آواز خاموش ـ قسمت 6

سوزان با صدایی خفه و بریده از خواب پرید. انگار که در عمق یک گودال تاریک و خفقان‌آور بوده و ناگهان با یک کشش شدید به سطح آب بازگشته. نفسش بریده و سنگین بود. مانند کسی که تازه از یک خفگی طولانی رها شده‌ باشد. عرق سردی بر پیشانی‌اش نشسته‌ بود و قلبش با سرعتی دیوانه‌وار در سینه‌اش می‌کوبید. طوری که احساس می‌کرد می‌تواند صدای آن را در گوش‌هایش بشنود. چشمانش باز بود اما به چیزی خیره نبود، فقط در تاریکی اتاق می‌چرخید. انگار که هنوز در آن خواب لعنتی محبوس بود و فقط جسمش به اتاق برگشته ‌بود. حس گیجی، سردرگمی و یک ناامنی عمیق تمام وجودش را فرا گرفت. لحظه‌ای طول کشید تا بفهمد کجاست و نفس کشیدن دوباره چقدر سخت بود.
برای چند لحظه در همان حالت نیم‌خیز به دیوار تکیه داد. سعی کرد با چند نفس عمیق و لرزان، ریتم قلب دیوانه‌اش را آرام کند. احساس می‌کرد پوستش هنوز زیر سایه‌ی سنگین آن کابوس است. به‌آرامی، با احتیاطی که انگار از شکستن سکوت می‌ترسید، از زیر کرسی بیرون آمد. سرما بلافاصله به پاهایش هجوم آورد. آهسته به‌سمت در اتاق رفت. دستگیره را به سختی فشرد، شاید به این دلیل که دستش هنوز از لرزش کابوس آرام نشده ‌بود. در را به‌آرامی باز کرد، تاریکی نیمه شب حیاط، ترکیبی از سرمای مطلق و سکوت بهت‌آور بود. هوا مرطوب و سنگین بود و بوی خاک خیس از زیر باران چند ساعت پیش به مشام می‌رسید.
به آسمان نگاه کرد که پشت ابرهای غلیظ پنهان شده‌ بود. گویی به‌دنبال نشانه‌ای یا پاسخی بود که کابوس از او ربوده‌ بود. فقط می‌خواست از تاریکی اتاق فرار کند و در برابر تاریکی بیرون، نفسی تازه کند.
باد ابرها را پیش می‌برد و ماه دوباره نمودار ‌شد. نور مهتاب گونه‌ی دم‌ سحر، همه جا را نیمه روشن کرد. سوزان خودش را به دیوار سرد و نمور حیاط تکیه داد. دیوار سردی‌اش را مانند یک اعتراف ناگزیر به بدن او منتقل کرد. سردی‌ای که هیچ پتو یا کرسی‌ای قادر به زدودن کامل آن نبود. زانوهایش را بغل کرد، دست‌هایش را در آستین‌هایش فرو برد و لرزید، چشمانش بسته شد و بدون اراده ذهنش به‌سمتی کشیده‌ شد که می‌خواست آن را زندانی کند. تصویر عدنان سر رسید، نه با جزئیات زمان یا مکان، بلکه با همان احساس ناب دیدن او بعد از سال‌ها. لحظه‌ای که دنیا برای یک ثانیه متوقف شد و تنها دو نفر در آن قاب وجود داشتند. حس امنیت مطلق، درک ناگفته و آن سبک‌بالی عجیبی که بعد از سال‌ها در کنار عدنان تجربه کرد. این فکر نه از روی دلتنگی آزاردهنده، بلکه از جنس یک نور قدیمی بود که زیر خاکستر سنگین روزمرگی جنگ، هنوز شعله‌ای ضعیف اما گرم داشت.
