گفتگو با «مهشید محمدنبی»؛ بانوی آتش‌نشان
زنان آتش‌نشان؛ فراتر از شعله‌ها
چه بگویم که خرما به بصره و زیره به کرمان بردن نباشد. قصه‌ی امروز ما روایت قهرمانی است. پس، گوش دل بسپرید. فوبیای فضای بسته که به آن تنگنا هراسی می‌گویند تجربه‌ی هولناکی است از ترس گیرکردن در یک فضای بسته که گاه به کابوسی در خواب و ترومای بیداری تبدیل می‌شود. این که باید ساعت‌ها در فضای بسته‌ای مثل آسانسور محبوس باشی و اگر کسی نیاید چه می‌شود؟ حس ترسی از یک مرگ تدریجی همراه با دلشوره و تنگی نفس. یکی دو بار تجربه‌اش کردم یک بار که تنها در خانه‌ی پدربزرگ بودم و در اتاقی گیر افتادم و شانس آوردم که درِ اتاق، چوبی بود و با لگدهای کوچک من شکست. دلهره‌ای که در آن لحظه تجربه کردم پیش از آن که ناشی از تنگی یا بسته بودن فضا باشد از حس ناامیدی و مأیوس شدن از عدم رهایی از آنجا بود. اما این درد هم درمان دارد. یادمان باشد شهرها بی‌دلیل سرپا نمی‌مانند. آدم‌ها مدیون بسیاری هستند که کم نامشان را بر زبان می‌آورند. همان‌هایی که آتش را نشان خود کرده‌اند و جان بر دل می‌گیرند، که من و شما دل و جان‌مان نسوزد. و امروز زنان قهرمانی به زندگی خود ارزشی بیشتر از زنده ماندن می‌بخشند درست مثل قهرمان‌های جنگ. زنانی نجیب از اهالی آتش‌نشانان.
مصاحبه گر :
سیده یاسمن رودباری
لطفاً برای شروع، یک معرفی کلی از خودتان ارائه بدید؛ شامل پیشینه‌ی تحصیلی، تجربیات حرفه‌ای و علایق‌تون در حوزه کاری بفرمایید.
مهشید محمدنبی بیست و هشت ساله هستم و مدرک کارشناسی علوم اقتصادی دارم. متاسفانه رشته‌ی تحصیلی‌ام مرتبط با حوزه‌ی کارم نیست ولی خب علاقه‌ی ورزشی و سابقه‌ی ورزشی که از کودکی دنبال کردم باعث شد من از همان دوران بچگی به‌واسطه‌ی پدرم که کارمند بانک بودند و یک‌سری کلاس‌های تابستانی در رشته‌های مختلف شنا، کاراته، بسکتبال در محل کارشان برگزار می‌شد و من هم با علاقه‌ی زیاد در آن‌ها شرکت می‌کردم و بعد از پایان دوران مدرسه و اخذ دیپلم، به‌طور تخصصی رشته‌ی شنا را ادامه دادم و مدارک نجات غریق، مربی‌گری شنا و واترپلو که البته همگی این‌ها به هم مرتبط است را اخذ کردم. از آن جایی که همه آشنایان و دوستان با روحیه ورزشی من آشنا بودند و می‌دانستند که به این حوزه علاقه‌مندی زیاد دارم از طریق یکی از بستگان که آگهی استخدامی آتش‌نشانی را دیده بود و متوجه شده بود که خانم عملیاتی می‌خواهند به من اطلاع رسانی شد. من هم به خودم گفتم شرکت می‌کنم شاید قبول شدم. راستش آینده‌ی خودم را در رشته‌ای که به‌صورت آکادمیک خوانده بودم نمی‌دیدم. بنابراین ثبت‌نام کردم، روند ثبت‌نام را یک به یک جلو رفتم و تمامی مرحله‌ها را قبول شدم.
آیا خانواده مخالفتی با پذیرش در این حرفه نداشتند؟
راستش در ابتدا که اصلاً فکرش را هم نمی‌کردند که من می‌خواهم در این حوزه مشغول باشم. بعد از قبولی تصور بر این بود که به‌عنوان کارمند اداری در سازمان آتش‌نشانی کنار بقیه‌ی خانم‌ها خواهم بود. ولی هر چه جلوتر رفتیم حتی خودم متوجه شدم که عملیاتی‌اش واقعاً عملیاتی است و حقیقتاً خانم‌ها را برای ایستگاه و عملیات استخدام می‌کنند. بعد از آن با اصرار خودم اول به شکل ابتدایی حضور داشتم و برای خانواده‌ام نیز توضیح دادم که خیلی هم خطرناک نیست یا خیلی هم سختی کار از ابتدا ندارد و بعد از آن پدرم که شوق من را دیدند و متوجه علاقه‌ی من شدند موافقت کردند. مادرم، همچنین با توکل به خدا قبول کرد.
