قسمت 189:دیوار نامرئی

جمعه غروب بود؛ غروبی آرام با بوی چای تازه‌دم که فضا را پر کرده بود. میوه‌هایی روی میز چیده بودم، سیب‌های قرمز و پرتقال‌های درخشان. هوا هنوز روشن بود، اما چراغ‌های خانه را روشن کرده بودم تا گرمی بیشتری به فضا بدهد. در دل آرزو داشتم این غروب، با حضور همه‌مان زیر یک سقف، فرصتی باشد برای آرامش، چیزی که این روزها کمتر نصیبمان می‌شد.
امیر روی مبل نشسته بود، روزنامه‌ای در دست داشت، اما نگاهش بیشتر از آنکه روی کلمات باشد، به پسرمان، آرش، دوخته شده بود. من هم کنارشان بودم و سعی می‌کردم لحظه‌ها را با مهربانی ببافم. همه‌چیز عادی به‌نظر می‌رسید؛ جز یک چیز.
آرش گوشه‌ی مبل جا خوش کرده بود. پاهایش را بی‌تعارف روی میز جلو مبل انداخته بود، بالش کوچکی زیر دستش بود و گوشی را محکم در دست گرفته بود. انگشت‌هایش با سرعت روی صفحه می‌لغزیدند. چنان در بازی غرق بود که انگار می‌خواست به درون صفحه کشیده شود. هر از گاهی لبخندی کوتاه می‌زد یا فریادی پرهیجان از دهانش بیرون می‌آمد: «هه! گرفتمش! دیدی؟! عالی بود! حالا نوبت توئه، بیا ببینم چی‌کار می‌کنی!»
هیچ‌کس جز خودش در آن دنیا نبود، اما او با آدم‌هایی حرف می‌زد که آن‌سوی صفحه بودند. سرش را خم کرده بود، موهایش روی پیشانی ریخته بود و چشم‌هایش برق می‌زدند. گوشی مثل اکسیژنی حیاتی در دستش می‌درخشید. گاهی مکثی می‌کرد، نفس عمیقی می‌کشید و دوباره ادامه می‌داد: «وای، نزدیک بود ببازم! نه، نه، این‌طوری نمی‌شه... آره، همین حرکت! دیدی چطور زدمش؟ حالا کی جرأت داره بیاد؟ بچه‌ها، آماده باشین، من برگشتم!»
من نگاهش می‌کردم. چقدر فاصله گرفته بود از همان پسری که با یک بسته مداد رنگی ذوق می‌کرد و با اشتیاق درخت‌های پارک را نقاشی می‌کشید. دلم می‌خواست دست ببرم و همان بچه‌ی قصه‌دوست و خیال‌پردازم را از میان این وابستگی عجیب بیرون بکشم.
امیر زیر لب غر زد، بی‌آنکه چشم از آرش بردارد: «این همه انرژی رو بذاره واسه درس، الان نابغه می‌شه.»
من لبخندی زورکی زدم: «بذار خوش باشه. حالا وقت نصیحت نیست.»
امیر سکوت کرد، اما نگاه تندش روی آرش ماند.
ناگهان برق رفت. چراغ‌ها خاموش شدند، تلویزیون خاموش شد، صدای فن کولر ایستاد. خانه در تاریکی فرو رفت.
و درست همان لحظه، فریاد آرش همه‌چیز را شکست: «نه! وای نه! مامان! چرا الان؟! وسط بازی بودم! بدبخت شدم! اینترنت قطع شد، همه‌چیز پرید!»
با دست‌های لرزان دکمه‌های گوشی را فشار داد. چند بار از جا پرید، نشست، دوباره بلند شد. به‌سمت پنجره دوید و دستش را بالا گرفت، انگار دنبال ردّی از سیگنال در هوا می‌گشت. زیر لب، بریده‌بریده تکرار می‌کرد: «اینترنت… وای خدا… همه آنلاینن… فقط من بیرون افتادم… اَه! چرا این اتفاق افتاد؟ من داشتم می‌بردم! هم‌تیمی‌هام منتظرن، چی بگم بهشون؟»
او قدم‌زنان در اتاق می‌چرخید، گوشی را مثل گنجی گران‌بها در دست می‌فشرد. هر چند ثانیه صفحه را چک می‌کرد، انگشتش را روی آن می‌کشید و با ناامیدی ناله می‌کرد: «بیا دیگه روشن شو! وای، باطری هم داره تموم می‌شه! مامان، شارژر کجاست؟ نه، اینترنت نیست که! این چه وضعیه؟ همه دارن بازی می‌کنن، من چی؟ من همیشه بدشانس‌ترینم!»
شمعی روشن کردم. نور لرزانش اتاق را پر کرد و سایه‌ها روی دیوارها رقصیدند. به آرامی گفتم: «بیا بشین عزیزم، حالا که خاموشه، می‌تونیم یه کم با هم حرف بزنیم.»
اما گوشی را محکم کوبید روی میز: «تو نمی‌فهمی! مامان! همه ادامه دادن، فقط من نیستم! بازی پرید! چرا همیشه بدشانسی واسه منه؟ من داشتم امتیاز می‌گرفتم، همه می‌گفتن عالی بودی آرش! حالا چی؟ فکر می‌کنن من فرار کردم!»
او دوباره بلند شد، دست‌هایش را به هم کوبید و با صدای لرزان ادامه داد: «نمی‌تونم صبر کنم! وای، قلبم داره می‌زنه بیرون! اگه برنگرده چی؟ اگه بازی تموم بشه بدون من؟ دوستانم می‌گن آرش کجایی؟ من چی جواب بدم؟ این عادلانه نیست!»
امیر از جا بلند شد: «یعنی دنیا به آخر رسید؟! واسه یه بازی؟!»
آرش با چشم‌های سرخ و پر از خشم فریاد زد: «آره! واسه من تموم شد! شما هیچی نمی‌فهمید! این فقط یه بازی نیست، این زندگی منه! همه دوستانم اونجان، همه‌چیزم اونجاست!»
او قدم ‌زدن را ادامه داد، گوشی را محکم در مشت می‌فشرد. هر چند ثانیه سرش را خم می‌کرد روی صفحه‌ی خاموش، مثل کسی که دنبال چیزی گمشده می‌گردد. نفس‌هایش تندتر شد، صورتش عرق کرده بود و زیر لب زمزمه می‌کرد: «بیا دیگه... لطفاً... فقط یه سیگنال... وای، نمی‌تونم! دستام داره می‌لرزه! چرا این‌قدر طول می‌کشه؟ مامان، زنگ بزن به شرکت برق، بگو زودتر وصل کنن!»