سرما به استخوان‌هایش نفوذ کرد، ته‌مانده‌ی نیرویش را جمع کرد، دست به دیوار گرفت و ایستاد. در دلش غوغایی برپا بود، به اتاق برگشت و زیر کرسی خوابید، همین که خواب به چشمانش آمد، کابوسی که دیده ‌بود دوباره جلوی چشمانش جان گرفت، خودش را توی حیاط دید. صدای غرش انفجار توی گوشش پیچید، دود غلیظی از شمال شهر سینه می‌کشید و جلو ‌می‌آمد. سوزان در خانه را باز کرد، آتش تیراندازی چشم سوزان را کور کرد. رگبار گلوله و جیغ چند زن و دختر پرده‌ی گوشش را لرزاند. تنها چیزی که دید نزدیک شدن وحشیانه‌ی چند تکفیری به‌طرف خانه بود. یک تویوتا مشکی توی کوچه پیچید، جلوی در خانه ایستاد، نور تند چراغ از لای در، پاشید روی دیوار، سوزان توی حیاط دوید، همه دویدند توی حیاط. عقیله و ادریس، پشت قمر و ابوهادی پناه گرفتند، فقط جیغ می‌کشیدند. سوزان از شدت ترس احساس کرد جانش به گلویش رسیده حتی نمی‌تواند جیغ بزند. به خود می‌پیچید، با قدم‌هایی که به زمین قفل شده ‌بود عقب‌عقب رفت.
سربازها از تویوتا پیاده شدند، لگد محکمی به در کوفتند، در به سرعت به دیوار خورد و برگشت، وارد خانه شدند، ابوهادی را دوره کردند، قمر فریاد زد، یکی از سربازها که میان‌سال بود و یک خال گوشتی بزرگ کنار دماغش داشت، با قنداق تفنگ توی سر ابوهادی کوفت. ابوهادی نقش زمین شد. قمر جیغ کشید، نفرین بود که مثل گلوله‌ی سربی از گلویش بیرون می‌زد. پاهای قمر سست شد، روی دو زانو نشست. حالا ادریس که دیگر پناهی نداشت، مقابل سربازها بود، سربازی که لاغر بود و قد کشیده‌ای داشت، با چشمان گرد و درشتش توی صورت ادریس خیره شد، قدم به قدم به او نزدیک شد، سوزان دید تن و بدن ادریس به رعشه افتاده، سرباز یقه‌ی پیراهن ادریس را گرفت، ادریس را با سرعت به‌سمت خودش کشید، زیر گلویش چاقو گذاشت، سوزان احساس کرد روح از بدنش پرکشیده و نمی‌تواند حتی زبان در دهان بچرخاند تا التماس‌شان کند.
عقیله جیغ‌زنان به آغوش قمر پناه برد. سرباز جوان فریادهای ابوهادی را با شلیک گلوله‌ای ساکت کرد. خون روی سر و صورت ابوهادی جاری شد چشمان پیرمرد بی‌حرکت ماند. سربازی که از همه قدکوتاه‌تر و چاق‌تر بود، با لبخند مستانه‌ای به سوزان نزدیک شد، دست سوزان را گرفت. سرباز میان‌سال هم بازوی قمر را چنگ زد، هردو با تمام قدرت سوزان و قمر را به‌سمت کوچه کشیدند. سوزان داد می‌زد و عدنان را برای کمک صدا می‌زد. توی کوچه، سوزان سرباز دیگری را دید که جلوی در خانه، علی را به‌صورت روی زمین خوابانده، چاقو را روی رگ‌های پشت گردن علی گذاشته و بی‌رحمانه می‌کشد، صدای خِرخِر وحشتناکی از گلوی علی درمی‌آمد و دست و پایش به‌شدت می‌لرزید. سوزان سرش را با کف دست گرفت، روی زمین ولو شد. بدن علی در میدان دیدش می‌لرزید، جویی از خون وسط کوچه راه افتاد. سرباز تکفیری دست انداخت توی موهای بور و بلند علی، سربریده را جلوی صورت سوزان گرفت، خنده شیطانی سر داد.
ـ تو مادرشی؟
به چشمان سوزان زل زد تا زهر کلامش کاری‌تر باشد.
چشمان علی باز و بی‌حرکت بود. خون از رگ‌های گردن علی شُره می‌کرد و جلوی پای سوزان روی زمین می‌ریخت. تن و بدن سوزان شروع به لرزیدن کرد، داد زد: «عدنان».
صدای نفس‌های تند و نامنظم، تنها چیزی بود که سکوت سنگین اتاق را می‌شکست. سوزان در خواب، میان گُمیِ کابوس‌هایی از دود و خاک، دست و پا می‌زد. پتوی روی خودش را به سختی چنگ زده بود، انگار می‌خواست به چیزی چسبیده بماند که در حال محو شدن بود. ناگهان، سایه‌ای نرم بر بالینش افتاد.
ـ سوزان
صدایی آرام و آشنا، همچون نسیمی سرد بر پیشانی داغش نشست. سوزان چشمانش را با زحمت باز کرد. نور کم‌سویی که از بیرون می‌تابید، او را قادر به دیدن نکرد، اما هیبت نرمی که بالا سرش خم شده بود، برایش آشنا بود.
