چرائی ضرورت موتورسواری برای زنان
خانم خزعلی! ما نگرانیم!
آگهی تبلیغاتی مربوط به جایزه‌ی افتتاح حساب یکی از بانک‌های معروف است؛ جایزه‌ی موتور وسپاست و مضمون نسخه‌ی تبلیغاتی، تشویق دختران به موتورسواری. جای دیگر روزنامه‌ای معروف با قهرمان موتورسواری زنان که اثری از حجاب و پوشش مناسب در او نیست با افتخار مصاحبه می‌کند و اعتقاد دارد وی تنها نماینده‌ی زن ایرانی برای موتورسواری و شرکت در مسابقات بین‌المللی است. در خبری دیگر فدراسیون موتورسواری زنان عکس‌های مهیج از دختران با لباس‌های چسبان و رنگارنگ تهیه کرده. از آن‌طرف خانم خزعلی معاونت زنان و خانواده در امور ریاست جمهوری در پاسخ به سؤال خبرنگار، خبر از پیگیری لایحه یا قانونی می‌دهد که قرار است در مجلس برای صدور گواهینامه‌ی موتورسواری بانوان تنظیم شود. حالا در این معرکه مطالبه‌ی اصلی زنان عفیفه کجاست؟ و چطور توقع داریم در این گستره‌ی پر زرق‌وبرق نیازهای کاذب، دخترانمان نخواهند سر از قافله‌ی به روز ماندن درآورند. آیا موتورسواری بانوان نیاز و ضرورت است که به صرف وقت و هزینه برای وضع لایحه و قانون صدور گواهینامه منجر شود؟
نویسنده :
نیلوفر حاج قاضی
به دنبال حاشیه‌های به وجود آمده سخنگوی نیروی انتظامی در مرداد ماه 1402 اعلام کرد: قانونی درباره گواهینامه دادن به زنان موتورسوار نداریم.
وی درباره صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان، و نیز در ارتباط با صدور حکم یکی از شعب دیوان عدالت اداری مبنی بر لزوم صدور گواهینامه‌ی رانندگی برای زنان موتورسوار اظهار کرد: «پلیس نه‌تنها در مباحث راهنمایی و رانندگی بلکه در همه‌ی موارد براساس قانون عمل می‌کند و در این مورد خاص نیز قانونی نداریم. باید مراجع مرتبط این موضوع را بررسی کنند و اگر به نتیجه رسیدند که صدور گواهینامه رانندگی برای زنان موتورسوار لازم است، پلیس نیز براساس قانون اقدام خواهد کرد.»
پیگیری امور زنان
از طرفی دیگر خانم انسیه خزعلی؛ معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده در جمع خبرنگاران و در پاسخ به سؤال خبرنگاری گفته بود صدور گواهینامه‌ی موتورسواری و نیز بیمه‌ی بانوان موتورسوار را پیگیری خواهد کرد.
به نقل از ایرنا، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده درباره طراحی موتورهای ویژه‌ی بانوان و عدم صدور گواهینامه برای افراد متقاضی، گفت: «صدور گواهینامه برای بانوان مربوط به مجلس است و باید از مسیر لایحه یا طرح پیگیری شود.»
انسیه خزعلی در گفتگو با خبرنگار ایرنا، در پاسخ به این پرسش که برای بیمه‌ی بانوان موتورسوار چه کردید، اظهار داشت: «مراجعاتی از بانوان موتورسوار یا پیک موتوری داشتیم که با توجه به اینکه از نظر قانونی نیاز به مجوز و گواهینامه دارند، این درخواست‌ها نمی‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.»
وی در پاسخ به این موضوع که آیا صدور گواهینامه موتور برای بانوان انجام می‌شود، افزود: «با توجه به اینکه این مسئله یک امر قانونی و مصوب مجلس است؛ بنابراین باید از مسیر لایحه یا طرح انجام پذیرد و امکان آن را با توجه به درخواست‌های رسیده پیگیری خواهیم کرد.»
معاون رئیس‌جمهور درباره‌ی اینکه گفته شده موتورهای خاص بانوان ساخته می‌شود و اینکه آیا امکان قانونی شدن آن فراهم خواهد شد، اظهار داشت: «طرح‌هایی برای موتورهای بانوان که طراحی‌های مشابه ماشین است، ارائه شده؛ این طرح‌ها به‌گونه‌ای است که حریم بانوان را محفوظ می‌دارد و امنیت آن‌ها را تأمین می‌کند اما هنوز در این زمینه تصمیمی‌گرفته نشده است.»