چه چیزی باعث شد که شما علاقه‌مند به حضور در این شغل باشید؟
روحیه‌ی کمک‌رسانی به دیگران حتی می‌توانم بگویم از ابتدای کودکی با من بود. چه آن زمان که رشته‌ی ورزشی شنا را دنبال کردم و در ادامه‌ی آن نجات غریق شدم. این که شما می‌توانید به کسی کمک کنید یا کسی که در لحظه‌هایی که گرفتار شده و اضطراب دارد، ترس دارد، شما آن کسی هستی که در آن لحظه می‌توانی به او یاری برسانی. یک کمکی کنی. حالا با توجه به هر مهارتی که داری دست یاری دیگران را پس نزنی و حمایتش کنی، خوش‌حالم می‌کرد. این روحیه در من وجود داشت و از سال‌ها قبل شکل گرفته بود و همیشه منتظر بودم سن من که قانونی شد بروم دنبال رشته‌ی نجات غریق و همین کار را هم کردم. طبیعتاً در شغل آتش‌نشانی که خیلی بزرگ‌تر و وسیع‌تر می‌توانستم کمک کنم بیشتر مشتاق ورود به آن بودم.
آیا کسی از اطرافیان در این حرفه بوده است؟
خانواده‌ی من یعنی هم مادرم و هم پدرم کارمند بانک هستند. اصلاً هیچ زمینه‌ای به‌جز علاقه‌ی خودم در این میان نبود. البته اضافه کنم که عموی من در جبهه دفاع مقدس به درجه‌ی رفیع شهادت نائل شدند و همیشه رشادت و شهامت ایشان برای من مثال‌زدنی بوده است.
از دوره‌های آموزشی که بدو ورود به آتش‌نشانی گذراندید برایمان بگویید.
در سال 1398 که آتش‌نشانی آگهی استخدامی را گذاشت. تقریباً یکسال روند استخدام ما طول کشید چرا که مراحل مختلفی داشت. از آزمون علمی، آزمون عملی ورزشی، یک‌سری آزمون‌های پزشکی و حتی چکاپ‌های پزشکی هم داشت. بعد از آن مصاحبه روان‌شناسی از ما صورت گرفت که آخرین مرحله‌اش بود. البته در هر کدام از این مراحل یک عده حذف می‌شدند و یک عده هم قبول می‌شدند و در انتها رسید به ما شانزده نفر که انتخاب شدیم. ۱۰ مهر ۱۴۰۱ بود که ما دیگر رسماً استخدام شدیم و از آن جا به مرکز آموزش آتش‌نشانی صالح‌آباد رفتیم. تقریباً یک دوره‌ی هشت ماهه را در آن مرکز آموزش دیدیم. در حقیقت به شکل تمام و کمال. درست مثل آموزش آتش‌نشانی برای آقایان و البته خیلی مفصل‌تر. چرا که اولین سری خانم‌ها هم بودیم و دیگر هر چی اساتید در توان داشتند، در اختیار ما گذاشتند. از خرداد ماه، به ایستگاه آمدیم. در ابتدا پنج، شش ماهی ساعت کاری ما از ۷ صبح تا ۷ غروب بود. ولی بعد از آن وقتی از روند کاری ما رضایت داشتند و بازدهی مثبت بود همانند آتش‌نشان‌های آقا، شیفت ما از ۷ صبح امروز شروع می‌شود تا ۷ صبح فردا.
در آن دوره‌ی کارآموزی حادثه‌ای هم روی داد که شما در آن حضور داشته باشید؟
خیر. چرا که ما هر روز فقط به مرکز آموزش می‌رفتیم. فقط دو روز را هم به‌صورت تئوری و هم به‌صورت عملی انجام می‌دادیم و در انتهای آموزش روزانه هم جمع‌بندی و ترکیب آموزه‌هایمان را داشتیم. البته مانورهای زیادی را انجام دادیم. در محل آموزش ما ساختمان‌های متعددی وجود داشت و امکانات متعددی برای اجرای مانور برای ما قرار می‌دادند. ولی در حادثه‌ی واقعی تا وقتی که به ایستگاه آمدیم، حضور نداشتیم.