قمر با چادر نماز سفید بالای سرش نشسته‌ بود.
ـ بیدار شو، بیدار شو... چیزی نیست. فقط یک کابوس بود.
سوزان با دهانی نیمه‌باز به سقف خیره شد، تلاش می‌کرد تا بفهمد آیا بوی باروت هنوز در مشامش هست یا نه. با لمس محکم و آرام دست خواهر، سنگینی کابوس کم‌کم از روی شانه‌هایش برداشته شد. او به‌آرامی زیر نور لطیف چادر خواهر، غرق در سکوت شد و نفس‌هایش تنظیم شدند. حس کرد از دل رنج بیرون آمده، از تونلی تاریک و وحشتناک. قطرات درشت عرق روی پیشانی‌اش نشست. پتو را کنار زد، نیم‌خیز، به دیوار تکیه داد، نفس‌هایش پی‌درپی بود. دستش را روی قلبش گذاشت و با چشمانی گشاد روبرو را نگاه کرد. هزار فکر و خیال، توی سرش چرخ می‌خورد. به عدنان فکر کرد و به علی.
قمر سر سوزان را به سینه چسباند.
ـ چه خوابی دیدی خواهر! که این‌جوری پریشون شدی؟
سوزان هنوز نمی‌توانست حرفی بزند، یک لحظه چشمانش را روی هم گذاشت، باز علی را دید که وسط کوچه به صورت افتاده ‌است و سر پر خونش بین تکفیری‌ها دست به دست می‌شود. ترسید که نکند برای او اتفاقی افتاده.
راه گلویش بند آمد، ترس توی صورتش موج زد. حس کرد لای کتاب زندگی جا مانده، لای فصلی بدخط و تلخ. می‌خواست ذهنش را از افکار مشوش دور کند، اما انگار با یک فنر به آن‌ها بسته‌ شده ‌بود. هرچه بیشتر تقلا می‌کرد ازشان فاصله بگیرد، با شتاب بیشتری به‌سمت‌شان می‌رفت.
قمر، حال سوزان را که دید، دوباره دستش را روی قلب او گذاشت. لب‌هایش ‌جنبید، شروع کرد به خواندن آیت‌الکرسی. سوزان حس کرد غمی بزرگ محکم به قلبش می‌خورد و مثل سیخی داغ در آن فرو ‌می‌رود. ناگهان سیلی از اشک به چشمانش هجوم آورد. قمر سر سوزان را بوسید.
ـ چیزی نیست خواهر، بلند شو نمازتو بخون آروم می‌شی، الان آفتاب طلوع می‌کنه.
سوزان بینی‌اش را بالا کشید، پر شالش را روی گونه‌ و چشم‌هایش کشید. پتو را کنار زد، از جا بلند شد.
خورشید داشت طلوع می‌کرد، رنگ زرد آفتاب با غبار غلیظی که آسمان را گرفته ‌بود قاطی شده‌ بود. سوزان از دستشویی بیرون آمد، ناخودآگاه به‌سمت در رفت، توی کوچه کسی نبود، اما نگاه سوزان به در خانه‌ی عدنان گره خورد. به گریه افتاد، انگار کسی نگاهش کند، بی‌درنگ اشک‌هایش را پاک کرد به حیاط آمد، در را پشت سرش بست. وارد اتاق شد، رو به قبله ایستاد، خواست قامت ببندد کمی مکث کرد و زیر لب گفت: «دو رکعت نماز قضای صبح می‌خوانم قربت الی‌الله.» الله‌اکبر گفت و به سی سال گذشته فکر کرد. به زمانی که عدنان فقط چهره‌ای گذرا در خاطراتش بود و حالا با سی سال تجربه‌ی زندگی بر صورتش، حضوری ملموس داشت. چین و چروک‌های اطراف چشم‌هایش حکایت از روزهایی داشت که او از آن‌ها بی‌خبر بود. به رکوع رفت و موجی از اضطراب خفیف به سراغش آمد، این دیدار دوباره ناخواسته او را به یاد خاطرات گذشته انداخت. به این فکر کرد که آیا هنوز این عدنان، همان عدنان سی سال پیش است؟ تردیدی تلخ در دلش جوانه زد. سلام نماز را که داد شک کرد چند رکعت خوانده. مُهر جرم گرفته‌ی توی دستش را بوسید و روی طاقچه گذاشت. همه خواب بودند، فقط سوزان بیدار بود و با افکار خود کلنجار می‌رفت، به ذهنش رسید به علی زنگ بزند. موبایل را از جیب ژاکتش بیرون آورد، روشن کرد، چیزی از درصد باطری باقی‌ نمانده‌ بود. با ناامیدی شماره علی را گرفت، خاموش بود. یاد شب‌هایی افتاد که علی دیر به خانه می‌آمد و می‌دانست که سوزان توی تاریکی، کنار پنجره منتظرش نشسته‌. علی هم یاد گرفته‌ بود هر وقت می‌خواهد در بزند، اول سه ضربه با مکث بزند بعد سه ضربه پشت سرهم. صدای در زدن علی مدام تویِ سرش می‌پیچید. هر چقدر تلاش کرد اشکش سرازیر نشود نشد، بغضی را که پیدا بود مدت‌ها در گلو نگه داشته رها کرد. احساس کرد کسی با سنگ به در خانه می‌کوبد، اول سه ضربه با مکث بعد سه ضربه پشت سرهم، فکر کرد خیالاتی شده، گوش تیز کرد، دوباره صدا را شنید.

