«زیر پای مادر» «نفس» سیما را جا آورد
زکیه بنی‌هاشم
وقتی بوی خوش ماه خدا به مشام می‌رسد، در کنار همه برکات معنوی و سنت‌های حسنه که قرار است برایمان به ارمغان آورد. نیم نگاه مردم هم به جعبه جادوست تا ببینند برای لحظات خوش این مهمانی بزرگ چه آمده کرده است. قضیه سریال‌های مناسبتی برای ماه مبارک رمضان از سال 69 شروع شد و خسرو ملکان با ساخت مجموعه «مهمان» نام خود را به عنوان اولین کارگردان مناسبتی‌ساز تلویزیون ثبت کرد. روند ساخت مجموعه‌های تلویزیونی کم‌کم رونق بیشتری یافت و شبکه‌های بیشتری پا در میدان این رقابت گذاشتند. در طول این سال‌ها گاهی ساخت سریال‌های ماورایی مثل «او یک فرشته بود» یا «اغما» مورد توجه فیلمسازان قرار گرفته گاهی هم آن‌ها به ساخت سریال‌های طنز روی آوردند. گاهی سریال‌ها توانستند نظر مردم را جذب کنند و گاهی هم جز انتقاد و سردرگمی مخاطب دستاوردی نداشتند و خلاصه آن که کارنامه سینما در بخش ساخت سریال‌های مناسبتی ماه مبارک رمضان نمره‌های قبولی و ردی زیادی به خود دیده است.
ماه رمضان 96 هم از دایره این ماجرا بیروا نماند و سیما از چند روز قبل ماه مبارک خبر با پخش تبلیغات به مخاطبانش خبر داد که با دو سریال مناسبتی مهمان جمع صمیمی خانواده‌ها در ماه مبارک است. البته قرار بود دو سریال «سردلبران» و «پایتخت5» برای این روزها آمده شود اما شاید این توفیقی برای صدا و سیما بود که این دو مجموعه آمده پخش نشدند و سریال‌هایی که با فرصت و فراغ بال بیشتری ساخته شده بودند، روی آنتن قرار گرفتند و به همین خاطر، داستان هیچ کدام از این مجموعه‌ها ارتباطی با ماه مبارک نداشت؛ یکی در بستر داستانی عاشقانه به روزهای انقلاب و تحلیل رفتار اعضای سازمان مجاهدین می‌پردازد و دیگری یک ملودارم خانوادگی است که از تلخی طلاق تا پشیمانی و شروعی دوباره را به تصویر می کشد.
کاش هم‌تراز تجربه‌های لذت‌بخش قبلی بود
مجموعه «نفس» به کارگردانی «جلیل سامان» سریالی بود که قرار شد با فاصله کوتاهی بعد از اذان مغرب روی آنتن شبکه سوم سیما برود. بسیاری از مخاطبین با شنیدن نام کارگردان این مجموعه به واسطه لذت شیرینی که از دیدن دو سریال موفق قبلی او یعنی «ارمغان تاریکی» و «پروانه» چشیده و تجربه کرده بودند مشتاقانه منتظر پخش این سریال بودند تا بار دیگر روزهای پرحادثه و پر خاطره میهن عزیزشان را از نگاه هنرمندانه این کارگردان به نظاره بنشینند. نفس را می‌توان بر اساس سخنی از جلیل سامان، ضلع سوم سه‌گانه این کارگردان درباره سازمان مجاهدین خلق دانست. وی درباره علت علاقه‌اش به آن دوران و ساخت چنین سریال‌هایی در گفتگویی عنوان می‌کند که «احساس می‌کنم آن دوران، دوران نادیده گرفته شده‌ای است. یعنی شاید اگر آن دوران زودتر از این‌ها تشریح شده و مورد نقد و تحلیل قرار می‌گرفت، با بسیاری از چالش‌هایی که انقلاب اسلامی با آن رو به رو شد مانند فتنه 88 مواجه نمی‌شد. پرداختن به تاریخ همیشه موجب عبرت انسان‌هاست.» و این بسیار اتفاق مبارکی است که در شرایط خلأ آثار هنری درباره آن دوران و گروه‌هایی که حضور داشتند، کارگردانی به شاخت چنین آثاری روی آورده و به آن علاقه‌مند است.
...