نقد و تحلیل سریال در و تخته
جای خالی یک سریال پر بینندۀ مذهبی
خلاصه داستان: پرستار بخش زنان و زایمان یک بیمارستان پس از هفده سال اعتراف میکند که باعث جابجایی دو نوزاد شده است. اتفاقی که زندگی دو خانواده را با بحران بزرگی روبرو میکند.
نویسنده :
ماه منیر داستانپور
دربارۀ اثر:
مسعود ملکی که پیش از این بهعنوان مشاور پروژه در سریالهای فاخری مانند فراری 1 و 2 حاضر بوده است، اینبار در قامت یک تهیهکننده وارد عمل شده و به همراهی محسن امانی که نویسندگی و کارگردانی این اثر را بر عهده داشته، دست به ساخت سریال «در و تخته» شدهاند.
اما در مجموعهی در و تخته چه میگذرد؟
پرستار بخش زنان و زایمان یک بیمارستان که حالا به سرطان مبتلا شده و خود را در یک قدمی مرگ میبیند، دست به افشای راز بزرگی میزند. او هفده سال پیش با بیاحتیاطی باعث جابجا شدن دو نوزاد شده است و بالأخره پس از سالها جرأت یافته تا این موضوع را با پدرهای بچهها در میان بگذارد. تا اینجای کار موضوع اگرچه بغرنج اما قابل حل است! ولی بیماری قلبی مادر یکی از بچهها افشای حقیقت را با مشکل مواجه میکند. ولی نقطهی عطف داستان وقتی شکل میگیرد که دختر توسط مادری که بزرگش کرده شیر نخورده و به همسر او محرم نیست!
پرداخت به یک حکم شرعی در یک سریال پر بیننده:
سینماگران و مجموعهسازان ایرانی در سالهای اخیر از پرداخت به سوژههایی با پیرنگ مذهبی و دینی پرهیز مینمایند و این معضل با ورود سریالهای شبکهی خانگی بیشتر خود را نشان داده است. چراکه با همهگیر شدن این سریالها، تمرکز کارگردانان و تهیهکنندگان از تلویزیون ملی برداشته شد و بهسوی شبکههای خانگی رفت و در نتیجه رسانهی ملی از مجموعههای جذاب و تماشاگر پسند خالی شد. نیاز مردم به سرگرمی و گذراندن اوقاتی خوش پای تلویزیون به همراه خانواده، باعث شد از سویی سلیقهی عدهی قابل توجهی به مجموعههای شبکهی خانگی که عموماً ضدفرهنگ ایرانی ـ اسلامی است، مایل شود و از سوی دیگر بخشی از مردم بلاتکلیف مانده و لاجرم مجبور به تماشای سریالهای بیکیفیت تلویزیون باشند. اما در این میان هر چندوقت یکبار کارگردان و تهیهکنندهای با شجاعت وارد میدان شده و دست به کار ساخت سریالهایی مانند فراری، مستوران، مهیار عیار و... و حالا در و تخته.
سریال در و تخته بهوضوح و بدون پردهپوشی، یکی از احکام اسلام یعنی محرم و نامحرم بودن را دستآویزی برای ساخت یک سریال خانوادگی، دارای داستان مناسب و مخاطبپسند قرار داده است.
دختری که در خانوادهای بزرگ شده ولی چون شیر مادرخوانده یا خواهر پدرخواندهاش را نخورده به پدرخواندهاش نامحرم است. حالا چه راهی برای ادامهی حضور این پدر و دخترخوانده زیر یک سقف وجود دارد؟
اهمیت به موضوع محرم و نامحرم در رسانۀ ملی
در حالی که بسیاری از بازیگران به موضوع حجاب اجباری در سریالها اعتراض دارند و قائل بر این امر ناپسندند با این توجیه که چون عدهای در خیابان و انظار عموم بدون حجاب و با سر برهنه حاضر میشوند؛ پس باید بازیگران زن نیز این امکان را داشته باشند که بدون روسری جلوی دوربین قرار گیرند؛ گروهی از دستاندرکاران رسانهی ملی تصمیم میگیرند سریالی بسازند که به موضوع حرمت ارتباط با نامحرم و حکم محرمیت بپردازد.
پدرخواندهی رضا که در این سریال نادر فلاح نقش او را بازی میکند معتقد است برای رفع مشکل باید نرگس را به عقد رضا درآورد تا هم نیاز به بیان این حقیقت تلخ نباشند و هم هر دو فرزند را در کنار خود داشته باشند. اما سن کم بچهها موضوعیست که مورد مخالفت پدرخواندهی نرگس
قرار میگیرد.
ازدواج به موقع جایگزینی مناسب و منطقی برای روابط دختر و پسر
امروزه روابط دختر و پسر و دوستی بین آنها نهتنها در سطح جامعه و بین قشر روشنفکر که در مراکز علمی و فرهنگی مثل دانشگاه و در فیلم و سریالها بهطور گسترده تبلیغ میشود. همچنین با پیشرفت بیحجابی در جامعه این امر نهتنها تسریع شده بلکه ابعاد جدیدی پیداکرده که بسیار از گذشته ناپسندتر است.