لبخند مثل قطره‌ی مرکب که در آب ریخته شود روی صورت سوزان پهن شد، فهمید این علی‌ست که آمده. لحاف را کنار زد، به‌سمت در دوید، دامن لباس عربی‌اش زیر پایش گیر کرد، خواست که بیفتد، دوباره ایستاد، نتوانست خودش را کنترل کند، به زمین افتاد، صورتش خیس از اشک شد، دوباره ایستاد، به سینه کوفت.
ـ علی جان! علی جان مادر بالأخره اومدی؟
در اتاق را باز گذاشت، بدون اینکه دمپایی بپوشد توی حیاط دوید، تا به در خانه برسد دستانش را رو به آسمان گرفته ‌بود و خدا را شکر می‌کرد، پشت در که رسید، صدایش را بلند کرد.
ـ علی مادر به قربونت اومدی نور چشمم.
زانویش را به در تکیه داد و به آن فشار آورد، شستی در را کشید، علی تویِ قاب در ظاهر شد، یک لایه از گرد و غبار روی لباس، مو و محاسنش نشسته ‌بود. سوزان ‌خندید و اشک ‌ریخت. دیگر علی را تار و درهم ‌دید. تصویر او میان سیل اشک‌هایش لرزید، دستانش را دور بازوان علی حلقه کرد، سر علی را به سینه چسباند، او را ‌بوسید و ‌بویید، ‌خواست حرف بزند اما گریه امانش نمی‌داد. علی بقچه و عروسک دستش را کنار دیوار، گذاشت.
آفتاب پشت ابر پنهان و روشنایی حیاط بی‌رنگ شد. لبخند ملیحی روی لبان علی نقش بست، سوزان دو بازوی علی را گرفت، چند ثانیه با گریه و خنده نگاهش کرد، دوباره او را در بغلش فشرد. چشمانش را بسته ‌بود، علی را می‌بویید و نفس عمیق می‌کشید، انگار علی برایش خوش‌بوترین عطر دنیا بود. محاسن علی را نوازش کرد.
ـ چقدر دلم برات تنگ شده‌ بود عزیز مادر.
علی از جیب یونیفرم نظامی‌اش، عکس چروکیده‌ای را بیرون آورد.
ـ چرا اینو با خودتون نیاوردین؟
عکس محمد و آکو را به سوزان داد. اشک شوق دوباره به چشمان سوزان دوید، عکس و علی را با هم به سینه‌اش چسباند.
ـ اینو از کجا آوردی؟ رفته‌ بودی خونه؟
علی گریه‌اش را فرو خورد.
ـ به عقیله قول دادم هر وقت برگشتم برم عروسکش رو از زیر اون آوار پیدا کنم، هرچی گشتم پیداش نکردم، صبر کردم هوا روشن شه، افتاده‌ بود سر کوچه ناامید شدم، رسیدم سرکوچه پیداش کردم.
نگاهش را به بقچه‌ی کنار دیوار دوخت.
ـ جز این چند تا لباس و این عکس بابا نتونستم چیز دیگه‌ای از زیر آوار بیرون بکشم.
نتوانست خودش را کنترل کند، سعی کرد نگاهش را از سوزان بدوزد، اشک روی گونه و محاسنش جاری شد.