یک روز کاری معمولی در آتش‌نشانی برای شما چطور می‌گذرد؟
هفت صبح کار ما در ایستگاه شروع می‌شود. اولین کاری که باید انجام بدهیم تغییر و تحول است که این تغییر و تحول، شامل بازدید از ماشین‌ها و ابزارآلات می‌شود. چرا که این ابزار دائماً در حال استفاده شدن است. وظیفه‌ی ما این است که هر صبح بررسی کنیم که زمان حادثه خدای نکرده این ابزار ما را گرفتار نکند. مثلاً سیلندر‌ها هوا داشته باشند. ماشین‌ها بنزین و سوخت دارند یا خیر؟ سالم هستند؟ لباس‌هایمان را مرتب کنیم وتقریباً برای شروع شیفت آماده باشیم. از همان۷ صبح که شیفت را تحویل می‌گیریم تا ۷صبح فردای آن روز موظف هستیم که با هر زنگ آماده‌باش باشیم. پس به همین خاطر است که حتماً باید آمادگی کامل را داشته باشیم. بعد از این استراحت برای صبحانه داریم. سپس ساعت نه تا حدود یازده دوازده کلاس آموزشی داریم. کلاس‌های آموزشی‌مان هم یک برنامه از آموزش منطقه برای ما تعریف می‌شود. حالا بنا بر مورد خاص کلاس تئوری هم می‌تواند باشد. بستگی به روز کلاس، مناسبت خاص یا کلاً آب‌وهوا دارد. گاهی حتی می‌تواند حالت مانور داشته باشد یا بررسی و مرور کارکرد تجهیزات باشد. ساعت دوازده تا دو هم که ناهار و نماز دو تا چهار هم استراحت داریم. از چهار به بعد در اختیار فرمانده است. البته ما یک زمان تمرین ورزشی هم داریم. گاهی ساعت چهار تا شش یا هفت طول می‌کشد. ما موظفیم که آمادگی جسمانی خود را در ایستگاه حفظ کنیم. متأسفانه ایستگاه ما کمی کوچک است ولی با توجه به وسیله‌هایی که برایمان در نظر گرفتند کار می‌کنیم. ایستگاه‌های آقایان برای خودشان باشگاه دارند. یک اتاق بزرگی که وسایل و تجهیزات ورزشی در آن قرار دارد. شب‌ها گاهاً فرمانده‌ها مانور می‌گذارند. گاهی هم جلساتی داریم که نکات مهمی از طرف رئیس ایستگاه در آن گفته می‌شود. ما تا صبح فردای آن روز یعنی بیست و چهار ساعت آماده‌باش هستیم. این را هم اضافه کنم که ما سه شیفت هستیم. یعنی دو شیفت 5 نفره. یک شیفت شش نفره.
سخت‌ترین و خطرناک‌ترین مأموریتی که تابه‌حال داشتید چه بوده؟
آتش‌نشانی حوادث و حریق‌های خیلی زیادی دارد و هیچ حادثه‌ای هم‌شکل هم نیست. اما سخت‌ترین و پر اضطراب‌ترین آن‌ها همین جنگ ۱۲ روزه بود. همان شب اول که هیچ کسی اطلاع نداشت قرار است چه اتفاقی بیفتد در همین نزدیکی ایستگاه ما در خیابان آبشوری شهرآرا موشک اصابت شد و ایستگاه ما اعزام شده بود و چون این جنگ پیش‌بینی نشده بود نمی‌دانستیم چه اتفاقی افتاده. استرس خیلی زیاد بود. بعد هم خب حجم تخریب و حادثه خیلی زیاد بود. هم خودمان نگران و پر از دلهره بودیم و هم خانواده‌هایمان. ولی ما موظف بودیم که باشیم و واقعاً هم بچه‌ها حتی شیفت‌های دیگر هم حضور داشتند. بعضاً خانواده‌ها به شهرستان رفته بودند ولی بچه‌های ما خودشان همه مانده بودند و پای کار بودند. حتی شده بود که دو سه روز پشت سر هم در ایستگاه بودند. در حقیقت چنین لحظاتی ما باید رسالت شغل‌مان را نشان می‌دادیم.