نظر قوه‌ی قضائیه
معاون فرهنگی قوه‌ی قضاییه نیز در مورد حکم شرعی و قانونی دوچرخه و موتورسواری بانوان گفت: «در فرهنگ اسلام، سوار زین شدن برای بانوان مکروه است اما حرام نیست. از طرف دیگر به زنان دستور داده شده کاملا با عفاف و حجاب در صحنه‌ی اجتماع ظاهر شوند. موتورسواری هیچ اشکال شرعی ندارد اما از منظر عفاف و حجاب، سوار شدن بر موتور ممکن است باعث شود تا حجاب خانم‌ها کمتر رعایت شود.»
به گزارش روابط عمومی معاونت فرهنگی قوه‌ی قضاییه، حجت‌الاسلام و المسلمین هادی صادقی اظهار کرد: «اگر این حکم شرعی از یک فقیهی پرسیده شود که آیا سوار شدن بر موتور اشکال دارد، جواب این است که ظاهرا موتورسواری اشکال ندارد اما اگر با عفاف آن‌ها منافات پیدا کند، اشکال دارد.»
وی خاطرنشان کرد: «عناوین دینی احکام مختلفی پیدا می‌کند که ممکن است در چند حکم اشکالی نداشته باشد اما در چند حکم دیگر اشکال پیدا کند بنابراین اگر می‌گوییم ذاتا سوار شدن بر زین موتور برای خانم‌ها اشکال ندارد، نتیجه این نیست که خانم‌ها می‌توانند به هر صورتی موتورسواری کنند.»
معاون فرهنگی قوه‌ی قضاییه در مورد راهکار استفاده از این وسیله کم‌هزینه برای بانوان گفت: «موتورهایی در دنیا طراحی شده است که به‌راحتی واژگون نمی‌شود یا نشستن بر روی آن آسان است و امنیت، عفاف و حجاب آن بالاتر است. همچنین لباس‌هایی برای موتورسواران حرفه‌ای طراحی شده است که برای زنان حجاب کاملی دارد.»
وی در مورد علت حاشیه‌های به وجود آمده، افزود: «خانمی از اصفهان برای دریافت گواهینامه تقاضا کرده است و حکمی هم از سوی دادگاه بدوی دیوان عدالت اداری صادر شده و این روزها بین مردم دست‌به‌دست می‌چرخد. قاضی محترم برداشتی کرده که اثبات شیء، نفی ماعدا نمی‌کند.»
معاون فرهنگی قوه‌ی قضاییه ادامه داد: «من به احتمال قوی احتمال می‌دهم که این در تجدیدنظر رد خواهد شد. همچنان که مشابه این رأی هم قبلا در دیوان صادر شده و به‌طور قطعی هم رد شده است. راهنمایی و رانندگی هم بر اساس این قانون نمی‌تواند گواهینامه صادر کند. اما اگر بعدها قانون تغییر کرد یا اصلاح شد، ایرادی ندارد. دولت وظیفه دارد تا شرایط سهل برای بانوان را ایجاد کند.»
وی با تأکید بر این که دولت موظف به ایجاد شرایط مناسب برای بانوان است، گفت: «باید با حفظ عفاف و حجاب زن در استفاده از این وسیله‌ی نقلیه، راهکار مناسبی اتخاذ شود.»
وی تصریح کرد: «انتشار این احکام بدوی که هنوز قطعیت نیافته است مناسب نیست و موجب التهاب در افکار عمومی می‌شود. در فضای مجازی، حجم گسترده‌ای از مطالب به این موضوع اختصاص یافته در حالی که ما مسائل مهم‌تری هم داریم که باید به آن پرداخته شود.»
مطالبه‌ی اصلی افکار عمومی چیست؟
در جامعه‌ی ما موضوعی نظیر موتورسواری زنان علاوه بر از قانون، از لحاظ شرع و عرف نیز حائز اهمیت است.
اگرچه بهانه‌ی برخی مدعیان دفاع از حقوق زن این است که؛ مگر در حال حاضر زنان پشت همسرانشان ترک موتور نمی‌نشینند اما وقتی به تنهایی و پشت دسته فرمان موتور قرار گیرند موضوع غیر شرعی و غیر عرفی است! و نیز ادعا می‌کنند زمانی هم رانندگی زنان مورد شبهه و سؤال بود اما امروز زنان بسیاری راننده بوده، مشکلی هم پیش نیامده است.
