گفتگو با «سمانه یحییپور»؛ مشاوره خانواده، مدیر مرکز مشاورهی خانواده قو
صلح و سازش، هدف مهم مراکز مشاوره است
این مراکز با هدف تحکیم مبانی خانواده و کاهش تعارضات خانوادگی، تلاش برای صلح و سازش و ارائهی نظر تخصصی به دادگاه خانواده فعالیت میکنند.
مصاحبه گر :
مرضیه ولی حصاری
مراکز مشاوره خانواده قوه قضائیه چگونه به مراجعان خدمات میدهند؟
این مراکز با هدف تحکیم مبانی خانواده و کاهش تعارضات خانوادگی، تلاش برای صلح و سازش و ارائهی نظر تخصصی به دادگاه خانواده فعالیت میکنند. خدمات آنها معمولاً در سه حوزهی حقوقی ـ مذهبی، روانشناختی و مددکاری ارائه میشود. همچنین ارائهی خدمات مشاوره حین ازدواج، آموزش زوجین و ایجاد صلح و سازش در اختلافات خانوادگی برای زوجین متقاضی خدمات مشاورهای، از دیگر فعالیت مراکز مشاورهی خانواده قوهی قضائیه است.
مراجع چگونه معرفی میشود و چه مراحلی را طی میکند؟
مراجع ممکن است مستقیماً از طریق سامانه ثبتنام کند، یا بهصورت حضوری مراجعه نماید، یا پرونده او از سوی دادگاه خانواده به مرکز ارجاع شود. اغلب مراجعات در موضوع طلاق میباشد که برای سازش به مرکز فرستاده میشود. دادگاه در پروندههای دیگری مانند حضانت، ملاقات فرزند، نفقه، مهریه و اختلافات خانوادگی نیز میتواند نظر مرکز را بخواهد.
مراجع (زوجین) پس از تشکیل پرونده، بهمدت ۵ جلسه در طی هفتههای متوالی از خدمات مشاورهای استفاده میکند. پس از اتمام کلیه جلسات مشاوره، اگر زوجین از جدایی منصرف شوند، نتیجه ثبت میشود؛ اگر دربارهی طلاق و آثار آن توافق کنند، سازشنامه یا گزارش توافقها تهیه میشود؛ و اگر سازش حاصل نشود، مرکز گزارش مکتوب و مستدل خود را به دادگاه ارسال میکند.
تشکیل پرونده چگونه انجام میشود؟
از طریق سامانهی مسیر به آدرس ir.23055.masir و احراز هویت و سپس ثبت اطلاعات هویتی، ثبت علت مراجعه و انتخاب مرکز مشاوره در شهر موردنظر، توسط متقاضی انجام میشود. سپس اطلاعات ثبتشده به مرکز مشاوره شهرستان ارجاع میشود. پس از تأیید پرونده توسط مدیریت مرکز و ارجاع به مشاور مربوطه، متقاضی میتواند در سامانهی جلسات مشاوره خود را ثبت کند.
مراجع در اولین جلسه چه مراحلی را طی میکند؟
در جزئیات برگزاری جلسات ممکن است تفاوتهایی وجود داشته باشد، اما بهطور کلی در جلسهی اول اطلاعاتی پیرامون هدف جلسات، تعداد و مدت تقریبی جلسات، حدود محرمانگی، نحوهی ثبت گزارش، تفاوت میان مشاوره درمانی و ارزیابی قضایی و اطلاعاتی که ممکن است در گزارش نهایی به مرجع قضایی منعکس شود، گفتگو میشود.
در ادامه، مشاور معمولاً پیرامون تاریخچه ازدواج و زندگی مشترک، علت و زمان شروع اختلاف، الگوی ارتباط و مشاجرات، دخالت خانوادهها، مسائل مالی و اقتصادی، خیانت، اعتیاد یا خشونت احتمالی، وضعیت روانی و جسمانی طرفین، شرایط فرزندان، اقدامات قبلی برای حل اختلاف، انگیزه هر طرف برای ادامه زندگی یا جدایی، با مراجع گفتگو میکند.
اگر نشانهای از خشونت، تهدید، خودکشی، کودکآزاری، مصرف شدید مواد یا اختلال روانی جدی وجود داشته باشد، مشاور باید موضوع را جدیتر ارزیابی و در صورت لزوم، ارجاع تخصصی یا اقدام فوری را پیشنهاد کند.
در پایان جلسه اول، مشخص میشود که جلسات بعدی فردی، مشترک یا ترکیبی باشند، روی چه موضوعاتی تمرکز کنند، آیا به آزمون روانشناختی یا ارزیابی تخصصی نیاز است و آیا حضور متخصص دیگری لازم است یا خیر.