تجربه‌ای دارید که جان کسی را نجات داده باشید؟
یادم است یک حریقی روی داده بود و مادر و فرزندی گرفتار شده بودند. مادر بیرون آمده بود. فرزند داخل بود. وقتی رسیدیم ساختمان کاملاً دود گرفته بود. با همکاران وارد شدیم و خدا را شکر کودک را توانستیم سالم به مادرش برسانیم و از آن جایی که مادرش خیلی بی‌قراری می‌کرد رسیدن این کودک به مادرش برای من بسیار خوشحال‌کننده بود. اینجا لازم است که این را بگویم، این‌جور حوادث عموماً از آشپزخانه شروع می‌شود. وقتی در روغن آب می‌ریزید و یک‌دفعه روغن باعث می‌شود حریق آشپزخانه زیاد شود و گسترش پیدا کند. مخصوصاً اگر گاز کنار پنجره‌ای باشد که پرده دارد یا حتی کمی از آتش روی فرش آشپزخانه بریزد خیلی سریع حریق گسترش پیدا می‌کند.
در حال حاضر برای آمادگی جسمانی کدام ورزش را تخصصی دنبال می‌کنید؟
همان ورزش شنا را ادامه می‌دهم. در مسابقاتی که در سطح شهر برگزار می‌شود نیز شرکت کردم و دو بار هم مقام آوردم. اینجا به‌خاطر شغل‌مان بدنسازی هم خیلی باید تمرین کنیم و البته ورزش‌های قدرتی را هم داریم.
چطور با فشار روانی و اضطراب این شغل کنار آمدید؟
یک مسئله‌ای وجود دارد و اینکه انسان به‌مرور زمان به شرایط خود عادت می‌کند. به‌طور مثال آن نگرانی‌هایی که وقتی دفعه‌ی اول زنگ می‌خورَد و خبر از حریق می‌دهد به مرور کمتر می‌شود و ما آمادگی ذهنی پیدا می‌کنیم و مورد مهم دیگر این که ما آتش‌نشان‌ها با هم صحبت می‌کنیم. خیلی وقت‌ها شیفت‌های دیگر بر سر حادثه‌ای می‌روند بعد از آن که نوبت شیفت ما می‌شود برای ما تعریف می‌کنند یا ما برایشان از مأموریت‌های خود تعریف می‌کنیم. خلاصه این که با هم اطلاعات‌مان را به اشتراک می‌گذاریم. ولی خانواده‌ها را خیلی درگیر نمی‌کنیم. این‌طوری آن‌ها یک نگاه نگران و سرشار از استرس و اضطراب به شغل ما پیدا می‌کنند. بانوان آتش‌نشان حتی زمان ازدواج کردن افرادی را انتخاب می‌کنند که درک بالایی از شغل و حرفه‌ی آنان داشته باشند و همچنین کمی گذشت و صبوری...
به نظر شما بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی سازمان آتش‌نشانی ما برای رسیدن به سطح جهانی چیست و چه اقداماتی باید انجام شود تا این فاصله کاهش یابد؟
مسلم است که ما عقب‌تر هستیم چرا که خیلی سال است در کشورهای دیگر آتش‌نشان‌های خانم مشغول به کار هستند. ولی در ایران تقریباً سه سال است که ما خانم‌ها در حوزه‌ی آتش‌نشانی مشغول هستیم. ما ۱۶ نفر آتش‌نشان خانم هستیم که سه نفر از همکاران‌مان در حال حاضر باردار هستند. ولی خب به نظرم اگر این روند استخدام ادامه‌دار باشد که فقط به چند نفر محدود نشود بالأخره شرایط تغییر می‌کند و ما هم جای پیشرفت خواهیم داشت. ببینید ما در فیلم‌های خارجی می‌بینیم که چقدر تجهیزات آن‌ها به روز است. حتی لباس‌هایشان خیلی با تجهیزات کامل‌تر هست. اگر وسیله‌ای آسیب ببیند فوری جایگزین می‌شود و کلاً از لحاظ مالی هیچ دغدغه‌ای ندارند. ما خیلی مراقب هستیم که وسایل‌مان آسیب نبیند. چه‌بسا در حادثه‌ای هستیم هزینه‌بر هست. یا خیلی از وسیله‌ها که خارجی هستند باید برای تعمیر به نمایندگی برود تا تعمیر شود که با وجود تحریم، مشکلاتی هم داریم ولی این را بگویم که بین ما و کشورهای غربی به لحاظ عملکرد فرقی نیست. تقریباً یکسان است. عملکردهای همه‌ی ما با یک‌سری استانداردهای تعریف شده که در انگلستان و آمریکا شکل گرفته صورت می‌گیرد.
