خطر مرگ زنان ايراني با مصرف یاز و یاسمین

يکي از عوامل مهم آمار بالاي بروز سکته‌هاي مغزي در زنان ايراني، شيوع بالاي مصرف قرص‌هاي ضد بارداري است که مصرف آن‌ها بنا بر تحقيقات متعدد منتشر شده در نشريات علمي، نسبت مستقيمي با افزايش ريسک ايجاد لخته‌هاي خوني و به دنبال آن احتمال بروز سکته دارد.
به گفته رئيس انجمن علوم اعصاب ايران، به نقل از روزنامه کیهان، سن سکته مغزي براساس پژوهش‌هاي انجام شده در کشور 10 سال کمتر از استانداردهاي جهاني است که علاوه بر عوامل ژنتيکي، عوامل محيطي نيز در آن دخيل هستند.
اين در حالي است که هم اکنون مصرف برخي از برندهاي خارجي قرص‌هاي ضدبارداري حاوي ماده خطرناک دروسپيرنون در کشورهاي توسعه‌يافته، به علت تأثير جدي آن‌ها بر افزايش درصد بروز سکته‌هاي مغزي و قلبي در زنان، مورد ترديد واقع شده است.
عرضه قرص‌هاي ضدبارداري «ياز» و «ياسمين» که حاوي ماده دروسپيرنون مي‌باشند هم‌اکنون علي‌رغم مقاومت بسيار شديد شرکت آلماني باير در آمريکا و ساير کشورهاي جهان با برچسب «هشدار جدي افزايش ريسک ايجاد لخته‌هاي خوني خطرناک» صورت مي‌گيرد. علاوه بر آن به واسطه افشاگري‌هاي علمي صورت گرفته توسط پزشکان و متخصصين زنان، «شرکت آلماني باير» بازار فروش محصولاتي همچون«ياز» و «ياسمين» را در اروپا و آمريکا از دست داده و با انبوهي از دعاوي مطرح شده توسط وکلاي خصوصي با هدف کسب غرامت درگير است.
با اين وجود شرکت «باير» با سوء‌استفاده از بي‌اطلاعي و ضعف علمي مشهود در کشورهاي جهان سوم و کمتر توسعه يافته، بازار محصولات خطرناک خود را از آمريکا و اروپا به ‌آسيا و آفريقا منتقل کرده است. به نحوي که هم اکنون «ياز» و «ياسمين» در سکوت مطلق سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت کشورمان به برند شماره يک خارجي فعال در ايران به عنوان قرص ضدبارداري «فاقد عوارض» تبديل شده‌اند و با حمايت اغلب متخصصين زنان و ماماها مورد توصيه قرار مي‌گيرند.
شايان ذکر است سازمان غذا و داروي آمريکا هنوز مصرف قرص‌هاي ضدبارداري حاوي اين ماده را ممنوع نکرده، اما با ارائه «هشدار جدي»، نصب برچسب، انجام تحقيقات اختصاصي و ارائه اطلاعات به مردم؛ نسبت به نگراني‌هاي متخصصين در مورد عوارض جدي قرص‌هاي برندهايي همچون «ياسمين» و «ياز» واکنش نشان داده است. 
در سايت FDA آمريکا آمده است: «براساس دو مطالعه انجام شده در سال 2011، این سازمان مطمئن شده است که ميزان بروز حوادث ترومبوز آمبولي (وريدي تشکيل لخته‌هاي خطرناک خوني) در زناني که قرص‌هاي ضدبارداري حاوي دروسپيرونون را مصرف مي‌کرده‌اند دو تا سه برابر بيش از سايريني بوده که قرص‌هاي حاوي لوونورژسترول استفاده نموده‌اند.
مطالعات اختصاصي سازمان غذا و داروي آمريکا به عنوان معتبرترين سازمان پايش عوارض دارويي در جهان بر 835 هزار و 826 زن مصرف‌کننده قرص‌هاي ضدبارداري حاوي دروسپيرنون نشان داد که مصرف داروهاي مذکور به طور کلي 74 درصد خطر بروز لخته‌هاي خوني را افزايش داده است. اين ميزان در سه ماهه نخست مصرف، در زنان منجر به افزايش 93 درصدي ريسک ايجاد لخته‌هاي خوني خطرناک در عروق شده است. پس از مصرف 12 ماهه قرص‌هاي ضد بارداري ياز و ياسمين و موارد مشابه حاوي دروسپيرنون، خطر تشکيل لخته‌هاي سکته‌آور، به بيش از 290 درصد افزايش يافته است! 
