برکات عزاداری در ماه محرم
اشکهای بانشاط
ماه محرم تنها یادآور یک رویداد تاریخی و حادثهای متعلق به گذشته نیست، بلکه جلوهگاه مکتبی زنده، پویا و انسانساز است که در آن والاترین ارزشهای الهی و انسانی همچون ایمان، آزادگی، ایثار، شجاعت، عزتنفس و کرامت انسانی به زیباترین شکل ممکن تجلی یافتهاند. واقعهی عاشورا و قیام حضرت اباعبدالله الحسینعلیهالسلام نهتنها نقطهای سرنوشتساز در تاریخ اسلام به شمار میآید، بلکه چراغ راهی برای همهی آزادگان جهان در طول قرون و اعصار بوده است؛ چراغی که انسانها را بهسوی حقیقت، عدالت و مبارزه با ظلم و انحراف هدایت میکند. در فرهنگ غنی و الهامبخش شیعه، عزاداری برای حضرت سیدالشهداعلیهالسلام صرفاً ابراز اندوه و تأثر نسبت به یک مصیبت جانسوز نیست، بلکه مدرسهای بزرگ برای تربیت فرد و جامعه به شمار میرود. مجالس حسینی در طول تاریخ، بستری برای انتقال معارف دینی، تقویت باورهای اعتقادی، ترویج ارزشهای اخلاقی و زنده نگه داشتن روح ظلمستیزی و حقطلبی بودهاند. میلیونها انسان در سراسر جهان و در طول قرنها با حضور در این محافل نورانی، اشک ماتم ریختهاند، سوگواری کردهاند و با یادآوری رشادتها و فداکاریهای اهلبیتعلیهمالسلام، پیوند قلبی و معنوی خود را با آرمانهای عاشورا استوارتر ساختهاند. در نگاه نخست ممکن است چنین تصور شود که گریه، سوگواری و یادآوری مصائب، اموری ناسازگار با نشاط، امید و شادابی روحی هستند؛ اما حقیقتی عمیقتر در پس این آیین نهفته است. اشک ریختن بر مصائب اهلبیتعلیهمالسلام تنها یک واکنش احساسی نیست، بلکه تجربهای معنوی و تربیتی است که آثار گستردهای بر روح و روان انسان بر جای میگذارد. این اشکها دل را از غبار غفلت پاک میکنند، احساس همدلی و محبت را افزایش میدهند و زمینهساز ارتباطی عمیقتر با خداوند و ارزشهای الهی میشوند. از همین رو، عزاداری حسینی نهتنها موجب افسردگی، رخوت و ناامیدی نمیشود، بلکه میتواند سرچشمهی آرامش روانی، امید به آینده، تقویت معنویت، احساس تعلق اجتماعی و نشاط درونی باشد. انسان در پرتو این مجالس، خود را در مسیر حقیقت و عدالت مییابد و از الگوهای والای عاشورا برای مواجهه با دشواریهای زندگی الهام میگیرد. این واقعیت، افزون بر تأکید فراوان متون دینی و روایات اسلامی، در یافتههای جدید روانشناسی و علوم اعصاب نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ یافتههایی که نشان میدهند ابراز عواطف، همدلی جمعی، پیوندهای معنوی و مشارکت در آیینهای دینی میتوانند نقش مهمی در افزایش سلامت روان، کاهش فشارهای روحی و تقویت احساس رضایت و معنا در زندگی ایفا کنند.
وقتی دل حقیقت را میشناسد
گریه بر مصائب اباعبدالله الحسین (علیهالسلام) و بهطور کلی اشک در رویارویی با آیات حق، در فرهنگ دینی، نهتنها نشانهی ضعف نیست، بلکه نشانهای از بیداری دل است. قرآن کریم در آیهی 83 سورهی مائده میفرماید: «وَ إِذَا سَمِعُوا مَا أُنزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْیُنَهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ»
و چون آنچه را که بر پیامبر اعظمصلیاللهعلیهوآله نازل شده بشنوند، چشمهایشان را میبینی به سبب آنچه از حق شناختهاند لبریز از اشک میشود.
این اشک، محصول شناخت است؛ واکنشی است از دلِ آگاه در برابر حقیقت. از همین رو، این نوع گریه در سنت دینی، نشانهی ضعیف بودن نیست، بلکه نشانهی عمق ادراک و لطافت روح است.