به‌عنوان یک زن در حرفه‌ای که غالباً مردانه تلقی می‌شود چه چالش‌هایی دارید؟
از آن جایی که ما اولین دوره و اولین سری خانم‌های آتش‌نشان بودیم این اثبات کرد کار سختی بود. باید نشان می‌دادیم که ما چیزی از لحاظ توانایی کم نداریم. شاید تصورات این بود که توانایی جسمی ما کمتر است. یا این که کار آتش‌نشانی کار سنگینی است، یدی است. و این اضطراب‌ها برای ما بود. به همین منظور خیلی اصرار داشتیم و تمرین و تلاش کردیم که از این لحاظ کم نیاوریم. بماند که چه‌بسا خانم‌ها از لحاظ هوشی بالاتر هم هستند جهت مزاح گفتم البته.
هیچ وقت شده با تبعیض یا نگاه متفاوتی از سوی همکاران یا مردم روبرو شوید؟
بله پیش آمده که گاهی با دید کنایه و شوخی روبرو شدیم خصوصاً زمان کارهای یدی مثل نردبان بلند کردن آن هم از طرف همکاران آقا که البته ناراحت‌کننده هم برای ما نیست ولی مواخذه نشدیم و اگر فرمانده ایراد گرفته است نسبت به کل تیمش بوده است.
به نظر شما حضور بانوان در سازمان آتش‌نشانی چه تأثیری دارد؟
وقتی ما به‌عنوان یک خانم وارد حادثه می‌شویم اطمینان‌خاطر و قوت قلب خاصی برای مصدوم داریم. مخصوصاً اگر آن مصدوم خانم یا بچه باشد خیلی بیشتر و بهتر این حس منتقل می‌شود. یک‌جور راحتی خیال به فرد دست می‌دهد و این که اطمینان می‌کنند وقتی درگیر آن حادثه هستند آرامش پیدا می‌کنند. به هر حال به نظرم این آرامش و اطمینان‌خاطر به‌خاطر روحیه‌ی زنانگی و مادرانگی است که درون خانم‌ها وجود دارد.
جامعه چطور؟ چقدر آماده است تا زنان را در مشاغل پرخطر بپذیرد؟
حقیقتاً برخورد‌هایی که ما در سطح شهر و در عملیات‌ها می‌بینیم این است که مردم ذوق می‌کنند، تشویق می‌کنند، حمایت می‌کنند. البته بوده که در فضای مجازی، مسخره کردند یا ایراد گرفتند یا گفتند لزومی به حضور خانم‌ها نیست. ولی من چیزهایی که از مردم و حضوری دیدم هیچ‌وقت ما را دست کم نگرفتند و خیلی هم خوشحال بودند و بسیار افتخار کردند از اینکه ما در این شغل حاضر شده‌ایم.
آیا رسانه‌ها تصویر درستی از زنان آتش‌نشان روایت می‌کنند؟
این سه سالی که ما در این حرفه هستیم فقط همین ایام، اوایل مهرماه که روز آتش‌نشان است رسانه‌ها به سراغ‌مان می‌آیند مصاحبه می‌کنند. فیلم‌برداری از آتش‌نشان‌ها، از ایستگاه، از عملیات رفتن‌هایمان و برای نشان دادن همه‌ی این‌ها به مردم فعالیت می‌کنند و به نظر من آینه‌ای بودند برای کار ما و واقعاً از همگی تشکر می‌کنم.
برای دخترای جوان علاقه‌مند به این رشته شما چه صحبتی دارید؟
اول اینکه دوست دارم به دخترخانم‌ها بگویم هر چیزی که اراده کنند با توکل به خدا حتماً به آن دست پیدا می‌کنند و بعد این که محدودیتی برای خودشان نبینند. برای آرزوهایشان، اهداف‌شان با تلاش و حتی همت کمی بیشتر نسبت به آقایان؛ ولی حتماً محقق می‌شود. این که خودشان را دست کم نگیرند و به توانایی‌های خودشان ایمان بیاورند.
