پیرمردان کار
زهرا چيذري
جوهر صدايش را پيري با خود برده است. كيسهاي پلاستيكي در دست دارد و تا جايي كه آخرين رمق باقيمانده از دوران جواني برايش اجازه ميدهد كيسه را از كار دستهاي لرزان و چروكيدهاش پر كرده است. متاع تجارت ليفها و اسكاچهايي است كه از به هم تنيدن نخها با ميل قلاببافي درست شدهاند. توان ندارد هم اين بار را در كنار بار زندگي بكشد و هم مثل دستفروشان جوان كالايش را با صداي رسا معرفي و توجه مسافران مترو را به خود جلب كند. نگاه ملتمسش اما در ميان نگاههاي مسافران ميكاود تا از ميان نگاههاي سرد و بيتفاوت، آنهايي را كه دل به دلش ميدهند و دست به جيب ميشوند تا كمي از خستگي شانههايش براي كشيدن بار زندگي كم كنند، بيابد. اين بخشي از سناريوي غمانگيز پديده «پيران كار» است. پديدهاي كه حالا با افزايش جمعيت سالمندان و با عنايت به آمار و ارقام سالمنداني كه نه بيمهاي دارند و نه تحت حمايت هيچ سازماني هستند، به شكلي جديتر از پديده كودكان كار در حال خودنمايي است. با تمام اينها اما انگار هيچكس به فكر پدربزرگها و مادربزرگهايي كه در زمستان عمر و در هنگامه بازنشستگي ناگزيرند كار كنند، نيست. بگذريم از اينكه بسياري از آنهايي هم كه بازنشستهاند كفه ترازوي خرجشان بر دخلشان سنگيني ميكند و آنها هم ناچارند براي تراز كردن شاقول ترازوي زندگي با موي سپيد كار كنند. جمعيت پدربزرگها و مادربزرگهاي كارگر يا آنهايي كه با فقر درگيرند هم چندان كم نيست و طبق آمار رسمي يك چهارم سالمندان كشور را شامل ميشود. در كنار پيران كار اما با جوانان بيكاري مواجهيم كه نانخور نانآوران پيرند.
ساختارهاي اجتماعي كه به هم بريزد همه چيز جابهجا ميشود. پيران نانآور و جوانان نانخور ميشوند و فصل بازنشستگي و استراحت افراد ميشود فصل تلاشي سخت و طاقت فرسا براي برطرف كردن دغدغه نان.
طبق گزارش بانك مركزي درباره اقتصاد خانواده ايراني براي سال 94 در بيش از 26 درصد خانوارهاي ايراني هيچ فرد شاغلي وجود ندارد. بر مبناي اين گزارش در 55درصد خانوارها يك فرد شاغل وجود دارد. با نگاهي گذرا به خانوادههايي كه در اطراف ما زندگي ميكنند به روشني ميتوان ديد تنها فرد شاغل در 55 درصد خانوادهها سرپرست خانواده يعني پدر يا مادر است و جوانان در اغلب خانوادهها با وجود در دست داشتن مدارك تحصيلي كارشناسي و بالاتر شغلي ندارند. طبق آماري كه پريسا طاهري، رئيس سابق اداره سالمندان وزارت بهداشت در اينباره گفته بود: «تنها در كلانشهر تهران 600 هزار سالمند زندگي ميكنند كه تحت حمايت هيچ نهادي نيستند و براي گذران زندگي ناگزيرند كار كنند.»
...