ته‌تغاری اکرم خانم
در آن زمان سر به زیر بودن و آرام بودن یک دختر امتیاز ویژه‌ای به حساب می‌آمد و به همین دلیل اکرم خانم مینا را برای تک پسرش عباس پسندیده بود،
نویسنده :
هانیه شاهدی
امروز روز مهمی بود، همه در حال جنب و جوش بودند و هر کسی سرش به کاری گرم بود؛ خاله مریم در حال تمیز کردن شیشه‌هایی بود که دیشب باران باریده بود، شیشه‌های غبار گرفته‌ای که حالا مثل آینه شده بودند و تو می‌توانستی تصویر خودت را توی آن‌ها ببینی و من تصویر دختری ۸ ساله با موهای خرمایی رنگ و چشمانی به رنگ سیاهی شب با پوستی تیره را در آن می‌دیدم لبخندی به دخترک در آینه زدم، با صدای کش‌کش جارو نگاهم به آن طرف حیاط کشیده شد خاله حوری جارو به دست هر گوشه از حیاط را طوری جارو می‌کرد که اگر کسی از در حیاط وارد می‌شد گمان می‌کرد که او در حال پاک‌سازی یک منطقه جنگی است نه فقط حیاط خانه، صدای خنده‌ها و شیطنت‌های علی و فاطمه ۵ ساله که فضای خانه را پر کرده بود از طبقه بالا می‌آمد.
ننه‌گلی در ایوان نشسته بود و همان‌طور که زیر لب صلوات می‌گفت در حال جدا کردن لوبیاها و سنگ‌ها از یک‌دیگر بود و هر از گاهی صدای بالا و پایین کردن سینی لوبیاها می‌آمد. همه در حال تکاپو بودند و برای مراسم خواستگاری امشب آماده می‌شدند با صدای زهرا گفتن‌های مامان به‌طرفش برگشتم، با چشمان خواب‌آلودش که نشان می‌داد دوختن یک روزه‌ی لباس خاله مینا حسابی خسته‌اش کرده گفت: «لباس مینا آماده شد، لباس رو بگیر و برو بهش بده فقط حواست به لباس باشه که خدای ناکرده روی زمین نیفتد.»
لباسش خیلی زیبا شده بود، یک پیراهن یاسی رنگ که سرهای آستینش مرواریدهای سفیدی به مانند ستاره دوخته شده بود، با ذوق و شوق فراوان لباس را گرفتم و به‌طرف پله‌ها رفتم تا لباس خاله را تحویلش دهم می‌خواستم واکنش خاله مینا هنگامی که لباس خواستگاری‌اش را می‌بیند، ببینم؛ خاله مینا دختر زیبایی بود. موهای قهوه‌ای رنگ، چشمانی روشن و پوستی سفید، فقط کمی کک‌ومک روی صورتش داشت که به نظر من چهره‌اش را دل‌نشین‌تر کرده بود، خاله مینا دختر آرامی بود فقط روی وسایلش به‌خصوص لباس‌هایش کمی حساس بود، در آن زمان سر به زیر بودن و آرام بودن یک دختر امتیاز ویژه‌ای به حساب می‌آمد و به همین دلیل اکرم خانم مینا را برای تک پسرش عباس پسندیده بود، از تعریف و تمجیدهای اکرم خانم فهمیده بودم که عباس تازه از اجباری آمده و توی یک سلمانی کار می‌کند، یکی دوباری که از جلوی سلمانی آقا جعفر رد شده بودم عباس را دیده بودم، مرد معقولی به نظر می‌آمد، عباس ۶ تا خواهر داشت و خودش هم آخرین بچه و به قولی ته‌تغاری اکرم خانم بود. دو سال پیش اکرم خانم در حیاط‌شان آش پشت پای سربازی عباس را می‌پخت و از همسایه‌ها خواسته بود تا در پختن آش به او کمک کنند، و در همان مراسم بود که اکرم خانم از بین همه‌ی دخترهای همسایه خاله مینا را برای ته‌تغاری‌شان پسند کردند، و پس از تأیید صلاحیت خاله مینا توسط شش خواهر گرامی عباس آقا، اکرم خانم پای همان دیگ آش مینا را از ننه‌گلی خواستگاری کرد، و دایی بهرام بعد از اینکه عملیات تحقیقش از عباس آقا را با موفقیت به پایان رسانید با رضایت خاله مینا ننه‌گلی جواب مثبت را به اکرم خانم داد.
