چرا اسپانیا سمت درست تاریخ ایستاده است؟
لبخند اسپانیا به کودکان غزه
روایت باشکوه اندلس هم فرحناک است هم غمافزا، عظمتش بر دل نشسته، روح و روان را مینوازد اما مانند هر اتفاق خجستهی دیگری سقوط امپراطوریاش، قلب را میگدازد. تاریخ مشحون از این اتفاقات است که گاه قومی را بر قله ظفر و پیروزی نشانده گاه نفوذ فریب و غفلت بر ظفرمندان، فتحی را به یغما داده است. حکایت سقوط اندلس را همه شنیدهایم. حکایتی عجیب اما واقعی از گسترش قلمرو مسلمانان به قلب اروپا و تا بطن اسپانیا و ماجرای اسب تروای ابتذال و برهنگی که معادلات را دگرگون کرد.
نویسنده :
نیلوفر حاج قاضی
هر چند که امروز آندلس نام استانی در جنوب کشور اسپانیاست، اما دربارهی تاریخچه نام «آندلس» اینگونه بیان میشود که این نام پس از فتح سراسری شبه جزیره «ایبری» (اسپانیا و پرتغال) در جنوب اروپا بر این جزیره اطلاق شد. فتح آندلس، توسط «طارق بن زیاد» تکانی اساسی به ابرقدرتهای ان روز دنیا داده بود. معادلاتی که با شکست مسلمانان دوباره به شکل ننگین قبلی برگشت.
چرا اسپانیا برای فلسطین برادری میکند؟
کاروان صمود را که یادتان هست؟ کاروانی که از بارسلونا با حمایتهای اسپانیا و همراهی تونس و نهادهای مردمی اروپایی برای شکستن محاصرهی غذایی غزه و کمک به مردم ستمدیده این سرزمین راهی آبها شد تا دردی از این مردم دوا کند. اما مورد حملهی صهیونیستهای اسرائیلی قرار گرفت. برخی فعالان این کشتی ربوده و بیشترشان شکنجه شدند.
در واکنش به این اتفاق در کنار کشورهای محور مقاومت و آزادیخواهان جهان، تنها کشور اروپایی که واکنش نشان داد اسپانیا بود.
نمایندهی اسپانیا در سازمان ملل متحد در واکنش به اقدام جنایتکارانهی رژیم صهیونیستی در توقیف ناوگان صمود و رفتار ضد انسانی با فعالان حامی فلسطین در این کشتیها خطاب به حامیان صهیونیستها در پارلمان اروپا که هنگام سخنرانی وی و انتقادش از صهیونیستها لبخند میزدند، گفت: «شرم بر شما، چون اسرائیل است، لبخند میزنید اما اگر ایران یا روسیه چنین میکردند، چگونه رفتار میکردید؟!»
و ادامه داد: «چرا هیچ اقدامی برای حفاظت از شهروندان اروپایی انجام نمیشود.»
این موضعگیری قاطعانه مقام ارشد دولت اسپانیا اولین اقدام از سوی این کشور نبود. قبلتر هم اسپانیا در حمایت از مظلومان جهان واکنش نشان داده بود. همانطور که در تاریخ معاصر نیز میتوان اسپانیا را بهعنوان کشوری شاخص در قلب اروپا شناخت که تحت رهبری «پدرو سانچز» در حمایت از پروندهی نسلکشی آفریقای جنوبی علیه اسرائیل در دیوان بینالمللی دادگستری، تحریمهای تسلیحاتی به ارزش یک میلیارد یورو علیه این رژیم غاصب اعمال کرده، با حمایت تلویحی از فلسطین در طوفانالاقصی نقش مؤثری را در اتحادیهی اروپا ایفا کرده است.
علاوه بر بخش دولتی، نظرسنجیها نیز نشاندهندهی حمایت ۷۸ درصدی مردم اسپانیا از شناسایی فلسطین و محکومیت 82 درصدی نسلکشی در غزه است.
انگار فتح اندلس پیوندهای عمیقی میان این کشور اروپایی و کشورهای مسلمان برقرار کرده است.
مواضع ستودنی اسپانیا و ایستادنش در سمت درست تاریخ را مرور میکنیم.
دیگر افتخارات اسپانیا
اسپانیا یکی از آخرین کشورهای اروپایی بود که با رژیم صهیونیستی روابط دیپلماتیک برقرار کرد. از طرفی اسپانیا روابط رسمی خود با فلسطین را نیز پیش از اسرائیل آغاز کرده بود.