واقعا این گروه نمی‌دانند زن ریحانه است، لطیف است و آسیب‌پذیر و حکایت پشت دسته فرمان موتور سیکلت نشستنش با پشت فرمان خودرو نشستنش فرق دارد؟ اتفاقا پشت همسر و بر ترک موتور سیکلت نشستنش نیز با اینکه به‌عنوان پیک موتوری، دسته‌ی فرمان موتور سیکلت را در دست بگیرد و در خیابان‌های شلوغ گاز بدهد یا نقش اسنپ موتوری را بازی کند و بخواهد کسانی را پشتش بنشاند و از این سر شهر به آن سر شهر ببرد نیز متفاوت است.
و چه بسیار بانوان متدینی که اگر هم می‌خواهند ترک محارمشان بنشینند برای حفظ شئونات و حریم‌ها بسیار مراقبند و تمهیداتی به کار می‌برند.
و نیز خوب می‌دانیم اکثریت زنان ایرانی متعهد به جایگاه اصیل خود در خانواده هستند و در صورت نیاز مالی هم به چنین مشاغلی رو نمی‌آوردند و این قبیل مطالبات معمولا برای تفریح عده‌ی معدودی از زنان است.
آیا حقیقتا مقام زن ایرانی انقدر تنزل پیدا کرده که دایه‌های مهربان‌تر از مادر در صددند برای هموار شدن شرایط شغل‌هایی مانند پیک موتوری برای زنان عفیفه‌ی ما نسخه بپیچند؟ آیا غیر از این دست مشاغل، حرفه‌های دیگری برای زنان مادران و خواهران ما موجود نیست؟
این به ظاهر دلسوزان و فعالان اجتماعی، نداشتن گواهینامه‌ی موتورسواری یا دوچرخه‌سواری را ظلم به زن و پایمال شدن حقوقش می‌دانند اما در قبال صدها اتفاقی که نتیجه‌ی به هم خوردن تعادل عرفی و اخلاقی جامعه‌ی زنان است مهر سکوت بر لب زده‌اند.
به‌جای اینکه مطالبه‌شان از مسئولان این باشد که اصلا چرا زنان جامعه باید پیک موتوری شوند دنبال فراهم شدن بستر مناسبی هستند تا زنان بیشتری به این کار سخیف و کاملا مردانه رو آورند.
و به‌راستی چند درصد از زنان جامعه پیک موتوری هستند که ضرورت برطرف شدن موانع و صدور گواهینامه‌ی موتورسیکلت برایشان ضرورت است. چرا مطالبه‌ی مدعیان حقوق زن، مطالبه‌ی بهتر فراهم شدن زمینه‌ی ازدواج و احقاق حقوق دختران مجردی که در آرزوی تشکیل خانواده و مادر شدن نیست؟ چرا بیمه‌ی زنان خانه‌دار و کسب آرامش زن و حفظ جایگاهش در خانه را مد نظر قرار نمی‌دهند؟ گواهینامه‌ی موتور برای زنان چقدر ضرورت دارد که مسئولان را مجبور می‌کنند برایش قانون وضع کنند؟
نظر مراجع
در پایان ذکر نظر چند تن از مراجع عالی‌قدر تقلید در پاسخ به استفتاء موضوعی مشابه حائز اهمیت است:
سؤال: آیا بانوان با لباس مناسب می‌توانند در ملأعام دوچرخه‌سواری کنند؟
پاسخ مراجع عظام تقلید
حضرت آیة‌الله العظمی‌خامنه‌ای: دوچرخه‌سواری برای دختران و بانوان در مجامع عمومی و در منظر نامحرم موجب جلب نظر مردان و در معرض فتنه و به فساد کشیده شدن اجتماع و منافی با عفت بانوان است و لازم است ترک شود و در صورتی که در منظر نامحرم نباشد فی نفسه اشکال ندارد.
حضرت آیة‌الله‌العظمی مکارم شیرازی: این کارها در محیط‌های مخصوص بانوان اشکالی ندارد. مشروط بر اینکه سبب ضرر و زیانی نگردد.
حضرت آیة‌الله‌العظمی سیستانی: اگر عادتا تحریک‌آمیز باشد جایز نیست.
حضرت آیة‌الله‌العظمی نوری همدانی: در فرض سؤال، باید طبق مقررات کشور عمل شود.
حضرت آیة‌الله‌العظمی صافی گلپایگانی: دوچرخه‌سواری برای بانوان در منظر نامحرم حتی اگر با حجاب شرعی باشد دور از شخصیت زن مسلمان و متدینه است.
سال پنجاه هشتم.شماره2849