آیا این حرفه جذابیت لازم را برای ورود دخترهای جوان دارد؟
صددرصد. خیلی زیاد. برای ما که بعد از سه سال هنوز هم جذاب است و با ذوق و شوق به ایستگاه می‌آییم. شاید خستگی جسمی یا ذهنی داشته باشیم ولی این که آن اشتیاق و انگیزه را از دست بدهیم هرگز برای من اتفاق نیفتاده است و خدارا شکر تا امروز نبوده که دلم بخواهد من این شغل را نداشته باشم و هیچ‌وقت به این مرحله نرسیده‌ام.
چه چیزی در این شغل شما را خوشحال نگه می‌دارد؟
خدا را شکر ما با بچه‌هایی که در این ایستگاه بانوان حضور داریم همان‌طور که گفتم شانزده نفر هستیم. همه علاقه‌مند به شغل خود می‌باشیم و همه این اشتیاق روزانه را داریم. حتی اگر یک جایی یکی از ما خسته شد بقیه تشویقش می‌کنند. و این که می‌بینیم همه با هم، هم‌هدف و هم مسیر هستیم یک انگیزه و قوت قلب بی‌شماری به ما می‌دهد. همکاران خوبی دارم و بابتش خدا را شاکرم. همان‌طور که گفتم ما بیست و چهار ساعت شیفت هستیم. بعد از آن در چهل و هشت ساعت بعدی موظف هستیم که خودمان را از این فضا دور کنیم به خانواده اهمیت بدهیم. به سفر برویم و به‌طور کلی مراقب روان خود باشیم. چرا که بالأخره در حادثه ما صحنه‌های دلخراش می‌بینیم کارهای خیلی سنگین هست که باید انجام دهیم پس آن بازه‌ی استراحت خیلی مهم است که اگر از آن درست استفاده کنیم برای بیست و چهار ساعتی که قرار است شیفت باشیم می‌توانیم با یک روح و جسم پرتوان و با نشاط در کار خود مستقر شویم.
برای شما هم پیش آمده که صحنه‌ی دل‌خراشی ببینید؟
بله مسلماً پیش آمده. ما همان ابتدای استخدام که بودیم اصلاً در آن روز قرار نبود به عملیات برویم. رفته بودیم به دفتر منطقه و از آن جایی که خبر از حادثه بزرگ بود مدیر منطقه و معاونین و ما هم اعزام شدیم و در آن حادثه، متأسفانه بنزین روی بدن پدر و خانم و دختر خانواده ریخته بود و همگی سوخته بودند. این اتفاق اولین صحنه‌ای بود که من در شروع کارم می‌دیدم. دلیل این اتفاق را نمی‌دانم. معمولاً در گزارش حادثه این‌ها را دقیق اعلام می‌کنند و ما اطلاعی نداریم، ولی خب خیلی شدت حادثه زیاد بود و واقعاً صحنه خیلی سنگین و سخت بود. ما چون با لباس عملیاتی نرفته بودیم و از خارج از محدوده‌ی ایستگاه خودمان بود، اعزام شده بودیم ولی اجازه‌ی کار نداشتیم. چرا که ایستگاه‌ها برای خودشان محدوده دارند، منطقه دارند و اگر از ستاد درخواست کمک بشود می‌توانند به خارج از محدوده اعزام شوند. ما هم که از ایستگاه ۷۷ اعزام شدیم و با آن‌ها که در خیابان ونک بودند خیلی فاصله داشتیم و با لباس اداری هم رفته بودیم فقط شاهد این حادثه‌ی دلخراش بودیم.
پیش آمده که به مأموریتی فرستاده شوید که فقط خانم‌ها اعزام شوند؟
بله ما چون تنها ایستگاه بانوان هستیم دو سه مورد حادثه برای خوابگاه دختران اتفاق افتاده بود و یک بار هم استخر بانوان بود که همکاران از ستاد فرماندهی درخواست کردند که ایستگاه بانوان اعزام شوند. یادم است که خوابگاه دختران از قسمت آشپزخانه آتش‌سوزی شده بود و در استخر هم مشکل نشتی گاز کلر پیش آمده بود.