فلسفهی عزاداری در فرهنگ اسلامی
اسلام دین تعادل است. همانگونه که به شادیهای مشروع توصیه میکند، برای اندوههای مقدس نیز جایگاه ویژهای قائل است. قرآن کریم دربارهی مؤمنان راستین در آیهی 109 سورهی اسراء میفرماید: «وَ یَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ یَبْکُونَ و یَزِیدُهُمْ خُشُوعًا»
یعنی گریهکنان به سجده میافتند و این گریه بر خشوعشان میافزاید.
در این آیه، گریه نه نشانهی سستی، بلکه علامت عمق معرفت و حضور قلب معرفی شده است. از منظر قرآن، اشک عاقلانه میتواند پلی میان قلب انسان و حقیقت الهی باشد.
عزاداری برای امام حسینعلیهالسلام نیز در همین قالب معنا مییابد. گریه بر مظلومیت خاندان پیامبر اعظمصلیاللهعلیهوآله، نوعی اعلام موضع در برابر ظلم و بیعدالتی است. عزادار حسینی با اشک خود اعلام میکند که همچنان در جبهه حق ایستاده و آرمانهای عاشورا را زنده نگه میدارد.
جایگاه عزاداری و اشک ریختن بر مصائب حسینی در روایات اسلامی
اگر بخواهیم از میان روایاتی که در اهمیت عزاداری، برپایی مجالس سوگواری در ایام محرم و اشک ریختن بر مصائب حسینی از ائمه معصومینعلیهمالسلام به ما رسیده نمونههایی ذکر کنیم مرور این 10 روایت مفید خواهد بود.
- امام صادق (علیهالسلام): «هر که بر حسینعلیهالسلام گریه کند یا بگریاند، بهشت بر او واجب میشود.»
- امام رضا (علیهالسلام): «اگر میخواهی بر چیزی گریه کنی، بر حسین بن علیعلیهماالسلام گریه کن.»
- امام صادق (علیهالسلام): «نفَس کسی که برای مصیبت ما اندوهگین شود، تسبیح است.»
- امام صادق (علیهالسلام): «نشستن در مجلسی که امر ما در آن زنده شود، دلها را زنده میکند.»
- پیامبر اعظم (صلیاللهعلیهوآله): «برای شهادت حسینعلیهالسلام حرارتی در دلهای مؤمنان است که هرگز سرد نمیشود.»
- امام باقر(علیهالسلام): «بر حسینعلیهالسلام گریه کنید و خانوادهی خود را نیز به گریه بر او سفارش نمایید.»
- امام صادق(علیهالسلام): «هر چشمی در روز قیامت گریان است، مگر چشمی که بر حسینعلیهالسلام گریسته باشد.»
- امام رضا (علیهالسلام): «گریهکنندگان باید بر کسی چون حسینعلیهالسلام گریه کنند؛ زیرا گریه بر او گناهان بزرگ را فرو میریزد.»
- امام صادق (علیهالسلام): «کسی که حسینعلیهالسلام را یاد کند و از چشمش بهاندازهی بال مگسی اشک جاری شود، پاداش او بر خداست.»
- امام صادق (علیهالسلام): «رحمت خدا بر کسی که امر ما را زنده نگه دارد.»
علم امروز چه میگوید؟
دانش و پژوهشهای نوین نیز امروزه بر نقش مهم گریه در تأمین سلامت روان و ایجاد نشاط روحی تأکید فراوان دارند. برخلاف تصور برخی افراد که گریه را نشانهی ضعف یا عاملی برای افزایش اندوه میدانند، بسیاری از تحقیقات علمی نشان دادهاند که اشک ریختن، بهویژه هنگامی که از عواطف عمیق انسانی سرچشمه میگیرد، میتواند آثار مثبت و سازندهای بر روان انسان بر جای بگذارد. حال اگر این اشک و تأثر عاطفی با مفاهیم والایی همچون عاشورا، ایثار، حقیقتطلبی و محبت اهلبیتعلیهمالسلام پیوند بخورد، تأثیر آن تنها به آرامش روانی محدود نخواهد شد، بلکه به عاملی انسانساز و تربیتکننده تبدیل میشود. از همین رو، اشک بر مصائب حضرت اباعبدالله الحسینعلیهالسلام افزون بر آثار معنوی و اخروی، از منظر ایجاد نشاط معنوی، امید اجتماعی و استحکام روحی نیز نقشی بسیار مؤثر و قابل توجه دارد.
