چرا مادران باردار بدخواب میشوند؟
تغییرات سطح هورمونها یکی از دلایل اصلی مشکلات خواب و خستگی در دوران بارداری است. حتی ممکن است تا حدی روی عضلات مجاری ادرار و تکرر ادرار هم مؤثر باشد. پروژسترون میتواند خواب را در شب مختل کرده، منجر به احساس خستگی و کسلی در طول روز شود.
به نقل از مهر، سعیده برزین، متخصص زنان و زایمان در ارتباط با اختلالات خواب در بارداری میگوید: «مادران باردار نیز در خطر ابتلا به آپنهی خواب هستند. آپنهی خواب، اختلالی است که در آن راه هوایی بسته و تنفس بارها و بارها در طول خواب قطع میشود و منجر به بیداری ناگهانی و در نتیجه بیقراری و خستگی در روز بعد میشود. همچنین اختلال اکسیژنرسانی به جنین در حال رشد میتواند برای آن مضر باشد. این اتفاق بهویژه در مادران بارداری که دارای اضافهوزن هستند شایعتر است.»
این متخصص معتقد است: «آپنهی خواب ممکن است با عوارض دوران بارداری مانند افزایش فشار خون بارداری، پرهاکلامپسی یا وزن کم هنگام تولد و زایمان زودرس در ارتباط باشد. این حالت ممکن است در هر زمانی اتفاق بیفتد که بیشتر بهدلیل گرفتگی دائمی بینی ناشی از افزایش سطح هورمونها و افزایش وزن بیش از حد میباشد. یکی از ویژگیهای قابل توجه آپنهی خواب، خروپف سنگین و بلند همراه با مکثهای طولانی و سپس نفسنفس زدن یا احساس خفگی در هنگام خواب است.»
وی ادامه میدهد: «واضحترین دلیل مشکلات خواب در دوران بارداری افزایش اندازهی شکم مادر و جنین است که قرار گرفتن در حالت راحت برای خوابیدن را برای مادر مشکل میکند. شکم بزرگتر به شما اجازه نمیدهد تا به راحتی دراز بکشید. این حالت بیشتر در سهماههی دوم و سوم اتفاق میافتد. مادرانی که عادت به خوابیدن به پشت داشتهاند، باید عادت خود را ترک کرده، حالت دیگری را برای خواب در این دوران انتخاب کنند. چرا که در این دوران فشار رحم بر روی رگهای اصلی گردش خون، منجر به ایجاد اختلال در خونرسانی و در نتیجه باعث سرگیجه، تنگی نفس یا ضربان سریع قلب میشود. مادران باردار در سهماههی سوم اغلب در طول شب بیدارند و در صورت خوابیدن هم کمتر به خواب عمیق میروند.»
دکتر برزین اختلالات کلیوی را از دیگر عوامل مؤثر بر خواب مادران باردار دانسته، میگوید: «بهدلیل افزایش حجم خون در دوران بارداری کار کلیهها برای فیلتر کردن این حجم زیاد افزایش یافته و در نتیجه حجم ادرار بیشتری تولید میکنند و از طرفی رشد جنین و فشار رحم بر روی مثانه شما را مجبور میکند تا نسبت به قبل در تعداد دفعات بیشتری نیاز به دستشویی رفتن پیدا کنید یا تکرر ادرار را تجربه کنید؛ این اتفاق معمولاً در سهماههی اول و سوم میافتد. معمولاً در نیمهی شب نیز مجبور میشوید تا برای دفع ادرار بارها از خواب بیدار و بدخواب شوید.»
وی بیان میکند: «ممکن است بهدلیل افزایش وزن دچار درد در ناحیهی پا و پشت خود شوید، همچنین بهدلیل ترشح هورمون ریلاکسین در دوران بارداری رباطهای بدن شما شُل و آسیبپذیر میشوند. این اتفاق معمولاً در نیمهی دوم بارداری رخ میدهد. گرفتگیهای عضلانی در شب بیشتر احساس میشوند که باعث ایجاد مشکل در هنگام خواب خواهند شد.»
این متخصص دربارهی بقیهی عوامل غیر مستقیم مؤثر بر خواب مادران باردار معتقد است: «در دوران بارداری، بهدلیل تغییرات هورمونی عملکرد کل دستگاه گوارش کُند میشود و غذا در معده و روده باقی میماند که ممکن است منجر به سوزش سر دل یا یبوست شود. سوزش سردل هنگامی رخ میدهد که محتویات معده به بالا و درون مری میآید. با پیشرفت بارداری و بزرگتر شدن رحم و فشار بر روی معده یا رودهی بزرگ این حالت بدتر میشود. سوزش سر دل شبانه بهدلیل قرار گرفتن در وضعیت افقی و خوابیده میتواند علاوه بر آسیب مری باعث بدخوابی نیز شود.
در اواخر دوران بارداری مجدداً بهدلیل سنگین شدن و برخی ناراحتیها و مشکلات شایع بارداری که باعث بر هم زدن خواب شبانه میگردد، خستگی و سستی باز خواهد گشت.»
برزین در ارتباط با درمانهای دارویی اختلال خواب اظهار میکند: «درمانهای دارویی حتماً باید زیر نظر پرشک انجام شود، حتی اگر از داروهای گیاهی استفاده میکنید، حتماً نظر پزشک را جویا شوید. برای کاهش اختلال خواب در بارداری میتوانید از دیفنهیدرامین، ویتامینها و مکملهای گیاهی، ضد اسیدها برای کاهش ریفلاکس معده به مری و مکملهای اسیدفولیک زیر نظر پزشک استفاده کنید.
اما داروهای درمانی سندرم پای بیقرار و همچنین داروهای خوابآور و آرامبخش بهدلیل تأثیرات منفی روی جنین به هیچ عنوان نباید مورد استفاده قرار گیرند.»
سال شصت و یکم ـ شماره 2957