در مأموریت‌ها نمی‌ترسید از این که از پس کاری برنیایید؟
خیر. ما آموزش و آمادگی کافی داریم. در ضمن ما تحت دستور فرماندهی خود کار می‌کنیم و در حال حاضر، از آن جا که تقریباً هنوز کم‌سابقه هستیم همیشه فرمانده یا یک ارشد یا آتش‌نشان باسابقه همراه ما هستند. ما هیچ‌وقت تنهایی اعزام نمی‌شویم و بدون آتش‌نشان باسابقه وارد حادثه و حریق تنهایی نمی‌شویم. معمولاً فرمانده وظیفه‌اش این است که در بدو ورود به حادثه، آنالیز بکند از عمق حادثه متوجه می‌شود که چه تمهیداتی باید داشته باشند بعد به هر کسی وظایف خودشان را می‌دهند و معمولاً در نظر می‌گیرند که آتش‌نشان با سابقه را با کم‌سابقه می‌فرستند.
اگر برگردید به سه سال پیش دوباره همین شغل را انتخاب می‌کنید؟
بله به‌عنوان یک آتش‌نشان، اگه برگردم به سه سال پیش، باز هم همین شغل را انتخاب می‌کردم.
چون این شغل فقط یه کار نیست، یه مسئولیت بزرگ است. وقتی جان کسی به کمک تو بستگی دارد، وقتی بتوانی نجاتش بدهی، آن حس و رضایتی که می‌گیری با هیچ چیز دیگری قابل مقایسه نیست. سختی دارد، خطر دارد، خستگی دارد… اما هیچ چیز به‌اندازه‌ی نجات یک انسان یا کمک به یک خانواده در لحظه‌های بحرانی ارزشمند نیست.آتش‌نشان بودن فقط خاموش کردن آتش نیست. بعضی وقت‌ها نجات یک کودک از ساختمان در حال سوخته، بعضی وقت‌ها بیرون کشیدن یک نفر از داخل ماشین چپ‌شده توی جاده، یا حتی فقط یک دست محکم که بتواند در لحظه‌ی ترس و اضطراب به یک نفر دلگرمی بدهد. خیلی شب‌ها شده با لباس خیس از عرق و آب، و بدن خسته، از مأموریت برمی‌گردیم… اما آن لحظه‌ای که می‌دانی کسی امروز به‌خاطر تو زنده‌ست، آن لحظه‌ای که یک مادر یا پدر با اشک و لبخند ازت تشکر می‌کنند، همان لحظه‌ای است که به تو می‌فهماند ارزشش را داشته.
با وجود تمام خطرات، فشارهای روحی و جسمی، و حتی سختی‌هایی که در زندگی شخصی‌مان ایجاد می‌شود، باز هم اگر برگردم به سه سال قبل، بدون هیچ تردیدی، دوباره همین مسیر را انتخاب می‌کنم. چون هیچ چیز در دنیا نمی‌تواند جای حس نجات جان یک انسان را بگیرد.
پس بله، با تمام سختی‌هایش، باز هم همین راه را انتخاب می‌کردم.
به نظرم افرادی که وارد این شغل می‌شوند نیازی به ادامه‌ی تحصیل در درجات عالی تحصیلی نمی‌بینند. آیا همین طور است؟
ببینید برای استخدام، آقایان را با دیپلم و فوق دیپلم استخدام می‌کنند ولی شرط استخدام خانم‌ها لیسانس بود. بچه‌ها همه لیسانس یا فوق لیسانس دارند. من هم برای ارشد در کنکور تربیت‌بدنی شرکت کردم ولی هنوز جوابش نیامده است.
شما در موقعیت‌هایی قرار می‌گیرید که باید جان دیگران را نجات بدهید حتی اگر جان خودتان در خطر باشد. آیا شده که دچار ترس و دودلی شوید؟ و چطور بر این احساس غلبه می‌کنید و همچنان به مأموریت خود وفادار هستید؟
این مسأله‌ای است که از قبل برای ما حل شده است و این‌طور نیست که در لحظه ترس بر ما مستولی شود. نمی‌گویم ما نمی‌ترسیم. مسلماً ترس هست. ولی این که شک کنیم آن هم در آن لحظه‌ای که می‌بینیم کسی گرفتار است، کسی آسیب دیده به هیچ عنوان آن لحظه فکر ما به سمتی نمی‌رود که اول خودمان را نجات بدهیم. این را هم بگویم از اصول کار ما این است که شما وارد مکانی نشوی که ببینی مثلاً دیوار درحال ریزش است یا سقف می‌ریزد. بله این مهم است که شما وقتی داری به‌عنوان یک آتش نشان باسابقه و باتجربه وارد محل حادثه می‌شوی باید همه‌ی جوانب را در نظر بگیری. این که بدون فکر وارد حادثه و حریق بشوی کار اشتباهی است. ولی ما لحظه‌ای به این فکر نمی‌کنیم که اول جان خودمان را نجات دهیم بعد جان مصدوم را.