در سال ۱۹۵۰ نیز اسپانیا با پذیرش اسرائیل در سازمان ملل متحد بهشدت مخالفت کرد. اسپانیا در سال ۲۰۱۱ نیز از ورود فلسطین به سازمان یونسکو حمایت کرد. اگرچه در ۱۷ ژانویه ۱۹۸۶، دولت اسپانیا و رژیم اسرائیل برای تبادل سفیران، یادداشتهایی را در لاهه مبادله کردند اما اسپانیا حتی در دوران اصلاحطلبهایش هم چندان طرفدار اسرائیل نبوده است.
راهکار دو دولتی و برقراری مذاکره در چارچوب رویکرد اتحادیهی اروپا، اگرچه موضع روشن دولت اسپانیا در مسئلهی فلسطین بوده، با این حال اسپانیا بیش از سایر کشورهای غربی طرفدار فلسطین است.
احزاب اسپانیا نیز در مسئلهی فلسطین و به رسمیت شناختن آن اتفاق نظر دارند.اگرچه که همهی احزاب متفق القول، تنها چاره برای پایان دادن به درگیری میان رژیم صهیونیستی و فلسطین را در راهکار تشکیل دو دولت میبینند.
در یک جمعبندی میتوان گفت موضع اسپانیا در قبال فلسطین ترکیبی از تاریخ مشترک، ارزشهای اخلاقی و فشار افکار عمومی است. اگرچه اقدامات عملی این کشور گاهی با انتقاداتی روبرو شده، اما، نقش آن بهعنوان مدافع حقوق فلسطینیان در اروپا پررنگ باقیمانده است.
واکنشهای مادرید در حمایت تمامقد از مقاومت
- وزیر حقوق اجتماعی اسپانیا با اشاره به اینکه این کشور ریاست شورای اروپا را عهدهدار است، از دولت متبوعش خواسته است تا شجاعانهتر رفتار کرده، روابط دیپلماتیک با رژیم صهیونیستی را متوقف کند و تحریمهای اقتصادی فوری در سطح اروپا علیه این رژیم، مشابه تحریمها علیه روسیه اعمال شود.
- وزارت امور خارجه اسپانیا نیز در جنگی لفظی میان اسرائیل و کشورش تأکید کرده است: «دولت اسپانیا دروغهای بیانشده در بیانیهی سفارت اسرائیل دربارهی برخی از اعضای خود را قاطعانه رد میکند و تلقینات را نمیپذیرد. هر رهبر سیاسی میتواند آزادانه مواضع خود را بهعنوان نماینده یک حزب سیاسی در یک دموکراسی کامل مانند اسپانیا بیان کند.»
- اسپانیا همچنین خواستار تحریمهای ورزشی علیه اسرائیل شده، پیشنهاد کرده است که این موجودیت بهدلیل اقداماتش در غزه، از رویدادهای ورزشی بینالمللی محروم شود؛ همانطور که روسیه بهدلیل حمله به اوکراین محروم شد.
- البته گفتنی است به رغم تعلیق رسمی صادرات سلاح، گزارشها حاکی از عبور دهها هزار قطعه تجهیزات نظامی آمریکایی از فرودگاه زاراگوزا بهسمت اسرائیل در سال ۲۰۲۴ است که میتواند ناشی از فشار برخی احزاب خاص اسپانیا باشد.
- واکنش اسپانیا در ارتباط با حملات اسرائیل و آمریکا به ایران نیز از دیگر اقدامات این کشور در راستای حفظ تعادل برای ایستادن در سمت درست تاریخ است. وزیر خارجهی اسپانیا تأکید کرده است که کشورش در جنگ علیه ایران با آمریکا همراهی نخواهد کرد.
آلبارس، وزیر خارجهی اسپانیا، اعلام کرده است مادرید با وجود فشارهای فزایندهی آمریکا، اجازهی استفاده از پایگاههای هوایی این کشور برای عملیات مرتبط با جنگ ایران را نخواهد داد و همچنان به اصول حقوق بینالملل پایبند میماند.
رمز و راز حمایت تمامقد اسپانیا از فلسطین
همانگونه که ذکر شد، حکومت ۸۰۰ ساله مسلمانان در اندلس (۷۱۱–۱۴۹۲) پیوندهای فرهنگی و تاریخی پایداری بین اسپانیا و جهان عرب ایجاد کرده است و برخی، واکنشهای اسپانیا در حمایت از مسلمانان را میوهی این گذشتهی تاریخی میدانند. نمونهی اثرگذاری این وصلت را میتوان در فیلم تاریخی «السید» مشاهده کرد. داستان زندگی وطنپرست اسپانیایی به نام «رودریگو دیاس» که بهدنبال متحد کردن نیروهای پراکندهی کشورش برای مقابله با حملات «مورها» یا همان مسلمانان در حال پیشروی به اسپانیا بود و بهخاطر آزاد کردن جوانمردانهی چند اسیر جنگی از مورها از سوی آنان لقب « السید» گرفت.