دانشمندان و پژوهشگران علوم روانشناسی، علوم اعصاب و مطالعات معنویت در نقاط مختلف جهان، دستکم پنج یافتهی مهم علمی را دربارهی تأثیر گریه در ایجاد آرامش و نشاط روحی مطرح کردهاند که هر یک بهخوبی میتواند بخشی از حکمت نهفته در سنتهای دینی و آیینهای معنوی را روشن سازد.
- کاهش تنش و استرس: پژوهشهای متعدد روانشناسی نشان دادهاند که گریهی عاطفی میتواند به تخلیهی فشارهای روانی و کاهش تنشهای انباشتهشده در ذهن و بدن کمک کند. انسان در زندگی روزمره با انواع نگرانیها، اضطرابها، ناکامیها و فشارهای روحی روبرو است و گاه این احساسات در درون او متراکم میشوند. گریه یکی از راهکارهای طبیعی برای تخلیهی این بار سنگین روانی است. به همین دلیل بسیاری از افراد پس از گریه کردن، احساس آرامش، سبکی، رهایی و آسودگی بیشتری را تجربه میکنند. این احساس آرامش در مجالس عزاداری حسینی نیز بهوضوح قابل مشاهده است؛ جایی که انسان با جاری ساختن اشک، بخشی از دغدغهها و فشارهای روحی خود را تخلیه کرده و به آرامشی عمیقتر دست مییابد.
- تنظیم هیجانات و تعادل عاطفی: گریه یکی از سازوکارهای طبیعی بدن برای تنظیم هیجانها و احساسات به شمار میرود. انسان موجودی عاطفی است و احساساتی همچون غم، خشم، اضطراب، دلتنگی و نگرانی نیازمند ابراز و مدیریت صحیح هستند. زمانی که این احساسات سرکوب شوند، ممکن است آثار نامطلوبی بر سلامت روان بر جای بگذارند. اشک ریختن به فرد کمک میکند تا هیجانهای خود را به شکلی سالم و طبیعی بروز دهد و از انباشت فشارهای عاطفی در درون خویش جلوگیری کند. از این منظر، گریه در مجالس اهلبیتعلیهمالسلام نهتنها نشانهی اندوه نیست، بلکه فرایندی برای پالایش روح و دستیابی به تعادل روانی محسوب میشود.
- فعال شدن سامانهی آرامساز بدن: از نگاه علوم اعصاب، پس از گریه فعالیت بخشی از دستگاه عصبی موسوم به «سیستم پاراسمپاتیک» افزایش مییابد. این بخش از دستگاه عصبی وظیفهی ایجاد آرامش، کاهش تنشهای جسمی، تنظیم ضربان قلب و بازگرداندن بدن بهحالت تعادل را بر عهده دارد. به همین دلیل بسیاری از افراد پس از گریه، آرامش جسمی و ذهنی بیشتری را احساس میکنند. این پدیده نشان میدهد که گریه تنها یک واکنش احساسی نیست، بلکه فرایندی است که حتی در سطح فیزیولوژیک نیز به بازسازی آرامش و تعادل انسان کمک میکند.
- تقویت همدلی و پیوندهای اجتماعی: مطالعات اجتماعی و روانشناختی نشان دادهاند که ابراز احساسات، بهویژه در محیطهای جمعی، موجب افزایش همدلی میان افراد و تقویت روابط انسانی میشود. هنگامی که گروهی از انسانها در یک تجربهی عاطفی مشترک سهیم میشوند، احساس نزدیکی، اعتماد و تعلق بیشتری نسبت به یکدیگر پیدا میکنند. مجالس عزاداری حسینی نیز از همین ویژگی برخوردارند. حضور مشترک در سوگواری سیدالشهداعلیهالسلام، افراد را فراتر از تفاوتهای فردی، اجتماعی و اقتصادی در کنار یکدیگر قرار میدهد و حس همبستگی، برادری و مسئولیت اجتماعی را تقویت میکند. از این رهگذر، جامعهای منسجمتر و برخوردار از سرمایه اجتماعی بیشتر شکل میگیرد.