 همچنين در تحقيقي ديگر محققين دانشگاه ويسکانسين، عملکرد مغزي 115 زن که از انواع مختلف قرص‌هاي ضدبارداري استفاده مي‌کردند را مورد بررسي قرار دادند. زناني که از نسل قديمي اين قرص‌ها استفاده مي‌کردند، عملکرد مغزي مشابه با زناني داشتند که کلا قرص ضدبارداري مصرف نمي‌کردند، در حالي که زنان مصرف‌کننده «ياسمين»، عملکرد مغزي ضعيف‌تري نسبت به ساير زنان مورد مطالعه، از خود نشان دادند و عملکرد مغزي آن‌ها نسبت به زناني که از قرص استفاده نمي‌کردند به گونه قابل‌توجهي پايين‌تر بود! در اين مطالعه عملکرد شناختي (Visuspatial) مغز مورد مطالعه قرار گرفته بود.
 مطالعه‌اي ديگر که بر 33 زن مصرف‌کننده قرص ياسمين انجام شد، نشان داد که سطح «پراکسيدليپيد» در اين افراد به طرز قابل توجهي بالاتر از زناني است که با شرايط بدني مشابه از اين قرص استفاده نمي‌کردند. پراکسيد ليپيد ماده‌اي حاصل متابوليسم چربي‌هاست که مثل بمب‌هاي شناور در خون حرکت کرده و منجر به تخريب هر آنچه که با آن برخورد کند، مي‌شود و از عوامل آغازگر واکنش‌هاي زنجيره‌اي تخريب سلولي و بروز سکته‌هاي مغزي و قلبي محسوب مي‌شود.
با وجود همه نتايج علمي اعلام شده، سازمان غذا و داروي کشورمان در رفتاري سؤال‌برانگيز، علي‌رغم افشاگري‌هاي صورت گرفته توسط برخي از متخصصين و رسانه‌ها، تاکنون در قبال همه‌گيري شيوع مصرف برندهاي خارجي و گران‌قيمت قرص‌هاي ضدبارداري حاوي دروسپيرونون همچون «ياز» و «ياسمين» که تحت عنوان «قرص با کيفيت و بدون عوارض» نسخه مي‌شوند، سکوت کرده است!
 اين در حالي است که با توجه به تأکيد متخصصين بر تأثير مصرف قرص‌هاي مذکور بر افزايش جدي ريسک بروز سکته‌هاي مغزي و قلبي حتي در وزارت بهداشت، تحقيقي براي اطلاع از عوارض ايجاد شده در زنان ايراني و ثبت مرگ و مير احتمالي به منظور پيگيري حقوقي موضوع در برابر شرکت آلماني «باير» و تعيين غرامت، برخلاف اغلب کشورهاي جهان در دستور کار قرار نگرفته است!

جوابیه وزارت بهداشت به مطلب مندرج در روزنامه کیهان

این تنها بخشی از نتایج آشکار علمی است که عوارض هولناک «یاز» و «یاسمین» را اثبات کرده‌اند. با این وجود در متن جوابیه وزارت بهداشت به مطلب مندرج در کیهان، آمده است:
معاون وزیر و رئیس سازمان غذا و دارو در خصوص مطلب روزنامه کیهان مبنی بر عوارض هولناک داروهای ضدبارداری «یاز» و «یاسمین» و مرگ زنان ایرانی اظهار داشت: هیچ دارویی وجود ندارد که بدون عوارض جانبی باشد و میزان عوارض داروها، اندک یا زیاد است. پزشکانی که داروها را تجویز می‌کنند و بیمارانی که آن‌ها را مصرف می‌کنند براساس نیاز خود و شدت عوارض جانبی تصمیم به مصرف یا عدم مصرف یک دارو می‌گیرند. هرگاه اثر بخشی یک دارو نسبت به عوارض جانبی آن کمتر باشد، دستگاه‌های نظارتی مانند سازمان غذا و دارو آن را تأیید نمی‌کنند اما در مورد داروهای مذکور تاکنون هیچ دستگاه نظارتی اقدامی به جمع‌آوری آن از بازار نکرده است بلکه آن‌ها مورد تأیید بین‌المللی هستند و در بازار کشورهای دنیا نیز موجود هستند.
