سقوطِ پرچمِ تردید
در را محکم بست. دنیا برایم یک لحظه متوقف شد. سرمای دی ماه با حس سرد تنهایی‌ام قاطی شد تا مغز استخوانم را سوزاند. به همین راحتی اسمم را گذاشت «وطن‌فروش».
نویسنده :
زهرا فصیحی
صبح اول وقت رسیدم سر زمینی که آدرسش را داده بودند. تا چشم کار می‌کرد تپه‌های بلند و کوتاه بود که باید صاف‌شان می‌کردم. یاعلی گفتم و لودر را روشن کردم. تا ظهر طول کشید. ترجیح دادم در همین زمین برهوت بمانم و ته مانده غذایی را که از سحری مانده بود بخورم. می‌ارزید به اینکه بروم خانه و غرغر‌های ننه حمیده را تحمل کنم.
- مرد گنده و صحیح و سالم چرا روزه نمی‌گیری؟!
از لودر پایین رفتم و در سایه‌اش پناه گرفتم. در ظرف را باز کردم و هنوز اولین لقمه را پایین نداده بودم که صدایی گفت: «خداقوت جوون. نماز و روزه‌هات قبول.»
از بیل و کلنگ در دست و نشانه‌هایی که مسئول اینجا داده بود فهمیدم قبرکَن بهشت زهراست. لباس‌های مشکی‌اش از بس خاکی شده بود به سفید می‌زد. فهمیدم دارد تیکه بارم می‌کند. جواب دادم: «ای بابا. ما از دست ننمون فرار کردیم گیر شوما افتادیم. ولمون کنین حضرت عباسی.»
پیرمرد کلاه نمدی‌اش را روی سرش جابه‌جا کرد و خندید.
- خوب حتماً کار درستی نمی‌کنی که مادرتم بهت گوشزد می‌کنه.
- درست و غلطش دیگه به خودمون مربوطه. شومام اگه دنبال شر نمی‌گردی راتُ بکش برو قبرتُ بکن.
- از سحر شروع کردم. تمومی نداره.
انگار ته صدایش لرزید. سرش را پایین انداخت و روی تپه خاکی نزدیکش نشست.
- خدا لعنت‌شون کنه. آخه این طفل معصوما چه گناهی داشتن.
دو طرف سبیلم را از چربی غذا پاک کردم. کنجکاو پرسیدم: «طفل معصوم کیه؟!»
- از شما جوونا که صبح تا شب سرتون تو گوشیه بعیده. از اخبار جنگ خبر نداری؟!
از سادگی‌اش خنده‌ام گرفت. دست خودم نبود قهقهه زدم. پیرمرد اخم‌هایش درهم رفت. خودم را جمع‌وجور کردم.
- با اجازه‌ی شوما. تا صدا یه ترقه اومد نتُ پروندن رفت. اخبار خودمونم که هیچی. ماهواره هم که از کشتار دسته جمعی چیزی نگفته. حالا شوما بگو باباجون. بینیم خبر جدید چی داری؟
نفهمیدم از گرمای عجیب دم بهار بود یا از حرف‌های من حرصش گرفت. صورتش سرخ شد یک‌دفعه از جایش بلند شد.
- سر و ته میناب مگه چقدره که تو خبر نداری کجای شهرت و زدن؟!
ـ اولاً من بندر بودم تازه رسیدم، هنوز فرصت نشده تابی تو شهر بخورم. ثانیاً زدن که زدن. نظامی‌ها رو زدن.
غیر از دست‌ها، اعضای صورتش هم شروع کرد به لرزیدن. می‌توانستم حس کنم بدنش چطور گر گرفته و مغزش چطور داغ کرده است. معلوم بود از آن آدم‌های انقلابی خشکه مقدس است. غذا را جمع کردم و بلند شدم.
- نمی‌خوای بلند شی باباجون؟! می‌خوام برم به کارم برسم. بلند شد با خشم نگاهم کرد. دست به پهلو ایستادم به چشم‌هایش خیره شدم. انقدر با ننه حمیده و آن خواهر ارزشی‌ام از این بحث‌ها کرده بودم گوشم پر بود. همان بهتر پنجاه روز است نه ندا را دیده‌ام نه حرف‌های چرتش را شنیده‌ام. داشتم می‌رفتم به آن شبی که کم مانده بود گیر بسیجی‌ها بیفتم. چطور فرز از دست‌شان در رفتم که صدای ماشین حواسم را پرت کرد. نعیمی پیاده شد دست بلند کرد. جوابش را دادم جلوتر رفتم. رو به پیرمرد گفت: «تو که طبق معمول همیشه داری قبر می‌کنی آقارجب. یکم کوچیک‌تر. که همشون تو همین قطعه زمین جا بشن. هر کدوم به‌اندازه یه بچه ده دوازده ساله باشه.
پیرمرد چروک‌های ریز روی صورتش عمیق‌تر شد بغضش را قورت داد.»
- مگه چند تا قبر باید بشه آقا؟!
- صد و شصت هفتاد تا.