نور شمع روی صورتش می‌افتاد. گونه‌هایش سرخ شده بود، نفس‌هایش تند بود. بالش را برداشت و محکم روی مبل کوبید، بعد گوشی را بغل کرد، مثل کودکی که عروسکش را از دست نمی‌دهد. او روی زمین نشست، زانوهایش را بغل کرد و با صدای بغض‌آلود گفت: «این نمی‌شه... نمی‌تونم بدونش... همه دارن لذت می‌برن، من این‌جا گیر کردم. بابا، تو بفهم، این مثل اینه که وسط کار مهم قطع بشه!»
من در سکوت نگاهش می‌کردم. قلبم می‌لرزید. این همان پسر شانزده‌ساله‌ی من بود؟ یا موجودی تازه که دنیایش به چیزی خلاصه شده بود که من نمی‌فهمیدمش؟
خواستم آرامش کنم، گفتم: «یادته وقتی کوچیک بودی برق می‌رفت، من واست قصه ستاره کوچولو رو می‌گفتم؟»
اخمی کرد و با تمسخر گفت: «مامان! بچه نیستم که قصه گوش بدم. این‌ها قدیمی‌ان! حالا همه‌چیز آنلاینه، تو نمی‌دونی چقدر مهمه!»
امیر عصبی‌تر شد: «ببین! همین شده دیگه. همه‌ش گوشی، گوشی، گوشی. من تو سن تو کار می‌کردم، نصف خونه رو می‌چرخوندم.»
آرش با تندی جواب داد: «تو همیشه کار کردی! همیشه نبودی! حالا اومدی نصیحت کنی؟ این گوشی دنیای منه، تو نمی‌فهمی! بدون این، من هیچی‌ام! دوستانم، بازی‌هام، همه‌چیزم این‌جاست!»
او دوباره قدم‌زدن را شروع کرد، دست‌هایش را به سرش کشید و فریاد زد: «نمی‌تونم تحمل کنم! وای، سرم داره می‌ترکه! اگه برق نیاد، چی کار کنم؟ برم بخوابم؟ نه، خوابم نمی‌بره! همه دارن چت می‌کنن، من چی؟»
امیر جلو رفت، دست دراز کرد: «گوشی رو بده.»
آرش جیغ زد: «حق نداری! این مال منه! تو نمی‌تونی بگیریش، این زندگی منه!»
من میان‌شان ایستادم، با التماس گفتم: «بسه! دعوا نکنید.» اما امیر با صدای خفه‌ای گفت: «تو همیشه ازش دفاع می‌کنی. واسه همینه این‌قدر لوس شده.»
سکوتی تلخ خانه را گرفت. فقط صدای نفس‌های بریده‌ی آرش فضا را پر می‌کرد. او روی مبل افتاد، گوشی را به سینه‌اش چسباند و زیر لب تکرار می‌کرد:
ـ «لطفاً برگرد... لطفاً... نمی‌تونم بدونت... وای، چه‌قدر زمان گذشته؟ یه ساعت؟ احساس می‌کنم یه ساله!»
یک ساعت گذشت. برق هنوز نیامده بود. آرش به اتاقش رفت، در را محکم بست. صدای بالش که به دیوار خورد شنیدم. پشت در گفتم: «آرش… این عصبانیتت قلبمو می‌شکنه.» اما جوابی نداد. فقط صدای ناله‌اش آمد: «مامان برو... نمی‌خوام حرف بزنم... فقط می‌خوام اینترنت برگرده!»
از داخل اتاق، صدای قدم‌های بی‌قرارش می‌آمد. در را باز کرد، بیرون آمد و دوباره چک کرد: «هنوز نیومده؟ وای خدا، این عذابه! دوستانم فکر می‌کنن آف‌لاین شدم عمداً! باید توضیح بدم، اما چطور؟»
وقتی بالأخره برق آمد، نور دوباره خانه را گرفت. صدای شادمانه‌ی آرش در خانه پیچید: «آخ جون! اینترنت وصل شد! حالا می‌رم ببینم چی‌شده! وای، چقدر پیام دارم!»
در اتاقش باز شد، با ذوق گوشی را روشن کرد و دوباره غرق در همان دنیای کوچک شد. فریاد زد: «بله! برگشتم! sorry بچه‌ها، برق رفته بود! حالا ادامه بدیم!»
من و امیر روی مبل نشستیم، در سکوت. هیچ حرفی نبود که آن سنگینی را سبک کند.
این پرسش در ذهنم می‌پیچد: «این دیوار نامرئی را چه کسی باید بشکند؟ من، امیر، یا خود آرش؟»
و اگر هیچ‌کدام نتوانیم… آینده‌ی این خانه...

