره2849
مشاور :
دکتر زهرا کیایی