در پناه آخرین سطرها

این‌بار وقتی به آخر قرآن رسیدم، کتاب را نبستم. انگشتم روی صفحه ماند. سه سوره‌ی کوتاه پیش رویم بود؛ سوره‌هایی که از کودکی حفظ بودم و بارها بی‌آنکه مکث کنم، خوانده بودم. اما این بار چیزی در همان آیات آشنا مرا نگه داشت.
در سوره‌ی توحید، از خدایی خواندم که یگانه است و بی‌نیاز؛ نه به کسی تکیه دارد و نه کسی همتای اوست. با خودم فکر کردم من که هر روز دل به چیزی می‌بندم و برای از دست دادنش می‌ترسم، چقدر این بی‌نیازی را شناخته‌ام؟
بعد به فلق رسیدم؛ به پناه بردن از شر آنچه آفریده شده، از تاریکی وقتی فرا می‌رسد و از حسدی که گاهی پشت لبخندی پنهان می‌ماند. این ترس‌ها را می‌شناختم. آدم از چیزی که بیرون از اوست، آسان‌تر حرف می‌زند. می‌تواند نامش را بگذارد، نشانش بدهد و از آن فاصله بگیرد.
اما سوره‌ی ناس مرا به جای دیگری برد. سه بار خدا را صدا زدم: پروردگار مردم، فرمانروای مردم، معبود مردم. بعد رسیدم به وسوسه‌ای که در سینه‌ها راه پیدا می‌کند؛ صدایی که می‌آید و عقب می‌نشیند، بی‌آنکه همیشه بفهمیم از کجا آمده است.
یادم افتاد چند بار برای اشتباه خودم دلیل تراشیده‌ام؛ چند بار رنجاندن کسی را به حساب خیرخواهی گذاشته‌ام، یا حسادتم را پشت نام عدالت پنهان کرده‌ام. گاهی حتی از کسی دلگیر شده‌ام، فقط چون چیزی داشته که من نداشته‌ام. بعد هم چنان برای دلگیری‌ام دلیل آورده‌ام که خودم باور کرده‌ام حق با من است. چه آسان آدم می‌تواند خودش را فریب بدهد!
آیا هر فکری که در دلم می‌گذرد، واقعاً از خود من است؟ و آیا من همیشه در را به روی آن زمزمه‌ها بسته‌ام؟
قرآن با «الحمدلله» آغاز می‌شود و با «اعوذ» به پایان می‌رسد؛ از ستایش تا پناه خواستن. این ترتیب برایم معنای تازه‌ای پیدا کرد: حتی پس از خواندن همه‌ی آن آیات، هنوز کسی هستم که باید مراقب دلش باشد.
صفحه‌ی آخر را آرام بستم. دیگر دلم نمی‌خواست فقط تعداد ختم‌هایم بیشتر شود. فکر کردم اگر یک آیه بتواند پیش از گفتن حرفی، پیش از قضاوت درباره‌ی کسی، دستم را بگیرد، شاید خواندنم تازه از همان‌جا آغاز شده باشد.

سال شصت ویکم.شماره2965