به پایین پله‌ها که رسیدم علی را دیدم که با لیوان شربت به دست می‌خواهد از پله‌ها پایین بیاید که فاطمه به طرفش دوید و گفت:
«چرا شربت منو برداشتی علی الان میام ازت می‌گیرم» علی هم هول شد و خواست فرار کند که ناگهان پله‌ها را دو تا یکی کرد و به پایین پرت شد، پرت شدن علی همانا و ریختن شربت آلبالو روی پیراهن خاله مینا همان. علی وضعیت لباس را که دید درد خودش را فراموش کرد و با فاطمه پا به فرار گذاشتند، من از شوک این اتفاق مات و مبهوت مانده بودم که همان لحظه سروکله‌ی مامان پیدا شد وقتی چشمش به لباسی افتاد که یک روز تمام برایش وقت گذاشته بود و حالا به یک اثر هنری از لکه‌های شربت تبدیل شده بود با چشمانی برزخی به من نگاه کرد و گفت: «ای دختر سر به هوا چرا لباس این‌جوری شده مگه نگفته بودم مراقبش باش و حواست رو جمع کن؟» من که از ترس زبانم بند آمده بود و به تته‌پته افتاده بودم و نمی‌دانستم جواب مامان را چه بدهم مامان با قیافه‌ای که از عصبانیت سرخ شده بود گفت: «به حساب آن دو هم می‌رسم تو هم برو تا مینا ندیده لباس رو بده به زندایی مرضیه و بگو دسته‌گل بچههایش را بشوید فقط خدا کند خواستگارها دیرتر بیان تا لباسش خشک بشه.» با حمایت ننه‌گلی توانستم دست و پایم را جمع کنم و به مامان گفتم: «به خدا من حواسم به لباس بود علی و فاطمه باعث شدند که لباس کثیف بشه. مامان که انگار حرفم را باور کرده بود سری تکان داد و به‌سمت پذیرایی رفت، لباس زیبای خاله مینا را که حالا بر اثر ریختن شربت روی آن حسابی چسبناک شده بود را برداشتم و به آشپزخانه رفتم تا تحویل زندایی مرضیه بدهم؛ زندایی مرضیه با شنیدن داستان کثیف شدن پیراهن خاله مینا جوری که بخواهد خرابکاری دردانه‌هایش را درست کند گفت: «ای وای بیچاره بچه‌هام، حتماً چقدر ترسیدن، دیدم طفلک‌ها پیداشون نیست و یک‌دفعه جفت‌شون ساکت شدن.» من که از شنیدن حرف زندایی حسابی کفری شده بودم لباس را به‌طرفش گرفتم و گفتم: «زحمت شستن لباس با شما.» زندایی صورتی در هم کشید و گفت: «من فعلاً کار دارم باید میوه‌ها رو بچینم، لباس رو بده حوری بشوره» از اول هم می‌دانستم که گردن‌گیر زندایی خراب است.
برای اینکه خاله مینا لباس را نبیند آن را پشتم قایم کردم و به‌سمت حیاط رفتم تا آن را تحویل خاله حوری بدهم که ناگهان خاله مینا سر راهم سبز شد و پرسید: «زهرا مامانت لباسم را...» که ناگهان نگاهش به لباسی که در پشتم قایم کرده بودم افتاد و با خوشحالی گفت: «آخ‌جون بالأخره لباسم آماده شد» و آن را از دستم کشید اما همین‌که نگاهش به شربت‌های روی لباس افتاد مات و مبهوت ماند و بعد با حالت عصبانی گفت: «ای وای! چرا لباسم این‌جوری شده؟ کی شربت ریخته روی لباس؟ حالا من امشب چی بپوشم؟ چیکار کنم؟» من که اشهد خودم را خوانده بودم و نمی‌دانستم به کدام یک از سؤالات خاله مینا جواب دهم شروع کردم تمام قضایا را برایش تعریف کردم، البته با کمی پیازداغ اضافی تا بداند من تقصیری در این ماجرا ندارم، او که از شنیدن شیرین‌کاری علی و فاطمه ناراحت شده بود گفت: «ای بابا از دست این دوتا همیشه باید یه دسته گلی به آب بدن» و باز این جمله را غرغرکنان تکرار کرد: «حالا من چی بپوشم؟»