-
افزایش احساس معنا و امید در زندگی: یکی دیگر از یافتههای مهم روانشناسی معنویت آن است که آیینهای مذهبی همراه با تخلیه هیجانی و مشارکت عاطفی، به افراد کمک میکنند تا رنجها و دشواریهای زندگی را در چارچوبی معنادار تفسیر کنند. انسان زمانی میتواند با مشکلات زندگی بهتر کنار بیاید که برای رنجها و تلاشهای خود معنایی فراتر از مسائل روزمره بیابد. فرهنگ عاشورا دقیقاً چنین بستری را فراهم میکند. فرد در پرتو یادآوری فداکاریها و مجاهدتهای امام حسین (علیهالسلام) و یارانش، رنجهای شخصی خود را در افقی بزرگتر مینگرد و با امید، صبر و انگیزهی بیشتری مسیر زندگی را ادامه میدهد. به همین دلیل، شرکت در مراسم حسینی غالباً با افزایش احساس امید، هدفمندی و معنای زندگی همراه است.
البته باید توجه داشت که اثبات آثار ارزشمند اشک بر مصائب حضرت اباعبدالله الحسینعلیهالسلام وابسته به یافتههای جدید علمی نیست. بر اساس آموزههای دینی، روایات اهلبیتعلیهمالسلام و سیره عملی ائمه اطهار، آثار معنوی، تربیتی و اجتماعی عزاداری حسینی از قرنها پیش مورد تأکید قرار گرفته است. همچنین تجربهی تاریخی جامعهی شیعه در طول قرنهای متمادی نشان داده است که اشک بر مصائب سیدالشهداعلیهالسلام همواره منشأ حیات معنوی، پویایی اجتماعی، روحیه ظلمستیزی و امید به اصلاح جامعه بوده است.
این اشکها نهتنها انسان را به گذشتهای پرافتخار پیوند میزنند، بلکه نگاه او را به آینده نیز معطوف میسازند؛ آیندهای که در فرهنگ شیعه با امید به گسترش عدالت جهانی و تحقق آرمانهای الهی در نهضت ظهور معنا پیدا میکند. بنابراین، گریه بر مصائب امام حسینعلیهالسلام صرفاً ابراز اندوه نسبت به یک حادثه تاریخی نیست، بلکه حرکتی آگاهانه در مسیر خودسازی، جامعهسازی و حفظ امید به آیندهای روشن است.
ازاینرو، ذکر یافتههای علمی درباره آثار مثبت گریه، بیش از آنکه بخواهد حقیقتی تازه را اثبات کند، نشاندهندهی آن است که دانشمندان و پژوهشگران معاصر نیز بهدرستی تجربهای اذعان کردهاند که محبان حضرت اباعبدالله الحسینعلیهالسلام قرنهاست آن را در مجالس روضه، هیئتها و محافل عزای حسینی با تمام وجود تجربه میکنند؛ تجربهای که در آن اشک، اندوه را به آرامش، محبت را به همبستگی، و سوگواری را به سرچشمهای از نشاط معنوی و امید اجتماعی تبدیل میسازد.
عزاداری و نشاط معنوی
یک پرسش مهم این است که چگونه ممکن است عزاداری و گریه به نشاط معنوی منجر شود؟
پاسخ در تفاوت میان «غم مقدس» و «افسردگی» نهفته است. افسردگی، انسان را از حرکت بازمیدارد و احساس پوچی ایجاد میکند؛ اما غم مقدس، انسان را بهسوی معنا، رشد و تعالی سوق میدهد.
شرکت در مجالس حسینی معمولاً با چند عنصر مهم همراه است:
- احساس تعلق به یک جامعهی ایمانی
- یاد خداوند متعال و توسل به اولیای الهی
- تقویت امید به رحمت الهی
- بازنگری در رفتار و سبک زندگی
- الهام گرفتن از الگوهای ایثار و مقاومت
مجموع این عوامل موجب میشود که فرد پس از عزاداری، احساس سبکی، آرامش و نشاط درونی بیشتری داشته باشد.