چگونه مشاور مناسب را انتخاب کنیم؟
در پروندههایی که از طریق سامانهی مسیر یا دادگاه ارجاع میشوند، مراجعین با مشاورینی که توسط قوهی قضائیه تعیین صلاحیت و مورد سنجش قرار گرفتهاند، در ارتباط خواهند بود. اما بهطور کلی هر فرد برای انتخاب یک مشاور متناسب با نیاز خود، بهویژه در مشکلات و تعارضات خانواده لازم است، به معیارهایی چون صلاحیت حرفهای (مجوز لازم از مراجع مربوطه)، تناسب تخصص با مشکل، بیطرفی و کمک به تصمیمگیری واقعبینانه توجه نماید.
لازم به تأکید است در مسائل مربوط به خانواده، افراد میبایست از مشاوره خانواده استفاده کنند، چراکه ممکن است بهرهگیری از مشاوره صرفاً فردی سبب شود فرد نسبت به طلاق زودهنگام اقدام نماید، بدون آنکه به سایر اعضای خانواده و درهمتنیدگی اعضا به یکدیگر توجه کرده یا زمان کافی برای حل مسئله خانوادگی قرار داده باشد.
تخصص مشاور چقدر در روند درمان مهم است؟
قطعاً تخصص مشاور بسیار مهم است، اما تنها عامل موفقیت در فرایند مشاوره نیست. نتیجهی مشاوره معمولاً به ترکیبی از تخصص، تجربه، رابطهی درمانی و مشاورهای و همکاری مراجعان بستگی دارد. بنابراین عنوان دانشگاهی بهتنهایی کافی نیست. بهویژه در حوزه مشاوره خانواده و ایجاد صلح و سازش، تجربه عملی، اخلاق حرفهای، بیطرفی و توانایی برقراری ارتباط نیز اهمیت زیادی دارد.
مراجعان و زوجین برای رسیدن به نتیجهی مطلوب در فرایند مشاوره چه نقشی دارند؟
بسیاری از افراد جامعه در حال حاضر آشنایی لازم را با مراکز مشاوره خانوادهی قوه قضائیه ندارند و بسیاری از افراد شاید هرگز در زندگی خود از مشاوره استفاده نکنند. اغلب افراد زمانی به مراکز مشاوره مراجعه میکنند که در سطح بالایی از بحران قرار گرفتهاند و تنشها شدت گرفته و تقریباً نسبت به حل مسئله یا رفع تعارضات ناامید هستند. در حالی که با افزایش آگاهی در عموم جامعه میتوان بین مردم و مراکز مشاوره خانواده یک دوستی و ارتباط دائمی ایجاد نمود که قبل از آنکه مسائل و مشکلات شدت بگیرد، از مشاور یاری گرفته تا از بحرانهای بعدی جلوگیری شود.
پیشنهاد من به مخاطبین این است که در زمانی که با مسائل در سطح ابتدایی مواجه میشوند، به مراکز مشاوره خانواده مراجعه کرده و از افراد متخصص بهجای واسطهگریهای بدون تخصص استفاده شود.
از سوی دیگر، مردم میبایست در این زمینه آگاهی یابند که مشاوره یک فرایند است، یعنی «مشاوره مسیرِ تدریجیِ تغییر است، نه یک رویداد آنی یا یک حکمِ یکباره؛ یعنی از شناخت مشکل بهصورت ریشهای آغاز میشود، سپس مداخلهی مشاور و ایجاد آگاهی و آموزش صورت میگیرد و در نهایت با پیگیری و همکاری مراجعین سبب نتیجه میشود.»
بنابراین صبر، حوصله و همکاری مراجعین با مشاور و پیادهسازی تمرینات و تکالیفی که از سوی مشاور داده میشود و همچنین کمک و یاری زوجین به یکدیگر در اصلاح روابط اشتباه گذشته، در رسیدن به نتیجهی مطلوب بسیار مهم است. گاهی یک مراجع یا زوجین با یک جلسه انتظار تغییر و تحول دارند و خیلی زود دلسرد و ناامید میشوند، درحالیکه برای ایجاد تحولات شگرف میبایست صبور، همراه و همدل باشند.
بنابراین مراکز مشاوره خانواده قوهی قضائیه با هدف ایجاد فرصتی برای تأمل و تصمیم آگاهانه برای زندگی خانوادگی و کاهش تعارضات و آسیبهای احتمالی طلاق، این مسیر را برای زوجین فراهم نموده است. امید به آنکه خانوادههایی پویا و سراسر عشق و امید در جامعه فراگیر شوند.
سال شصت و یکم ـ شماره 2957