دیروز، امروز، فردا

سبز سبزم، ریشه دارم
من درختی استوارم
در زمستان هم بهارم
زمزمه‌ی قطعه‌ای کوتاه از یک موسیقی قدیمی مرا می‌برد به سال‌های دور، به خانه‌ی باصفای پدربزرگ، به قاب تلویزیون ۲۱ اینچ و جمع شدن کل خانواده برای تماشای یک سریال شبانه.
دقایقی در دریای خاطرات غرق می‌شوم. نیازی نیست به حافظه‌ام فشار بیاورم؛ صحنه‌های سال‌های دور سکانس به سکانس مثل یک فیلم سینمایی جلوی چشمم نقش می‌بندند.
یادش بخیر سفره‌های گسترده و جمع شدن عمو و عمه و بچه‌ها و عطر ناب برنج دست‌پخت مادربزرگ که در فضا می‌پیچید. بعدازظهرهای بلند تابستان و اصراری که بزرگ‌ترها برای چرت نیم‌روز داشتند و انرژی پایان‌ناپذیر بچه‌ها. دوستی‌ها و قهرهای کودکانه، توپ پلاستیکی و کلکسیون تیله و دوچرخه‌ی کهنه که بین نوه‌ها دست به دست می‌شد.
احساس غریبی دارم؛ چیزی بین غم و شادی، اشک و لبخند...
ناخودآگاه دوران کودکی خودم را با دوران کودکی فرزندانم در حال حاضر مقایسه می‌کنم. دستم خالی می‌شود و ذهنم بیات! هرچه در صندوقچه‌ی افکارم جستجو می‌کنم کمتر متاع و خاطره‌ی چشم‌گیری پیدا می‌کنم. انگار همه چیز در یک گوشی هوشمند برای بچه‌های این نسل خلاصه و مختصر شده است. متأسفانه نه از بازی‌های گروهی خبری هست، نه از بپر بپر و شیطنت‌های کودکانه. این روزها کمتر دست پسر بچه‌ها ماشین می‌بینم و دست دختربچه‌ها عروسک. دوست و هم‌بازی و خواهر و برادر در حداقل، و ابزار دیجیتال در حداکثر حالت ممکن!
نگران بچه‌هایمان هستم. اگر این‌طور پیش برود، این نسل بی‌خاطره قد می‌کشد و بزرگ می‌شود و به نظرم نسلی که خاطره و دلتنگی و خنده و گریه‌ی مشترک ندارد، نسل خوبی نیست.
به عقیده‌ی روان‌شناسان مرور خاطرات گذشته یا همان نوستالژی، نوعی گرایش طبیعی در انسان است. برخلاف قدیم که دریغ و حسرت گذشته را خوردن نوعی بیماری تلقی می‌شد، امروزه معتقدند این احساس نتایج بسیار مثبتی برای فرد به دنبال دارد که نمی‌توان از آن‌ها صرف‌نظر کرد:
یادآوری خاطرات شیرین گذشته باعث بهبود خلق‌وخو، تقویت روحیه، افزایش اعتمادبه‌نفس و عزت نفس، ایجاد حس حمایت اجتماعی و کمک به کنار آمدن با شرایط سخت و دشوار می‌شود.
یاد گذشته حس ریشه‌دار بودن، حس اینکه با تمام فراز و نشیب‌ها و کم و کاستی‌ها تا اینجا جلو آمدم را به انسان می‌دهد، حس قدرشناسی نسبت به دیگران، خصوصاً پدرها و مادرهایمان که زحمت‌ها کشیدند تا به این نقطه برسیم، و حالا ما هم می‌توانیم برای فرزندان‌مان کاری کنیم که وقتی دفتر خاطرات گذشته را ورق می‌زنند، حس خوب و خوشایندی داشته باشند.
قطعاً ملت پرخاطره، ملتی خوش‌بین‌تر و مثبت‌اندیش‌تر است و با یادآوری تجربیات گذشته، محکم‌تر و آگاهانه‌تر برای ساختن حال و آینده قدم برمی‌دارد.

سال شصت و یکم ـ شماره 2948