البته باید توجه داشت که نشاط معنوی با خنده و سرگرمی صِرف تفاوت دارد. ممکن است انسان ساعتی سرگرم باشد، اما همچنان احساس خلأ کند. در مقابل، کسی که در مجلس امام حسینعلیهالسلام حضور یافته و با حقیقت عاشورا ارتباط برقرار کرده است، نوعی رضایت عمیق و آرامش پایدار را تجربه میکند.
نقش عزاداری در انسجام اجتماعی
عزاداری محرم تنها یک عمل فردی نیست؛ بلکه پدیدهای اجتماعی و تمدنساز نیز به شمار میرود. هیئتها، مساجد و مجالس حسینی در طول تاریخ، کانون همبستگی اجتماعی بودهاند. مردم با هر سن، شغل و طبقهی اجتماعی در کنار یکدیگر مینشینند و حول محور محبت اهلبیتعلیهمالسلام متحد میشوند.
این همدلی اجتماعی آثار فراوانی دارد که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تقویت روحیه تعاون و همیاری
- افزایش سرمایهی اجتماعی
- گسترش فرهنگ ایثار و مقاومت
- کاهش احساس تنهایی
- تقویت هویت دینی و ملی
نمونهی روشن این حقیقت را میتوان در راهپیمایی عظیم اربعین مشاهده کرد؛ جایی که میلیونها انسان از ملیتهای مختلف با عشق به امام حسینعلیهالسلام گرد هم میآیند و جلوهای بینظیر از همبستگی انسانی را به نمایش میگذارند.
عزاداری؛ مدرسهی تربیت نسلها
یکی از مهمترین برکات عزاداری ماه محرم، نقش بیبدیل آن در انتقال ارزشها، باورها و آموزههای اخلاقی از نسلی به نسل دیگر است. هر جامعهای برای حفظ هویت فرهنگی و معنوی خود نیازمند آن است که ارزشهای بنیادینش را به نسلهای آینده منتقل کند و یکی از مؤثرترین بسترهای این انتقال، آیینها و مناسک جمعی است. در میان شیعیان، مجالس حسینی در طول قرنها چنین نقشی را ایفا کردهاند و توانستهاند معارف دینی، فضایل اخلاقی و آرمانهای انسانی را از پدران و مادران به فرزندان و از یک نسل به نسل بعد منتقل کنند.
کودکان و نوجوانانی که در فضای معنوی هیئتها، مجالس روضه و مراسم عزاداری امام حسینعلیهالسلام رشد میکنند، از همان سالهای نخست زندگی با مفاهیم ارزشمندی همچون شجاعت، جوانمردی، وفاداری، ایثار، ازخودگذشتگی، مقاومت در برابر ظلم، دفاع از مظلوم، احترام به خانواده، مسئولیتپذیری اجتماعی و پایبندی به حق آشنا میشوند. این آشنایی صرفاً از طریق شنیدن سخنرانیها یا روایتهای تاریخی حاصل نمیشود، بلکه فضای عاطفی و معنوی این مجالس سبب میشود که این مفاهیم در عمق جان آنان نفوذ کرده و به بخشی از شخصیت و هویتشان تبدیل شود.
در حقیقت، کودکان و نوجوانان در مجالس حسینی تنها شنوندهی یک واقعهی تاریخی نیستند، بلکه با مجموعهای از الگوهای رفتاری و شخصیتی مواجه میشوند که میتوانند مسیر زندگی آنان را تحت تأثیر قرار دهند. هنگامی که از فداکاری یاران امام حسینعلیهالسلام سخن گفته میشود، روحیهی ایثار و مسئولیتپذیری در ذهن آنان شکل میگیرد؛ زمانی که از ایستادگی در برابر ظلم و انحراف سخن به میان میآید، ارزش عدالتخواهی و حقطلبی در وجود آنان تقویت میشود؛ و هنگامی که از وفاداری و محبت اهلبیتعلیهمالسلام یاد میشود، اهمیت روابط انسانی و اخلاقی برای آنان روشنتر میگردد.
