در موج می‌خواهیم شبکه‌ای از همراهی شکل بگیرد
گفتگو با «فاطمه بیکدلی» مدیر رسانه حرکت مردمی موج
مصاحبه گر :
فرشته امیرزاده
ابتدایی‌ترین اقدامی که سبب تولد پویش موج شد، چه بود؟
موج بعد از تجربه‌ی چندساله‌ی پویش‌های اطعام عید غدیر و «لقمه‌ی میلیونی»، در سال 1403 مصادف با میلاد حضرت زینب‌سلام‌الله‌علیها آغاز به کار کرد. ایده‌ی محوری موج از یک باور ساده می‌آید. اینکه در جامعه‌ی ما ظرفیت زیادی برای مهربانی و کمک به دیگران وجود دارد، اما برای تبدیل این ظرفیت به یک حرکت مستمر، به ارتباط و هماهنگی نیاز داریم. در بسیاری از خانه‌ها غذا پخته می‌شود، آدم‌هایی هستند که دوست دارند به دیگران کمک کنند و در هر محله افرادی زندگی می‌کنند که می‌توانند در شناسایی نیازها و همراهی با همسایه‌هایشان نقش داشته باشند. مسئله این بود که چطور این ظرفیت‌های پراکنده را به هم متصل کنیم تا یک مشارکت واقعی شکل بگیرد. در موج تلاش کردیم مسیر این همراهی را تسهیل کنیم؛ به‌گونه‌ای که یک خانواده بتواند به‌عنوان میزبان، غذای بیشتری آماده کند و فرد دیگری به‌عنوان سفیر، مسئولیت دریافت و رساندن غذا را بر عهده بگیرد.
در کدام محله‌های تهران فعال هستید؟
فعالیت موج بر محور محله و ارتباط‌های محلی شکل گرفته است و هم‌اکنون در اکثر مناطق شهر تهران و حداقل در یکی از شهرهای هر استان فعال است. برای ما مهم است که مشارکت‌ها به یک ارتباط واقعی در محیط زندگی مردم تبدیل شوند؛ به همین دلیل، حضور سفیران محله و ارتباط آن‌ها با میزبان‌ها اهمیت زیادی دارد. در الگوی اجرایی موج، سفیران نقش حلقه‌ی وصل را دارند. بنابراین، صرف حضور یک نام در فهرست محله‌ها برای ما کافی نیست و مهم است که در آن محدوده، میزبان و سفیر فعال وجود داشته باشند.
نحوه‌ی عضویت در مجموعه‌ی شما به چه صورت است؟ آیا فرد باید حتماً استمرار داشته باشد یا می‌تواند فقط در یک مرحله مشارکت کند؟
یکی از ویژگی‌های موج این است که افراد می‌توانند متناسب با توانایی، زمان و شرایط خودشان مشارکت کنند. قرار نیست همه‌ی افراد از ابتدا مسئولیت یکسانی بر عهده بگیرند. در پویش «سفره‌ی همسایه»، سه نقش اصلی داریم:
میزبان: خانواده‌ای که در کنار غذای خانواده‌ی خود، یک پرس غذای بیشتر آماده می‌کند و برای میزبانی از همسایه‌ها اعلام آمادگی می‌کند.
سفیر: فردی که پرچم‌دار محله است، غذاها را از میزبان دریافت می‌کند و به دست مهمانان می‌رساند.
مهمان :خانواده‌ای که در تهیه‌ی غذای گرم دچار مشکل شده است.
برای مشارکت به‌عنوان میزبان و سفیر، افراد می‌توانند متناسب با شرایط خودشان هر نقشی را انتخاب کنند و در سایت ثبت‌نام کنند. ما می‌خواهیم امکان مشارکت برای افراد مختلف فراهم باشد؛ از کسی که تنها می‌تواند یک وعده غذا آماده کند تا فردی که حاضر است به‌طور منظم برای هماهنگی و رساندن غذا وقت بگذارد. در واقع، هدف فقط جمع‌آوری و توزیع غذا نیست؛ می‌خواهیم شبکه‌ای از آدم‌های همراه شکل بگیرد که بتوانند این مسیر را ادامه دهند.
چرا غذای گرم؟ چرا فقط یک پرس؟ چرا مانند بعضی خیریه‌ها مواد اولیه در اختیار خانواده‌ها قرار نمی‌دهید تا خودشان غذا بپزند؟
انتخاب غذای گرم به ماهیت حرکتی که در موج دنبال می‌کنیم برمی‌گردد. ما می‌خواهیم مشارکت را تا حد امکان به زندگی روزمره‌ی مردم نزدیک کنیم.در مدل پویش «سفره‌ی همسایه»، خانواده‌ی میزبان در خانه‌ی خودش غذا می‌پزد و می‌تواند با آماده کردن حداقل یک پرس بیشتر، در این حرکت سهیم شود. به این ترتیب، مشارکت به اقدام پیچیده یا پرهزینه‌ای تبدیل نمی‌شود که فقط از عهده‌ی گروه محدودی برآید. دلیل تأکید بر یک پرس بیشتر نیز همین است. قرار نیست هر خانواده به‌تنهایی مسئول حل یک مسئله‌ی بزرگ باشد. هر خانواده سهم کوچکی بر عهده می‌گیرد و مجموعه‌ی این سهم‌هاست که امکان شکل‌گیری یک حرکت جمعی را فراهم می‌کند.از طرف دیگر، غذای آماده‌شده در خانه، در چارچوب همین پویش، بهانه‌ای برای ارتباط میان آدم‌هاست. یک نفر غذا می‌پزد، دیگری آن را می‌رساند و این همکاری می‌تواند زمینه‌ساز شناخت و همدلی بیشتر در محله شود.