این داروها هنوز در فهرست مجاز سازمان غذا و داروی ایران و همچنین سازمان غذا و داروی آمریکا که مطلب مذکور به آن استناد کرده بود قرار دارد اما مصرف هر دارو باید اندیکاسیون (مورد مصرف خاص) داشته باشد و هزینه فایده و اثربخشی آن باید در نظر گرفته شود.
در خصوص واردات این داروها باید گفت که: این داروها وارداتی هستند اما سیاست وزارت بهداشت همواره کاهش واردات بوده و واردات این داروها به دلیل وجود نمونه داخلی کاهش پیدا کرده است. افرادی که به دلایل پزشکی قادر به فرزندآوری نیستند باید داروهایی در دسترس این افراد باشد و خوشبختانه تولید داخلی این نوع داروها به صورت ژنریک وجود دارد. بنابراین سیاست محدودیت واردات داروهای «یاز» و «یاسمین» همواره مورد توجه وزارت بهداشت است. سازمان غذا و دارو به لحاظ علمی و فنی هنوز به این نتیجه نرسیده که مصرف این دو دارو باید ممنوع اعلام شود. اگر بروشور یک دارو را ببینید چندین عوارض جانبی دارد و اگر بیمار بخواهد آن عوارض را بخواند ممکن است باعث ترس و وحشت بیمار شود. اما باید توجه داشت که داروهای «یاز» و «یاسمین» داروهایی نیستند که بدون نسخه پزشک تجویز شوند. تأیید واردات یا عدم واردات هر داروی وارداتی به کشور توسط شورای بررسی و تدوین داروهای ایران انجام می‌شود که دارای 20 گروه و کمیته‌های علمی مشورتی است. اعضای هر کمیته علمی مشورتی به صورت میانگین 7 نفر از برجسته‌ترین اساتید دانشگاهی و پزشکی در حوزه‌های مربوطه هستند و اعضای اصلی شورا نیز پزشکان و داروسازان توانمند کشور هستند و بی‌انصافی است که یک سازمان تخصصی نظارتی را به بی‌اطلاعی متهم کنیم. واردات و مصرف این دارو ارتباطی به سیاست‌های جمعیتی ندارد و این سیاست‌ها در جهت کمک به افزایش جمعیت و باروری با جدیت در وزارت بهداشت پیگیری می‌شود. 
زارع‌نژاد
مشاور وزیر و رئیس مرکز

پاسخ روزنامه کیهان به جوابیه غیرعلمی غذا و دارو

مهم‌ترین غلط علمی فاحش غذا و دارو در پرهیز از صدور هشدار و عدم جمع‌آوری داروهای ضدبارداری خطرناک مذکور آنجاست که مدعی می‌شود: «اگر بروشور یک دارو را ببینید چندین عوارض جانبی دارد و اگر بیمار بخواهد آن عوارض را بخواند ممکن است باعث ترس و وحشت بیمار شود اما باید توجه داشت که داروهای «یاز» و «یاسمین» داروهایی نیستند که بدون نسخه پزشک تجویز شوند!»
قرص‌های جلوگیری از بارداری یا کانتراسپتیوها در لیست داروهای بدون نسخه یا OTC قرار دارند و هیچ داروخانه‌ای از دسترسی مردم به چنین داروهایی جلوگیری نمی‌کند. تعجب ما از اطلاع نداشتن پزشک امضاکننده جوابیه مذکور از فروش بدون نسخه قرص‌های ضد بارداری «یاز» و «یاسمین» موجب شد مستقیما با وزارت بهداشت تماس حاصل کنیم که علی‌رغم تلاش بسیار برای اقناع دکتر زارعی‌نژاد (مشاور وزیر و رئیس مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت)، نهایتا با اعتراض نسبت به افشای عوارض داروهای مذکور در کیهان، اعلام شد که داروخانه‌ها و پزشکان مسئول هشداردهی به مردم هستند و غذا و دارو فعلا تصمیمی برای ممانعت از واردات دو برند آلمانی مذکور ندارد!
علاوه بر ادعای کذب محدود بودن دسترسی به قرص‌های ضد بارداری به نسخه پزشک، سازمان غذا و دارو رسما سیاست پنهان ساختن عوارض هولناک و حتی بعضا مرگبار برند آلمانی را تأیید کرده است! این در حالی است که در منشور حقوق بیمار و پزشک به صراحت می‌خوانیم: «بيمار حق دارد قبل از معاينات يا اجراي درمان، اطلاعات ضروري در خصوص عوارض احتمالي و يا كاربرد ساير روش‌ها را در حد درك خود از پزشك معالج دريافت و در انتخاب نهايي درمان مشاركت کند.»