سوزان دستان علی را توی دستش گرفت، ضمختی و زبری دستان علی را نوازش کرد، ناخن‌های کلفت و جرم گرفته علی، توی دستش فرو رفت. به صورت علی خیره شد.
ـ عزیزم ناراحت نباش خدا بزرگه.
بغض در گلوی علی شکست.
ـ خونه خراب شدیم ماما.
سوزان حس کرد چقدر رنگ و روی علی پریده و صورتش استخوانی و تکیده شده، سر علی را به سینه چسباند.
ـ خدا برزگه علی جان، خدا بزرگه.
به ذهنش رسید برود از ابوایوب یک مرغ بخرد. انگشترش را لمس کرد.
ـ مادر به قربونت بره، برو تو اتاق زیرکرسی بخواب گرم بشی منم الان میام.
تا علی خواست بپرسد: «کجا می‌خوای بری؟» سوزان او را راهی اتاق کرد، در را بست. دمپایی پوشید، به‌سمت درِ خانه برگشت.
کسی تویِ کوچه نبود. سوزان پا تند کرد از کوچه بیرون آمد. هرچه به محله‌ی خودشان نزدیک‌تر می‌شد، آثار جنگ را بیشتر می‌دید، ترکش خمپاره‌ها، جابه‌جای دیوار خانه‌ها را سوراخ کرده ‌بود. چهره‌ی شهر عوض شده‌ بود و رنگ جنگ‌زده به خود گرفته ‌بود. حاشیه‌ی جدول خیابان، لکه‌های خون خشک، به سیمان چسبیده ‌بود. دیگر از بازی بچه‌ها تویِ کوچه‌ها خبری نبود.
باد سرد، صدای حرف زدن چند پیرمرد را به گوش سوزان رساند، که تویِ خیابان اصلی جلوی یک مغازه که سقفش تا نیمه ریخته بود، چند پیت حلبی کج‌وکوله را برعکس گذاشته ‌بودند و رویش نشسته ‌بودند. قمر نزدیک‌تر رفت، ابوایوب را بین آن‌ها دید. سلام کرد، گفت که پسرش از خط مقدم برگشته، خیلی ضعیف و تکیده شده، می‌خواهد ناهار برایش مرغ بپزد. ابوایوب از جا بلند شد.
ـ قیمتش همون چیزیه که تو دستت داری.
سوزان با آرامی دست چپش را بالا آورد، انگشتر طلا روی آن می‌درخشید، لحظه‌ای درنگ و بعد با یک حرکت سریع و دردناک آن را از انگشت درآورد. جلوی ابوایوب را گرفت، ابوایوب لبخند رضایت‌مندی زد. بدون کوچک‌ترین نشانه‌ای از شرم، طلا را قاپید و در جیب خود فرو برد.
ـ الان برات سر می‌برم.
تویِ حیاط ابویوب، چهار تا مرغ توی باغچه، برگ‌های خشکیده را با پا زیرورو می‌کردند و به زمین نوک می‌زدند. ابوایوب رفت توی باغچه، جستی زد و بال یکی از مرغ‌ها را گرفت.
ـ صبر کن کجا می‌خوای بری، بهای تو خیلی زیاده.
لبه‌ی باغچه نشست و چاقو را بین دو لبش گذاشت، خواست به حیوان آب بدهد که سوزان پشت کرد صحنه سر بریدن را نبیند.
ابوایوب مرغی که ذبح کرده ‌بود را توی یک قابلمه‌ی رویی کج و کوله گذاشت، آن را دست سوزان داد. چشمانش برق زد.
ـ فردا اگه اینجا باشی قیمتا دو برابر می‌شه.
این جمله را با خنده‌ای کوتاه و تیز ادا کرد، خنده‌ای که بیشتر شبیه به خراشیدن ناخن بر روی تخته سیاه بود. سوزان قابلمه را در آغوش گرفت و به سینه چسباند، گویی که یک طفل را در آغوش کشیده. یک نگاه عمیق و پر از نفرین به ابوایوب انداخت، که حالا با غرور به انگشتر طلا می‌بالید. سوزان به عقب برگشت و در میان ویرانه‌ها گم شد. این معامله یک پیروزی برای ابوایوب بود، اما برای سوزان، فقط یک روز دیگر زنده ماندن به قیمت از دست دادن تنها یادگاری محمد.
ادامه دارد...

سال شصت و یکم ـ شماره 2946