در همین حین خاله حوری آمد و گفت: «مینا تو چرا اینجا ایستادی برو حاضر شو دختر، یکم دیگه خواستگارها میان.» خاله مینا با ناراحتی گفت: «آخه آبجی ببین لباسمو چیکار کردن،حالا من چی بپوشم؟» خاله حوری گفت: «یعنی چی که چی بپوشم؟» خاله حوری گفت: «تو این همه لباس تو کمدت داری یکیشو بردار و بپوش اصلاً می‌خوای برو یکی از پیراهن‌های آقا جون خدا بیامرز رو بپوش. خاله مینا با قیافه‌ای آویزان گفت: «آبجی الان وقت شوخی نیست حالا که من لباس ندارم اصلاً تو مراسم خواستگاری نمیام.» خاله حوری محکم پشت دستش زد و گفت: «اینا چه حرفاییه که می‌زنی دختر به‌خاطر یه لباس می‌خوای مراسم خواستگاریت رو به هم بزنی؟ اصلاً لباست رو بده میرم می‌شویم.» خاله مینا که حسابی کلافه شده بود گفت: «آخه آبجی دو ساعت دیگه خواستگارها میان تا اون موقع خشک نمی‌شه.» خاله حوری در جوابش گفت: «تا دو ساعت دیگه حتماً خشک می‌شه.» و لباس را ازش گرفت و برد تو حیاط تا بشوید خاله مینا هم که انگار عزیزی را از دست داده باشد با قیافه‌ای آویزان به‌سمت بالا رفت.
نگاهم به پرده افتاد که انگار چیزی پشتش مخفی شده بود، دقت که کردم دیدم علی و فاطمه خود را پشت آن قایم کرده بودند و به شیوه‌ی خودشان جاسوسی می‌کردند، بدون اینکه بفهمند من پیدایشان کردم به‌سمت پرده رفتم و یک‌دفعه آن را کشیدم آن دو که انتظار نداشتند کسی از مخفیگاه‌شان باخبر شود ترسیده، جیغ بلندی کشیدند و به من نگاه کردند و خودشان را به‌گونه‌ای مظلوم گرفته بودند که هر کس دیگری نگاهشان می‌کرد گمان می‌کرد این‌ها پاک‌ترین و بی‌گناه‌ترین موجودات روی کره‌ی زمین هستند در حالی که این دو، دست شیطان رجیم را محکم از پشت بسته‌اند، دستی به کمرم زدم و نگاه طلب‌کارانه‌ای نثارشان کردم تا حساب کار دست‌شان بیاید و گفتم: «شما دو تا نمی‌تونید مثل بچه آدم یک جا آروم بگیرید، حالا خوب شد لباس خاله رو کثیف کردید؟» علی که مقصر اصلی بود و چهره‌ی مظلومی به خود گرفته بود، اما فاطمه که اخلاقش به مادرش رفته بود با پررویی تمام به چشمانم نگاه کرد و گفت: «ما داشتیم بازی خودمون رو می‌کردیم که یک‌دفعه تو جلومون سبز شدی اصلاً تو باید حواست رو جمع می‌کردی زهرا خانم!» و در برابر قیافه‌ی متعجب من دست علی کوچولو را گرفت و گفت: «بیا بریم علی الان می‌خورتم» و معذرت‌خواهی نکردند که هیچ تازه بهشان بدهکار هم شدم در همین حین زنگ خانه به صدا در آمد و مامان با صدای بلندی گفت: «یکی بره این درو باز کنه. از آنجایی که در خانه همیشه منظورشان از یکی من بودم بدوبدو رفتم و در را باز کردم، دایی بهرام بود، سلامی به دایی دادم که با خوش‌رویی جوابم را داد و گفت: «چطوری دایی جان؟ خوبی؟» طبق معمول گفتم: «بله خیلی ممنون». دایی بهرام در بازار، حجره‌‌ی فرش‌فروشی داشت، قدی متوسط با سبیل‌هایی شبیه به دسته‌های دوچرخه‌ی آقاجون خدا بیامرز و چشمانی مشکی، دایی بهرام مرد مهربان و خوبی بود اما افسوس که بنده خدا در چنگال اژدهای دو سری به نام مرضیه گیر افتاده بود.