سریال در و تخته به شکلی آشکار و صریح به نقد این رفتار میپردازد و از زبان پدرخواندهی رضا از مخاطب میپرسد که اگر دختر و پسری در این شرایط سنی با یکدیگر ازدواج کنند منفور و نکوهیده است اما اگر با هم دوست شوند و دست در دست یکدیگر در محافل آنچنانی و نیز در کوچه و خیابان حاضر شوند، مورد پسند و رضایت است؟!
این سؤالیست که همهی ما بهخصوص پدر و مادرها باید از خود بپرسند. آیا میپسندند که دختر یا پسرشان در رابطهای بیضابطه و بدون تعهد با جنس مخالف زندگیاش را تباه کند یا حاضرند اجازهی ازدواج اصولی و به موقع آنها را با نظارت خودشان صادر کنند؟ اصلاً چه عواملی زمان مناسب ازدواج را مشخص میکند؟ برخی از منتقدان اعتقاد دارند که ازدواج در سنین پایین با استانداردهای روانشناسی و اجتماعی روز که بر بلوغ عاطفی و فکری کامل تأکید دارند، در تضاد است! اما اگرچه سازندگان این اثر مدعیاند که قصد داشتند تا سنتهای گذشته را بدینوسیله زنده کنند؛ اما در این باره نیز مخاطب را به چند جمله قبل ارجاع میدهم؛ شاید به نتیجه نزدیک شود.
بیان حقایق بدون دچار شدن در گرداب شعارزدگی
موضوعات و مسائل مطروحه در سریال «در و تخته» بدون شعارزدگی بیان میشود. چرا که نویسنده با بیانی طنازانه به آن پرداخته و طعمی نمکین به آن داده است که نباید نقش بازیگران باسابقهی سینما و تئاتر مثل نادر فلاح را در آن دستکم گرفت. البته طنز در این سریال برخلاف آثار کمدی اخیر به معنای لودگی و تیپسازی نیست. در این مجموعه هر نقش به حقیقت بازیگر تبدیل شده و به نظر میرسد او خودش را به تصویر میکشد. ما در این سریال واقعاً دو خانوادهی واقعی را به چشم میبینیم نه بازیگرانی که در حد تیپ باقی میمانند و به شخصیت نمیرسند. همچنین دیالوگنویسیها روان و نزدیک به زندگی واقعی مردم کوچه و خیابان است که هم باعث ایجاد صمیمیت بین مخاطب و نقش میشود و هم به اثر جذابیت میبخشد.
مسئولیتپذیری در برابر خانواده
شخصیت نرگس که پدرخواندهاش او را «مامان نرگس» صدا میکند، دختر بزرگ خانواده است و از آنجا که کمکی همیشگی برای پدر و مادر در تربیت خواهرهای کوچکش محسوب میشود.
گویی اگر او نباشد آنها در پیشبرد امور داخلی خانه دست تنها میمانند. همین امر است که باعث میشود نرگس در ابتدا با وجود تمایل به رضا به او جواب منفی بدهد.
از سوی دیگر رضا نیز شخصیت مسئولیتپذیری است. او با اینکه هفده سال بیشتر ندارد، اما در مکانیکی به پدرش کمک میکند و در حد یک استاد مکانیک کار بلد است. پدر او را «اوسرضا» صدا میزند که نشاندهندهی اعتماد به او در کارش است و نیز با توجه به اعلام آمادگی رضا برای ازدواج، حتی قبل از آشنایی دو خانواده با یکدیگر تصمیم دارد برای او آستین بالا بزند و شرایط وصلتش را فراهم کند.
ارتباط با مسجد و هیئت
متأسفانه مدتهاست در فیلمها و سریالها افرادی را میبینیم که از یکسو در مسجد و هیأت رفتوآمد دارند و از سوی دیگر آنها را مقدسمآب و متهجر نشان میدهیم!
افرادی که تا چشمشان به جنس مخالف میافتد از راه به در شده و تا پایان راه دست دادن با شیطان درون پیش میروند. اما در این سریال رضا را داریم که از یکسو در مسجد رفتوآمد دارد و بهدنبال پاسخ مسائل شرعیاش است و از سوی دیگر چشمش را از نامحرم میپوشاند و مراقب است آلودگی به قلبش راه نیابد.
ازدواج به موقع یا کودک همسری
در بخشی از این سریال میبینیم که فیلمی از این زن و شوهر جوان در فضای مجازی پخش میشود و با تأکید بر سن آنها، صداوسیمای ایران از سوی مصی علینژاد به ترویج کودک همسری متهم میشود. این بخش از این مجموعه بر اساس اتفاقی واقعی تنظیم شده که این سیاسی فراری در آن نقش داشته است و ایران را متهم نموده است. اما آیا او همان کسی نیست که خود در سن نوجوانی مادر شده و فرزندش را با خود به خارج از ایران برده است؟!
سال شصت و یکم ـ شماره 2948