گزیده ای از اشعار سیف‌الدین فرغانی

مزد فراغ

ای رفته رونق از گل روی تو باغ را
نزهت نبوده بی رخ تو باغ و راغ را
هر سال شهر را ز رخت در چهار فصل
آن زیب و زینت است کز اشکوفه باغ را
در کار عشق تو دل دیوانه را خرد
زان سان زیان کند که جنون مر دماغ را
زردی درد بر رخ بیمار عشق تو
اصلیست آن‌چنان که سیاهی کلاغ را
دل را برای روشنی و زندگی، غمت
چون شمع را فتیل و چو روغن چراغ را
اول قدم ز عشق فراغت بود ز خود
مزد هزار شغل دهند این فراغ را
از وصل تو نصیب برد سیف اگر دهند
طوق کبوتر و پر طاووس زاغ را

بیداد ظالمان

هم مرگ بر جهان شما نیز بگذرد
هم رونق زمان شما نیز بگذرد
وین بوم محنت از پی آن تا کند خراب
بر دولت آشیان شما نیز بگذرد
آب اجل که هست گلوگیر خاص و عام
بر حلق و بر دهان شما نیز بگذرد
چون داد عادلان به جهان در بقا نکرد
بیداد ظالمان شما نیز بگذرد
در مملکت چون غرش شیران گذشت و رفت
این عوعو سگان شما نیز بگذرد
بادی که در زمانه بسی شمع‌ها بکشت
هم بر چراغ‌دان شما نیز بگذرد
زین کاروانسرای بسی کاروان گذشت
ناچار کاروان شما نیز بگذرد
ای مفتخر به طالع مسعود خویشتن
تأثیر اختران شما نیز بگذرد
بر تیر جورتان ز تحمل سپر کنیم
تا سختی کمان شما نیز بگذرد
ای تو رمه سپرده به چوپان گرگ طبع
این گرگی شبان شما نیز بگذرد

چاره‌ی کار

ای به دل کرده آشنایی را
برگزیده ز ما جدایی را
خوی تیز از برای آن نبود
که ببرند آشنایی را
در فراقت چو مرغ محبوسم
که تصور کند رهایی را
مژه در خون چو دست قصابست
بی‌تو مر دیده سنایی را
شمع رخساره تو می‌طلبم
همچو پروانه روشنایی را
آفتابی و بی‌تو نوری نیست
ذره‌ای این دل هوایی را
عندلیبم به جان همی جویم
برگ گل دفع بی‌نوایی را
بی‌جمالت چو سیف فرغانی
ترک کردم سخن‌سرایی را
چاره‌ی کارها بجستم و دید
چاره وصل است بی‌شمایی را

غنچه دهان

آنی که کس به‌خوبی تو من ندیده‌ام
خورشید را چو روی تو روشن ندیده‌ام
یا خود چو روی خوب تو رو نیست در جهان
یا هست و ز اشتغال به تو من ندیده‌ام
رنگی ز حسن در گل رویت نهاده‌اند
کندر شکوفه‌ای ملون ندیده‌ام
روی تو گلستان و دهان غنچه‌ای کزو
الا به وقت خنده شکفتن ندیده‌ام
روی ترا بزینت و زیب احتیاج نیست
من احتیاج شمع به روغن ندیده‌ام
گویی بتن که آب روان زو خجل شود
جان مجسمی که چنین تن ندیده‌ام
از کشتنم به تیغ تو ای دوست حاصلست
ذوقی که در هزیمت دشمن ندیده‌ام
خود را به کام خویش شبی از سر رضا
با چون تو دوست دست به گردن ندیده‌ام
زان سان که سیف بر کوی تو خوار ماند
خاشاک راه بر در گلخن ندیده‌ام

گرفتار تو

دلم بربود دوش آن نرگس مست
اگر دستم نگیری رفتم از دست
چه نیکو هر دو با هم اوفتادند
دلم با چشمت این دیوانه آن مست
نمی‌دانم دهانت هست یا نیست
نمی‌دانم میانت نیست یا هست
تویی آن بی‌دهانی کو سخن گفت
تویی آن بی‌میانی کو کمر بست
به جانم بنده آزاده‌ای کو
گرفتار تو شد وز خویشتن رست
دگر با سیف فرغانی نیاید
دلی کز وی برید و در تو پیوست
گدایی کز سر کوی تو برخاست
بسلطانیش بنشاندند و ننشست

آتش فراق

نسیم باد بهاری گر اتفاق افتد
که ره گذار تو بر جانب عراق افتد
چو بگذری بسر کوی یار من برسان
سلام من اگرش هیچ بر مذاق افتد
بدان نگار که گر ماه روی او بیند
شب چهارده از شرم در محاق افتد
وگر بپرسدت از حال و روزگار دلم
بفرصت ار نفسی با تو هم وثاق افتد
بگو چگونه بود حال آنکه دور از تو
ز آب وصل تو در آتش فراق افتد
دلش گداخته از راه دیدگان بچکد
چو در حدیث تو با وصف اشتیاق افتد
به‌یادگار دل تنگ ما نگه می‌دار
که باز وصل من و تو کی اتفاق افتد

سال شصتم.شماره2932