آقا رجب به‌حالت اندوه و تأسفی عمیق سرش را چندباری تکان داد و رفت سر کارش. سؤال‌ها به مغزم چسبیده بود. نتوانستم تحمل کنم از نعیمی پرسیدم: «این‌همه قبر همش مال بچه؟! جریان چیه حاجی؟»
سرش به گوشی گرم بود. معلوم بود عجله دارد.
- برای بچههای مدرسه که دیروز زدن.
چشم‌هایم گرد شد. انگار خون در رگ‌هایم خشکید. سوار ماشینش شد. سرم را از پنجره تو کردم: «مدرسه‌ی کجا؟»
- تو اون خبرایی که می‌خونی معلومه حرفی از زن و بچه‌ی مردم نمی‌زنن.
گاز ماشین را گرفت و رفت. شوک شده بودم انگار. تازه فهمیدم دشمن کارش رسیده به ناموس و من از همه جا بی‌خبرم. از بدبختی‌ها و پیدا نکردن کار دولتی و بی‌خانمانی کلافه بودم، اما خوش نداشتم کار به زن و بچه‌ی مردم برسد. گوشی را روشن کردم. در آن قبرستان از آنتن و اینترنت خبری نبود. رفتم سراغ آقا رجب. بیل را برداشتم شروع کردم کمکش خاک‌ها را بیرون ریختن. با حرف آخرم و آن خشمی که در نگاهش دیدم جرأت سؤال پرسیدن نداشتم. کارمان که تمام شد زنگ زد به نعیمی که قبر‌ها آماده است. یکی دو ساعت بعد مراسم بود. آقا رجب دست تنها بود. آن‌قدر سرم را گرم تدارکات کرد که پشت ترافیک مراسم گیر افتادم و ماندنی شدم. یک کامیون پر از جنازه با آدم‌هایی که پیاده پشت سرش راه افتاده بودند. هر چه نگاه می‌کردم جمعیت تمامی نداشت. بعضی‌هایشان عکس بچه‌هایی را قاب گرفته بودند. جلوتر از جمعیت حرکت می‌کردند. مردم پشت سرشان اشک می‌ریختند. آقا رجب تا چشمش به کامیون افتاد روی تلی از خاک ولو شد. رنگش به سفیدی گچ شد. دیدم چشم‌هایش دارد بی‌رمق می‌شود. بطری آبم را برداشتم و سمتش رفتم. انگار منتظر بود تن لاغر و بی‌جانش را به جایی تکیه بدهد. تا مرا دید خودش را در بغلم انداخت. مانده بودم اگر اتفاقی برایش بیفتد چطور از بین این جمعیت برسانمش به درمانگاه. یاد پدر خدا بیامرزم افتادم. همین‌طور در بغل خودم جان داد. ندا دادش هوا رفت و التماس کرد کاری بکنم.
پیرمرد سرش را تکان داد و افکارم را کنار زد. بطری را جلوی دهانش گرفتم. سر برگرداند. یادم افتاد روزه است. گفتم: «بخور باباجون با این حالت روزه آخه؟!»
با زحمت خودش را از من جدا کرد و نشست. جمعیت به‌سمت انتهای زمینی که همه‌اش به قبر‌های کوچک تبدیل شده بود در حرکت بود. بلند شدم و زیر بغل‌های پیرمرد را گرفتم. همان لحظه تلفنم زنگ خورد. ننه حمیده بود. گوشی را در جیبم فرو کردم:
ـ چه وقت زنگ زدنه ننه.
با چشم‌غره‌ی پیرمرد ادامه دادم: «مادرمه. زنگ می‌زنم حالا، دیر نمی‌شه.»
ـ تو چه می‌دونی، شاید هم دیر بشه.
با حرفش یکه خوردم. به قبر‌ها و به مادرانی که صورت‌شان را چنگ انداخته بودند نگاه کردم. گوشی دوباره زنگ خورد. جواب دادم.
- کجایی ناصر. از دیروز هر چی به ندا زنگ می‌زنم جواب نمی‌ده. دل‌نگرونش شدم.
- کجام؟ دنبال بدبختی. وقت کنه خودش زنگ می‌زنه دیگه.
تلفن را قطع کردم. حوصله‌ی این یکی را نداشتم. در نگاه پیرمرد هزارتا سؤال بود. قبل از اینکه بپرسد خودم برایش گفتم:
ـ این مادر ما به هر بهونه‌ای منو میندازه جلو به خواهرِ زنگ بزنم.
انگار حرف‌ها سر دلم مانده باشد:
- شوما بودی خواهرت از خونه بیرونت می‌کرد. زنگش می‌زدی؟
کنجکاو نگاهم کرد: «حتماً کار اشتباهی کردی جوون.»