چهرهای در قالب شوالیهای الهامبخش که اصالت عربی دارد. السید نمادی از اتحاد فرهنگی و مذهبی است؛ کسی که هم در میان مسلمانان احترام دارد و هم میان مسیحیان از جایگاهی والا برخوردار است.
برای همین بسیاری از مورخان، او را نماد وحدت فرهنگی در اسپانیای قرون وسطی میدانند که دستاوردهایش نهفقط در میدان نبرد، بلکه در حوزهی وحدت و همزیستی مذهبی و فرهنگی میان مورها یا همان مسلمانان آفریقایی اندلس و مسیحیان اسپانیایی بوده است. تا آنجا که مسلمانان به او لقب «السید» دادهاند و فیلم نیز به همین نام است.
اخراج ۸ گردشگر صهیونیست از رستورانی در اسپانیا
به عصر حاضر برمیگردیم. وقتی ۸ گردشگر صهیونیست با واکنش تند مالک یک رستوران در اسپانیا مواجه شدند و هیچکس انتظار نداشت بیرون انداختن این گردشگران توسط مدیر رستوران، موجی از واکنشها و حمایتها را در سطح جهانی برانگیزد.
در ادامهی واکنشهای مردمی در اروپا نسبت به تحولات غزه، یک رستوران کوچک در شهر ویگو در شمال غربی اسپانیا بهطور غیرمنتظرهای به مرکز توجه افکار عمومی تبدیل شد.
ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که نشان میداد مدیر رستوران «میماسا» حاضر به پذیرایی از هشت توریست اسرائیلی نمیشود و با لحنی تند میگوید: «شما فلسطینیها را میکشید، بروید در غزه غذا بخورید» و ادامه میدهد: «شما انسانها را میکشید و بعد به تعطیلات میروید. از اینجا بروید بیرون!» همچنین شعارهایی مانند «فلسطین آزاد است!» و «مرگ بر صهیونیسم!» نیز در پسزمینه شنیده میشود.
با وجود آغاز کارزارهایی در فضای مجازی برای تخریب اعتبار رستوران و دعوت به تحریم آن، این اقدام با استقبال بسیاری از مردم محلی و حتی گردشگران مواجه شد. ظرف چند روز، شمار مشتریان رستوران بهطور چشمگیری افزایش یافت؛ افرادی که به گفتهی خود برای حمایت از موضع انسانی و شجاعانهی مدیر رستوران، راهی آنجا شدند. صاحب رستوران با انتشار پیامی در حسابهای مجازی خود، از موج حمایتها تشکر کرد و نوشت: «از تمامی کسانی که از سراسر جهان با پیام یا تماس، حمایت خود را ابراز کردند و همچنین مشتریانی که از فروشگاه ما بازدید کردند و همبستگی خود را نشان دادند، صمیمانه سپاسگزاریم. محبت شما برای ما ارزشمند است. متشکریم.»
ناظران میگویند آنچه رخ داده، بازتابی از تغییر تدریجی افکار عمومی در برخی کشورهای اروپایی نسبت به بحران فلسطین است؛ تغییری که حالا به فضاهای عمومی مانند رستورانها، فروشگاهها و مقاصد گردشگری نیز کشیده شده است.
پاسخ پدرانهی «سانچز» به پیام دختر شیرین غزه
اتفاق شایان توجه دیگر که در رسانههای اجتماعی بازتاب گستردهای داشته پاسخ محبتآمیز «پدرو سانچز»، نخستوزیر اسپانیا، به پیام یک دختر فلسطینی است. وقتی نخستوزیر در پیامی احساسی از دختر فلسطینی به نام «لیان» و هنرمندان غزه بهخاطر ترسیم نقاشی دیواری چهرهاش در میان ویرانیها قدردانی کرده است.
سانچز در پیام خود از «لیان» و هنرمندان غزه برای این حرکت انسانی و نمادین تشکر کرده، تأکید میکند که جامعهی اسپانیا صدای کودکان غزه را میشنود و رنج آنان را احساس میکند.
ویدئویی که موجی از شادی را برای این دختر غزه و دوستانش به ارمغان داشته و سبب واکنشهای احساسی و عاطفی در سراسر جهان شده است.
البته موارد ذکرشده تنها چند نمونه از خروار است. برای این است که بدانیم مردم آزادهی اسپانیا در مسیر حق و حقیقت گام برداشتهاند و جمعیت حامی مردم مظلوم فلسطین و هنرنمائیهایشان در تجمعات ضد اسرائیلی اسپانیا یا در مسابقات فوتبال نشان میدهد چفیهی فلسطینی بخشی از کمد لباس هزاران جوان اسپانیایی شده است.
سال شصت و یکم ـ شماره 2956