پر واضح است که در مورد مذکور با توجه به تبلیغات فراوان پزشکان و کادر خانه‌های بهداشت در خصوص «بدون عوارض بودن برند آلمانی»، بار حقوقی حوادث احتمالی ناشی از افزایش 74 الی 290 درصدی ظاهرا بروز لخته‌های خونی خطرناک منجر به سکته‌های مغزی و قلبی در مصرف‌کنندگان قرص‌های مذکور متوجه سازمان غذا و دارو است که حتی از اعلام هشدار عمومی، اطلاعیه خطاب به پزشکان و داروسازان و حتی منع واردات در طول سال‌های اخیر پرهیز کرده است.
حمایت از بازار« بایر» یا سلامت زن ایرانی؟
جالب‌تر آن که قرص‌های ضد بارداری مذکور از مشابه داخلی و حتی خارجی با عوارض به مراتب کمتر برخوردار هستند و ادامه رویه مذکور برخلاف ادعای مخالفت با واردات داروهای دارای مشابه داخلی است! بی‌شک ادامه رویه مذکور با پنهان ساختن تحقیقات پایان یافته جهانی حتی بدون صدور «هشدار جدی» با هدف آگاهی دادن از عوارض هولناک «یاز» و «یاسمین» به جامعه زنان ایرانی، شائبه حمایت از بازار شرکت داروسازی بایر در خاورمیانه را تقویت کرده است.
پر واضح است که مصرف قرص‌های جلوگیری از بارداری، تنها یکی از روش‌های ضد باروری است و پرهیز از ارائه اطلاعات صحیح و دقیق به زنان ایرانی، خیانتی آشکار به سرفصل ادعایی وزارت بهداشت تحت عنوان «خدمت باروری سالم» محسوب می‌شود. موضوعی که بنا بر برخی مستندات ارائه شده، ظاهرا «بارداری» را نوعی «بیماری» به حساب می‌آورد که شایسته است به منظور درمان آن مصرف قرص‌های ضد بارداری وارداتی پر عارضه را بدون اطلاع‌رسانی عمومی و ارائه هشدار به زنان مصرف‌کننده، بی‌سر و صدا ادامه دهد!
مخاطبین کیهان از وزارت بهداشت می‌پرسند که به چه علت در حمایت از وارد‌کنندگان برندهای مذکور، بیش از 3 سال از صدور هرگونه «هشدار قانونی» و حتی «پرهیز پیش‌دستانه از واردات محصولات خطرناک شرکت بایر» پس از انتشار وسیع اطلاعات وزارتخانه‌های بهداشت کشورهای توسعه یافته خودداری کرده است؟
آیا آماری از تعداد زنان ایرانی که پس از مصرف «یاز» و« یاسمین» با سکته قلبی، مغزی یا انواع بیماری‌های عروقی، درگیر شده‌اند و کیفیت زندگی و سلامتی آن‌ها به علت سهل‌انگاری وزارت بهداشت از دست رفته، وجود دارد؟ هم‌اکنون دادگاه‌های اروپایی و آمریکایی از طریق دفاتر وکالت حقوقی فدرال به جمع‌آوری لیست اسامی زنانی مشغولند که با مصرف «یاز» دچار عوارض ناخواسته شده‌اند. شرکت سهامداری بایر 1/2 میلیارد دلار جهت رسیدگی به بیش از ده هزار پرونده مورد پیگرد حقوقی اختصاص داده که 200 هزار دلار برای هر زن برآورد غرامت می‌کند. در مورد پیگرد حقوقی «بایر» در خصوص داروی «یاسمین» نیز خبرگزاری معتبر بلومبرگ پیش‌بینی کرده این شرکت ناچار به پرداخت 402 میلیون دلار غرامت شود. حتی آزمایشات پزشکی به خرج دولت در کشورهایی همچون آمریکا و کانادا بر جوامع مصرف‌کننده زنانه در حال انجام است که قطعا منجر به دریافت غرامت سنگین از شرکت «بایر» خواهد شد. تقریبا شکی نیست که این بار نیز ایرانیان همچون پرونده خو‌ن‌های آلوده به ایدز فرانسوی، به واسطه ضعف مدیریتی محسوس، از قافله جا خواهند ماند و چه بسا رویه مذکور ناباورانه با هدف حفظ بازار پرسود شرکت آلمانی، چند سال دیگر هم ادامه یابد!

سال پنجاهم.شماره2486