لبخند تلخی تحویلش دادم. پرت شدم به پنجاه روز قبل. جمعه شب بود. ساعت از دوازده شب گذشته بود به خانه‌ی ندا پناه بردم. نمی‌خواستم ننه حمیده مرا با آن حال و روز ببیند. بسیجی‌ها چاقو را در دستم دیده بودند تعقیبم کردند. بچههای گروه هر کدام از یک طرف خیابان فرار کردند. نامرد‌ها سر بزنگاه تنهایم گذاشتند. چاره‌ای نداشتم. باید از شر آن بچه بسیجی، خلاص می‌شدم. دوروبرش را که خالی دیدم حمله کردم سمتش. معلوم بود سن و سالی ندارد. هم قد بودیم. اما هیکل من کجا و هیکل آن کجا. چفیه را تا زیر چشم‌هایش بالا داده بود. گفت تسلیم شوم و گروه را لو بدهم. تنها سلاح در دستش باتوم بود. در یک لحظه جفت پاهایش را گرفتم. پخش زمین شد. چاقو را در ران پایش فرو کردم زدم به چاک. تا خانه یک نفس دویدم. هستی دوید داخل حیاط:
ـ مامااان. دایی ناصرِ؟!
دلم برایش قنج رفت. در را هل دادم تا بروم داخل. هستی پرسید: «این چه سر و وضعیه. کجا بودی؟!»
نگاهی به خودم انداختم. جیب‌های کناری شلوارم پاره شده بود. سر زانو و دست‌هایم خونی بود. تازه یادم آمد نصف صورتم را پوشانده‌ام. شال مشکی را پایین کشیدم.
- با یکی دوتا از رفیقام بحثم شده. می‌ذاری بیام تو یا نه؟!
ندا دندان قروچه رفت. در را تا نیمه بست و طوری که هستی صدایش را نشنود:
- من تو این خونه وطن‌فروش راه نمیدم.
در را محکم بست. دنیا برایم یک لحظه متوقف شد. سرمای دی ماه با حس سرد تنهایی‌ام قاطی شد تا مغز استخوانم را سوزاند. به همین راحتی اسمم را گذاشت «وطن‌فروش». چه کار کرده بودم که چنین فکری در موردم کرده بود؟! با حرفش انگار سیلی محکمی خورده بودم و از خواب بیدار شدم. اما کار از کار گذشته بود. نه روی رفتن به خانه را داشتم و نه جرأت داشتم گروهی را که با هم، هم‌دست شده بودیم لو بدهم. قطعاً خودم هم باید با آن‌ها آب خنک می‌خوردم. بیخیال شدم و ترجیح دادم چند روزی خودم را گم‌وگور کنم. نفرت از حرف ندا ریشه دواند تا ته قلبم.
- یعنی الان از کارت پشیمونی؟!
با صدای پیرمرد به خودم آمدم. بلند فکر کرده بودم و همه‌ی ماجرا را فهمیده بود. برای اینکه غرورم حفظ شود بادی به غبغبم انداختم.
- پشیمون چرا؟! مگه اوضاع خوب شده؟
نه، اما یه نگاهی به این مردم بنداز.
حرفش مثل میخی در قلبم فرو رفت. سرم را برگرداندم تند پلک زدم مبادا اشکی پایین بیاید. آقای نعیمی از دور برای جفت‌مان دست تکان داد و رشته‌ی صحبت را پاره کرد. سمت نعیمی رفتیم. به‌سختی می‌شد جمعیت را رد کرد و به کامیونی که جنازه‌ها را آورده بود رسیدیم.
- کمک کنید تابوت‌هارو بیاریم پایین.
وا رفتم. تابوت به این قدوقواره از نزدیک ندیده بودم. اولی را برداشتم. هنوز از کامیون پیاده نشده مردی خودش را به زور از بین جمعیت رد کرد و روی تابوت انداخت.
- دختر منه.
زنی مات و مبهوت پشت سر مرد ایستاده و قاب عکس بزرگی را محکم در بغلش گرفته بود. به عکسی که روی تابوت چسبانده بودند نگاه کردم. همراهان‌شان کمک کردند و تابوت را تا پای یکی از قبر‌ها بردند. همین‌طور یکی‌یکی تابوت از کامیون پایین می‌آمد و تمامی نداشت. از صدای جیغ و داد زن‌ها دل‌ضعفه گرفته بودم. به جوانی که همراه نعیمی بود و جلوتر از من روی کامیون بود گفتم:
- من کم آوردم بیا اینجا کمک.
مانده بودم از کی انقدر دل‌نازک شده بودم. تا رفتم پایین، پسر جوان صدایم زد.
- این آخری رو همراه این خانواده ببر بقیه رو خودم میارم.
با عکسی که جلوی تابوت بود چشم در چشم شدم. حس کردم زمین زیر پایم خالی شد. ته دلم فرو ریخت. صورت زنی از کنار تابوت خودنمایی کرد. لب‌هایش به سفیدی گچ بود و دور چشم‌هایش به سیاهی روسری‌اش. آن‌قدر به تابوت نگاه می‌کرد که مرا ندید. چند بار پلک زدم و اطرافم را نگاه کردم. صدای فریاد‌های مردم مثل دور کند ضبط صوت هوهو می‌کرد و در سرم تاب می‌خورد.
تابوت داشت از دستم رها می‌شد. دستان مردی زیر تابوت آمد. با دیدن شوهر ندا مطمئنن شدم آن زن خواهرم است و آن بچه... دوباره به عکس نگاه کردم. زیر عکس نوشته بود «شهیده 7ساله، هستی نجابتی»
سال شصت و یکم ـ شماره 2941