لباس خاله مینا روی طنابی که از این سر حیاط تا آن سر حیاط کشیده شده بود پهن بود و قطره‌های آب از آن چکه می‌کردند، پس از تمام شدن سلام و علیک تمام اهل منزل با دایی بهرام ننه‌گلی به او گفت: «خیر ببینی ننه این لامپ حیاط رو که سوخته عوض کن زشته جلوی اکرم خانم اینا حیاط تاریک باشه. دایی بهرام هم گفت: «ای به روی چشم» نرده‌بان گوشه‌ی حیاط را که همیشه عید به عید برای تمیز کردن شیشه‌های بالای پنجره استفاده می‌شد را از جای همیشگی‌اش گوشه‌ی حیاط برداشت و به دیوار تکیه داد لامپ نو را از مامان گرفت و یاعلی گفت و به روی اولین پله‌ی نرده‌بان پا گذاشت که صدای جیرجیر چوب‌هایش درآمد و خبر از قدیمی بودن آن داد، با گذاشتن پایش روی ششمین یا هفتمین پله‌ی نرده‌بان ناگهان پله‌ی چوبی از نرده جدا شد و دایی بهرام تعادل خود را از دست داد و محکم روی زمین افتاد و چنان آخ بلندی گفت که تمام گنجشکان و یاکریم‌های روی دیوارها و درختان حیاط خانه از ترس پرواز کردند و رفتند و لامپ از دستش افتاد و شکست، با صدای دایی بهرام همه دور او جمع شدند، زن دایی مرضیه یا خداکنان آمد و وضعیت دایی را که دید، روی پاهایش زد و شیون‌کنان گفت: «ای وای شوهر جوونم رو از دست دادم حالا من با دوتا بچه کوچیک چیکار کنم؟ دیدی آقا بهرام آخرش چشم خوردیم.»
اگر کس دیگری از راه می‌رسید و وضعیت زن دایی را می‌دید گمان می‌کرد که او شوهرش را از دست داده، بچههایش که از خودش بدتر، گریه می‌کردند و می‌گفتند: «مامان بابایی مرده؟» خاله حوری و خاله مینا تا وضعیت را دیدند برادرشان را رها کردند و شروع به آرام کردن زندایی کردند تا بيشتر از این جلوی همسایه‌ها آبروریزی نکند و به او گفتند: «مرضیه جان چیزی نشده که آروم باش ببین نمرده، زنده است چشمانش باز و بسته می‌شود». خاله مریم هم در آن گیر و دار با یک لیوان که نصفش قند بود و آن را تندتند هم می‌زد بالای سرشان ایستاده بود، دایی بهرام این وضعیت را که دید درد خودش را فراموش کرد و گفت: «مرضیه جان به خدا من زنده‌ام نمردم که این‌جوری می‌کنی زن. زندایی که دید شوهر عزیزش واقعاً زنده است و نمرده با ناز و ادای مخصوص خودش گفت: «وای آقا بهرام اگر تو چیزیت می‌شد من با دوتا بچه کوچیک چیکار می‌کردم. ننه‌گلی با آرامش گفت: «خدا رو شکر که چیزیت نشده مادر. دخترها یکی لامپ رو جمع کنه تا تو دست و پای بچه‌ها نره.» دایی بهرام نمرد فقط کمی پایش می‌لنگید در همین بین دوباره صدای زنگ در خانه به صدا درآمد و خاله مریم گفت: «یکی بره درو باز کنه.» مشخص بود که منظورش از یکی چه کسی بود، دمپایی‌های دایی بهرام را که ۱۰ سایز از خودم بزرگ‌تر بود را پوشیدم و به‌سمت در رفتم، احتمالاً عمو مرتضی و عمو امیر شوهرهای خاله مریم و خاله حوری بودند، گیره‌ی روسری‌ام را محکم کردم و در را باز کردم، ای وای! این‌ها اینجا چه می‌کنند؟ مگر قرار نبود دو ساعته دیگر بیایند، چهره‌ی خندان اکرم خانم و آقا داوود شوهرش و عباس که دسته‌گل بزرگی دستش بود تمام تصوراتم را به هم زد اکرم خانم با همان چهره‌ی خندان گفت: «زهرا خانم سلامت کو؟ نکنه خوردیش؟» من که از دیدن‌شان حسابی هول شده بودم بدون هیچ جوابی محکم در را رویشان بستم، خاله مینا که در حیاط بود با کنجکاوی پرسید: «وا، زهرا کی بود پشت در؟ چرا درو بستی؟ به چشمان کنجکاوش نگاه کردم و بلند گفتم: «اکرم خانم اینا بودن».
سال شصتم.شماره2919