البته مدل موج تنها به سفره‌ی همسایه محدود نیست. در پویش‌های دیگر موج نیز مثل لقمه‌ی میلیونی، محله‌ی افطاری و بابا علی متناسب با هدف و شرایط اجرا، شکل‌های متفاوتی از مشارکت تعریف می‌شود.
خانواده‌های مهمان چگونه شناسایی می‌شوند؟
در نگاه موج، مهم است که خانواده‌ها صرفاً به‌عنوان دریافت‌کننده کمک دیده نشوند. ما از واژه‌ی «مهمان» استفاده می‌کنیم، چون می‌خواهیم رابطه‌ی میان میزبان، سفیر و مهمان، رابطه‌ای انسانی و همراه با احترام باشد .در این مدل، شناخت محیط زندگی و ارتباط‌های محلی اهمیت دارد. افرادی که در یک محله حضور دارند، می‌توانند در شناخت شرایط آن محله و شناسایی خانواده‌هایی که به کمک نیاز دارند، نقش مؤثری داشته باشند. شناسایی خانواده‌ها باید با دقت و حفظ حریم خصوصی و کرامت آن‌ها انجام می‌شود و این امر توسط سفیر محله که اشراف کاملی بر اتفاقات و شرایط همسایه‌های خود دارد با روش‌های مختلفی چون ارتباط با خیریه‌های محلی، مشاهده‌های میدانی، معرفی کسبه‌ی محل
مهم‌ترین چالش‌های موج چیست؟
یکی از چالش‌های اصلی چنین حرکتی، هماهنگ کردن چند نقش و ظرفیت متفاوت در یک زمان مشخص است. در این مدل، فقط با تهیه‌ی غذا روبرو نیستیم. باید میزبان وجود داشته باشد، سفیر بتواند غذا را در زمان مناسب دریافت کند، مهمان شناسایی شده باشد و ارتباط میان این افراد به‌درستی شکل بگیرد.
اگر در یک محله سفیر فعال وجود داشته باشد اما تعداد میزبان‌ها کم باشد، ظرفیت توزیع آن محله محدود می‌شود. از طرف دیگر، افزایش تعداد میزبان‌ها نیز بدون وجود سفیران فعال و هماهنگی اجرایی، به‌تنهایی برای استمرار حرکت کافی نیست.
چالش دیگر، تبدیل مشارکت مقطعی به همراهی مستمر است. بسیاری از افراد در موقعیت‌های خاص برای کمک اعلام آمادگی می‌کنند، اما شکل‌گیری یک حرکت پایدار به ارتباط مستمر، تقسیم مسئولیت و پیگیری نیاز دارد.همچنین باید مراقب باشیم که با افزایش تعداد مشارکت‌کنندگان، کیفیت هماهنگی و احترام به حریم خصوصی و کرامت مهمانان حفظ شود.
چالش مهم دیگر، حفظ ماهیت مردمی حرکت در مسیر توسعه است. می‌خواهیم موج بتواند گسترده‌تر شود، اما این گسترش نباید باعث شود نقش اصلی مردم کم‌رنگ شود یا همه مسئولیت‌ها به یک مرکز اجرایی منتقل شود.
برای ما، توسعه‌ی موفق زمانی اتفاق می‌افتد که آدم‌های بیشتری بتوانند در محله‌های خودشان آغازگر و ادامه‌دهنده‌ی حرکت باشند.
ثواب کارتان را به چه شخص یا جریانی تقدیم می‌کنید؟
اطعام و رسیدگی به نیازمندان، به‌ویژه وقتی با حفظ کرامت انسان‌ها همراه باشد، با نام امیرالمؤمنین علی‌علیه‌السلام پیوند خورده است. امیدواریم این محبت و ارادت ما به مولا علی‌علیه‌السلام در عمل دیده شود؛ در سهمی که یک خانواده کنار می‌گذارد، در وقتی که یک سفیر برای رساندن غذا صرف می‌کند و در مسئولیتی که مردم نسبت به یکدیگر می‌پذیرند. انشاءالله حاصل این تلاش‌ها، علاوه بر گرم‌تر شدن سفره‌ها، گسترش همدلی و تقویت همسایگی شکل‌گیری جامعه‌ای باشد که در آن هیچ‌کس نسبت به وضعیت دیگری بی‌تفاوت نماند.
سال شصت ویکم.شماره2967