زندگی نورانی و سراسر درس حضرت علیاکبرعلیهالسلام، حضرت قاسمعلیهالسلام، حضرت ابالفضل العباسعلیهالسلام و حضرت زینب کبریسلاماللهعلیها تنها مجموعهای از رویدادهای تاریخی یا خاطراتی مربوط به گذشته نیستند. این شخصیتهای بزرگ، الگوهای تربیتی زندهای هستند که هر یک میتوانند الهامبخش نسل جوان در ابعاد مختلف زندگی باشند. به همین دلیل، مجالس محرم تنها محل سوگواری و یادآوری یک حادثهی تاریخی نیستند، بلکه به منزلهی مدرسهای بزرگ برای تربیت انسانها و پرورش نسلهای آینده به شمار میآیند. در این مدرسه، ارزشها نه فقط آموزش داده میشوند، بلکه در قالب داستانها، الگوها، احساسات و تجربههای جمعی در جان مخاطبان نهادینه میشوند و ماندگاری بیشتری پیدا میکنند.
از منظر جامعهشناسی دین نیز آیینهای مذهبی نقش مهمی در حفظ سرمایهی فرهنگی و اخلاقی جوامع دارند. بسیاری از جامعهشناسان متدین بر این باورند که مراسم مذهبی، بهویژه آیینهایی که با مشارکت گستردهی مردم همراه هستند، نقش مؤثری در انتقال ارزشهای مشترک، تقویت هویت جمعی و حفظ انسجام اجتماعی ایفا میکنند. این آیینها حافظهی تاریخی یک جامعه را زنده نگه میدارند و مانع از گسسته شدن پیوند نسلهای جدید با ریشههای فرهنگی و اعتقادی خود میشوند.
از این رو، میتوان گفت که عزاداری محرم تنها یک مراسم دینی نیست، بلکه نهادی فرهنگی و تربیتی است که در طول تاریخ توانسته است ارزشهای اخلاقی و انسانی را در جامعه زنده نگه دارد.
پیام عاشورا؛ سرچشمهی امید
برخی تصور میکنند عزاداری تنها یادآور اندوه و مصیبت است؛ در حالی که پیام اصلی عاشورا امید و پیروزی حق بر باطل است.
اگرچه امام حسینعلیهالسلام و یارانش در ظاهر به شهادت رسیدند، اما حقیقت عاشورا نشان داد که قدرت ایمان از هر قدرت ظاهری برتر است. امروز نام یزید و یزیدیان با نفرت یاد میشود، اما نام حسینعلیهالسلام پس از قرنها همچنان الهامبخش آزادگان جهان است. از این منظر، عزاداری حسینی یادآور شکست ظلم و ماندگاری حقیقت است. چنین پیامی به انسان امید میدهد که در سختترین شرایط نیز نباید از مسیر حق عقبنشینی کند.
جمعبندی
عزاداری محرم و اشک بر مصائب حضرت سیدالشهداعلیهالسلام پدیدهای صرفاً احساسی یا سنتی نیست؛ بلکه حقیقتی عمیق و چندبعدی است که ابعاد معنوی، اخلاقی، روانشناختی و اجتماعی دارد. قرآن کریم گریهی برخاسته از معرفت را مایهی خشوع میداند و برای روایات رسیده از اهلبیتعلیهمالسلام بر اشک بر امام حسین (علیهالسلام) جایگاهی ویژه قائل شدهاند. یافتههای علمی نیز نشان میدهد گریه با چنین مبنایی میتواند به کاهش استرس، آرامش روان و تنظیم هیجانات و از همه مهمتر ایجاد حس نشاط معنوی کمک کند. عزاداری حسینی دلها را به خدا نزدیک میکند، جامعه را به هم پیوند میدهد، نسلها را تربیت میکند و امید به پیروزی حق را زنده نگه میدارد. از همین روست که اشک بر مصائب حسین (علیهالسلام) نه نشانه ضعف، بلکه جلوهای از حیات معنوی و بیداری قلب است؛ اشکی که از چشم جاری میشود اما روح را زنده میکند. محرم هر سال فرصتی دوباره است تا در آیینهی عاشورا، خویشتن را بازشناسیم، دل را از غبار غفلت پاک کنیم و با کاروان حقیقت همصدا شویم؛ کاروانی که از کربلا آغاز شد و تا همیشه تاریخ ادامه خواهد داشت.
محمد لطفیزاده ـ مسئول کانون تبلیغ دینی خدمت رضوی استان تهران
سال شصت و یکم ـ شماره 2950