احساس شما به واقعه‌ی پلاسکو چه بود؟ با توجه به این که آن روز آتش‌نشان نبودید.
من همیشه به شغل‌های هیجانی خیلی علاقمند بودم. این که یا به دنیای پلیس وارد شوم یا آتش‌نشانی ولی چیزی که خیلی من را به این سمت هل داد همین اتفاق پلاسکو بود. مدام روبروی تلویزیون نشسته بودم. و با دیدن هر صحنه‌ای منقلب می‌شدم. چقدر آدم به فکر فرو می‌رفت که آدم‌هایی هستند و چه کارهای مهمی در این دنیا انجام می‌دهند و چه هدف‌های بزرگی مانند کمک کردن به دیگران دارند و واقعاً شاید همان‌جا از ته دل خواستم که امروز اینجا هستم. چون تا قبل از آن آتش‌نشان‌ها این‌جور رشادت‌هایی از خود نشان نداده بودند.
بعضاً پیش می‌آید که در حادثه‌ای گفته می‌شود نیروهای آتش‌نشانی دیر رسیدند و فلان صحنه‌ی دلخراش روی داد. چرا این اتفاق می‌افتد؟
مگر در همه‌ی خیابان‌ها ایستگاه نداریم؟
اول اینکه زمان برای ما همان است که ستاد به ایستگاه اعلام می‌کنند. برای ما محاسبه می‌شود که چه زمانی حادثه اعلام شد و کد داریم و همه‌ی این زمان‌ها ثبت می‌شود. مخصوصاً در شهر تهران مثل همین خیابان ستارخان که ما هستیم به‌طور مثال نزدیک ایام عید کاملاً قفل می‌شود. یعنی اینکه آتش‌نشان تو پیک ترافیک دیر برسد خیلی چیز غیر معمولی نیست ولی شده ما در روزهای پایانی سال مثلاً چهارشنبه‌سوری بچه‌ها چند شیفت می‌مانند و حتی روزهایی هم که خیلی ترافیک باشد استقرار می‌گذارند. یکی از ماشین‌های ما اینجا که خیابان ستارخان هست می‌رود میدان آریاشهر فلکه‌ی دوم آن جا استقرار پیدا می‌کند. تا اگر حادثه‌ای شد آن ماشین زودتر اعزام بشود. یک‌سری راه حل‌ها هست ولی در کل به‌خاطر ترافیک تهران این مشکل وجود دارد.
الگوی شما در زندگی چه کسی بوده است که این‌جور شجاعانه وارد این کار شدید؟
پدرم که البته به رحمت خدا رفته است. ایشان همیشه تصمیم‌گیری‌ها را به خودم می‌سپرد و این که می‌گذاشت خودم فکر کنم. مشورت می‌کردم. ولی در انتها انتخاب با خودم بود و این اجازه را به من می‌داد. در کل به من اطمینان و اعتماد داشت. گاهی خودم هم حتی اولِ یک تصمیم‌گیری دو به شک می‌شدم که آیا از پس فلان کار بر می‌آیم؟ آیا با روحیه‌ام سازگار هست؟ ولی بهم اجازه داد که برم در دل ماجرا و با آن مواجه بشوم و همیشه این حمایت را داشتم که اگر هم دیدی نمی‌شود و اگر هم دیدی آنی نیست که تو می‌خواهی می‌توانی برگردی و دیر نیست یا اشتباه نیست و جای جبران هست
و در کلام آخر اگر حرفی با مسئولین دارید بفرمایید.
مسئولین به ما قول دادند که از همان سال‌هایی که ما استخدام شدیم هر سال یه تعداد خانم به ما اضافه بشود ولی الان سه سال است که این اتفاق نیفتاده و ما هم چنان همان شانزده نفر ماندیم. چه در تهران بزرگ و حتی شهرهای دیگر هم آتش‌نشان خانم لازم دارند و امیدواریم این روند جا بیفتد که خانم‌ها استخدام بشوند.
سال شصتم. شماره2919