آهسته با کودکی

توسری‌خور دوست‌داشتنی
گاهی که ضخامت تلویزیون‌های قدیمی را با انواع دیجیتالی، فلت یا لمسی امروز مقایسه می‌کنم، خنده‌ام می‌گیرد. آن موقع بعضی تلویزیون‌ها مبله بود برخی دیگر رومیزی. معمولا مادرها سلیقه به خرج می‌دادند و یک بقچه ترمه یا مخمل یا یک دستمال سفید گلدوزی شده روی آن پهن می‌کردند. چون ارج و قرب این وسیله در آن روزگار خیلی بیشتر از حالا بود و وسایل ارتباطی و سرگرم‌کننده دیگری برایش وجود نداشت. پارازیت و برفک هم جزء لاینفک این وسائل مهربان بودند و گاهی که در نقطه اوج و تماشایی یک فیلم یا کارتون، مبتلا به بیماری برفک می‌شدند، با یک توسری یا سیلی به خود می‌آمدند و دوباره سیمایشان صیقل می‌شد.
گاهی هم تصاویر مثل آسانسور پشت سر هم بالا می‌رفت که با چرخاندن تلویزیون در جهت یا خلاف جهت تصویر ثابت می‌شد. آن روزها از کنترل خبری نبود و گاه تنظیم صدا یا تصویر نوبتی می‌شد.

ساعت مچی، جزء لاینفک انسان قدیمی
قدیم از گوشی موبایل چندین منظوره خبری نبود و ساعت، به خصوص مچی آن اهمیت خودش را داشت. ساعت‌های مچی کوکی که باید با پیچ کوچکی که در بدنه آن‌ها تعبیه شده بود و پیچاندنش صدای زندگی می‌داد، کوک می‌شدند. بعدها ساعت‌های محیرالعقولی پا به بازار گذاشت که با نبض انسان کار می‌کرد و می‌بایست اکثر اوقات روی مچ، جا خوش می‌کرد وگرنه از کار می‌افتاد. بعدترها ساعت‌های کامپیوتری متولد شدند. ساعت‌هایی که برای نسل آن دوران اتفاق عجیب و غریبی بود که دیدنشان دهان را از تعجب باز می‌گذاشت. ساعتی با صفحه کوچک دیجیتالی و چندین و چند دکمه ریز و درشت. ساعت‌هایی که نسل اولِ آن‌ها تنها روی مچ، متمولین جا خوش می‌کرد و این‌که بدون داشتن عقربه، ساعت را به دقیقه و ثانیه ثبت می‌کرد فوق‌العاده بود. حالا تمام این ساعت‌های فوق‌مدرن به گوشه کشوهای قدیمی یا قوطی وسایل زائد پیوسته‌اند.

دایناسورهای تحریری
شاید بچه‌های امروز حتی تصوری از بعضی لوازم‌التحریر دوران قدیم نداشته باشند. پرگارهای عظیم‌الجثه، تراش‌های پلاستیکی دایره‌ای شکل و مدادهای نوکی، آخر مدرنیته و تکنولوژی در آن روزگار بود و البته بچه‌مایه‌دارها یک جامدادی شیک و با طرح براق داشتند که تصاویر رویش با آدم حرف می‌زد. برخی هم تراش‌های ثابت رومیزی داشتند که نوک مدادها را به شکلی جدید و متفاوت می‌تراشید. اگرچه دیگه نمی‌شد تراشه‌هایش را لای کتاب گذاشت تا به مرور زمان پروانه شود! 
پاک‌کن‌های کهن هم حکایت خاص خودشان را داشتند. قدیمی‌ترینشان که قدمت آن‌ها به عهد شاه وزوزک برمی‌گردد دو رنگ بودند که هیچکس نفهمید قسمت آبی آن برای چیست. اگرچه که برخی معتقد بودند برای پاک کردن جوهر خودکار است ولی امتحانش جز فاجعه و کثیف کردن کاغذ دستاورد دیگری نداشت.

پدر و فرزندی
اگرچه استفاده از دمپایی، این روزها خیلی متداول شده، تا آن‌جا که امپراطوری دمپایی در ادارات و مؤسسات حرف اول را می‌زند، اما این وسیله  در روزگار قدیم هم جایگاه خودش را داشت. به خصوص که اکثر خانه‌ها حیاط داشتند و برای هر سنی دمپایی ویژه این سن در حیاط، کنار هم ردیف بود یا روی هم انباشته می‌شد. یادم هست شب‌های زمستان گاهی که در رختخواب گرم و نرم از این سو به آن سو غلت می‌زدم گاهی دلم برای دمپایی‌های کوچکم می‌سوخت که چرا در حیاط تنها مانده و ممکن است سردش شود! گاهی هم که یادم بود با دقت هرچه تمام‌تر قبل از خواب، دمپایی‌های کوچک خودم را میان دمپایی زنانه و مردانه‌ای قرار می‌دادم تا زیر سایه پدر و مادری قرار گیرد و خیالش تخت باشد. گاهی هم از برخی دمپایی‌های کودکانه لجم می‌گرفت. نوع جلو بسته‌ای که موقع به پا کردنش تصور یک شاپرک خیالی روی انگشتان کوچولویم آزارم می‌داد.

یادی از مکمل کاست و خودکار بیک
برای پخش و ضبط به کار می‌رفت تا این‌که انواع سی‌دی جایگزین آن شد. بعدتر نوع کوچک‌تر آن با قابلیت بیشتر زمانی، برای ذخیره صوت به بازار آمد. زمانی مجموعه دستگاه پخش و ضبط به همراه کاست، میان عامه مردم بسیار پرطرفدار بود و رقیبی جدی برای رادیو و تلویزیون شده بود، به خصوص که با آمدن واکمن، نوار کاست مورد اقبال بیشتری قرار گرفت.
جالب این‌که کاست‌ها دو طرفه بوده و هر طرفشان تقریبا 30 دقیقه ظرفیت داشت. معمولا روی A و B  نامگذاری می‌شدند. همیشه هم یک خودکار بیک دم دست بود تا خرابی احتمالی کاست و گیرکردن نوار داخلی آن یا بیرون پریدنشان را لای چرخ‌های دستگاه پخش رفع و رجوع کند.

سال پنجاهم.شماره2486