از شهادت امام حسینعلیهالسلام، جامعهی اسلامی با وضعیتی کمسابقه و بسیار سنگین روبرو شد؛ فضایی که از یکسو سرشار از ترس و خفقان بود و از سوی دیگر، شوک و حیرت ناشی از فاجعهی عظیم کربلا بر آن سایه افکنده بود. حکومت یزید لعنهالله با ایجاد فضای شدید اختناق و سرکوب، بسیاری از مردم را به سکوت و انفعال واداشته بود و جرئت هرگونه اعتراض یا همراهی آشکار با اهلبیتعلیهمالسلام را از آنان گرفته بود. در کنار این ترس فراگیر، گروهی دیگر نیز همچنان از شدت مصائب و وقایع جانسوز کربلا در بهت و اندوه فرورفته بودند و با نگرانی به این میاندیشیدند که آیندهی اسلام، سرنوشت امت و مسیر حق پس از این حادثهی بزرگ به کجا خواهد انجامید. همین شرایط دشوار و فضای سنگین اجتماعی سبب شد که بنا بر روایات، «ارتدَّ الناس بعد الحسین إلا ثلاثه»، تنها شمار اندکی از یاران و همراهان، استوار و وفادار در کنار امام سجادعلیهالسلام باقی بمانند. در چنین موقعیتی، بزرگترین و ماندگارترین رسالت سیدالساجدین و زینالعابدینعلیهالسلام آن بود که با صبر، حکمت، تربیت نفوس و تبیین معارف الهی، جامعه را بهتدریج از رخوت، ترس و ناامیدی خارج کند و مردم را بار دیگر به میدان دفاع از حق، مقابله با ظلم و پاسداری از ارزشهای اسلامی بازگرداند. ثمرهی این مجاهدت عمیق و طولانی آن بود که زمینه برای شکوفایی نهضت علمی اهلبیتعلیهمالسلام و بهرهمندی هزاران نفر از دریای معارف ناب امام باقر و امام صادقعلیهماالسلام فراهم شد؛ حرکتی که آثار آن تا امروز در جهان اسلام باقی مانده است. آنچه پس از شهادت سیدالشهداءعلیهالسلام رخ داد، تجربهای که شایسته است امروز نیز پس از شهادت رهبر عزیزمان با دقت، بصیرت و تأمل مورد توجه قرار گیرد. البته میان این دو مقطع تاریخی تفاوتی اساسی وجود دارد؛ در آن روزگار، بخش قابل توجهی از مردم در آغاز راه، امام حاضر و حجت الهی زمان خویش را تنها گذاشتند و از همراهی عملی با ایشان فاصله گرفتند، اما ملت رشید، آگاه و فهیم ایران از همان ساعات نخست اعلام شهادت قائد عظیمالشأن امتاعلیاللهمقامهالشریف، با حضوری گسترده، پرشور و مسئولانه در صحنه، وفاداری خود را به آرمانهای انقلاب و مسیر ولایت به نمایش گذاشتند. اکنون که در یکی از حساسترین و سرنوشتسازترین پیچهای تاریخ قرار گرفتهایم، شناخت این مسئولیتها و عمل به آنها، نقشهی راهی برای حرکت امروز و جهاد فردا خواهد بود. آنچه پیش رو داریم، تنها مجموعهای از توصیهها نیست، بلکه فهرستی از وظایف، مسئولیتها و اقداماتی است که میتواند ضامن استمرار این مسیر الهی و حفظ دستاوردهای آن باشد. در این شماره، برخی از مهمترین این وظایف را با یکدیگر مرور میکنیم و دربارهی ابعاد و ضرورتهای هر یک تأمل خواهیمکرد
محمد لطفی زاده