سخن کارشناس
در این روایت با نوجوانی روبرو هستیم که گرفتار نوعی وابستگی شدید به گوشی و فضای آنلاین شده است؛ وابستگی‌ای که از سطح سرگرمی گذشته و به «هویت» او گره خورده. وقتی برق قطع می‌شود، واکنش‌های او شبیه علائم ترک اعتیاد است: بی‌قراری شدید، لرزش دست، تپش قلب، خشم انفجاری و احساس پوچی. این نشانه‌ها حاکی از شکل‌گیری اعتیاد رفتاری به اینترنت و بازی‌های آنلاین است؛ جایی که نوجوان نه‌فقط برای لذت، بلکه برای احساس ارزشمندی و تعلق به گروه به گوشی نیاز دارد.

نکته‌ی مهم دیگر، تضاد والدین است. مادر با نگرانی و دلسوزی سعی دارد آرام کند، اما گاهی به‌دلیل حمایت بیش ‌از حد، مرزها را شل می‌کند. پدر با عصبانیت و مقایسه، سعی دارد کنترل اعمال کند، اما واکنش خشونت‌آمیزش تنها فاصله را بیشتر می‌کند. در عمل، هر دو سبک والدگری ـ حمایت افراطی مادر و سخت‌گیری پدر ـ به تغذیه‌ی همین وابستگی دامن زده‌اند. نوجوان در چنین فضایی گوشی را نه‌فقط وسیله، که «پناهگاه» می‌بیند؛ جایی که از فشارها و قضاوت‌های والدین فرار می‌کند و تأیید و هیجان سریع می‌گیرد.
برای اصلاح این روند، خانواده باید به‌جای واکنش هیجانی، به‌سمت مدیریت تدریجی استفاده برود. نه گرفتن ناگهانی گوشی و نه آزادی بی‌حد، هیچ‌کدام مؤثر نیستند. می‌توان برنامه‌ای مشترک طراحی کرد که در آن ساعت‌های استفاده مشخص شود، فعالیت‌های جایگزین لذت‌بخش (ورزش، هنر، جمع‌های دوستانه‌ی حضوری) تقویت شوند، و گفتگوی عاطفی جای سرزنش و مقایسه را بگیرد. همچنین نوجوان نیاز دارد والدینش توضیح دهند که ارزش و هویت او فقط در امتیازهای آنلاین تعریف نمی‌شود، بلکه در مهارت‌ها، روابط واقعی و تجربه‌های زندگی هم ساخته می‌شود.
این دیوار نامرئی را تنها زمانی می‌توان شکست که پدر و مادر به‌جای تقابل با هم، در یک جبهه‌ی هم‌سو بایستند: هم مرز روشن بگذارند، هم فضای عاطفی گرم ایجاد کنند. در کنار آن، اگر شدت وابستگی ادامه یابد، کمک گرفتن از روان‌شناس متخصص در اعتیاد رفتاری ضروری است تا هم نوجوان و هم والدین ابزارهای لازم برای بازسازی تعادل را بیاموزند.
در نهایت، آینده‌ی این خانه بستگی به همین دارد که گوشی از «محور زندگی» به «ابزار زندگی» بازگردد؛ و این تنها با ترکیب «مرز»، «گفتگو» و «همراهی حرفه‌ای» امکان‌پذی

سال شصتم.شماره2919