اربعین ۱۴۰۵ از نگاه زائران ایرانی و عراقی
از دلهای بیقرار تا حرم یار
اربعین ۱۴۰۵ در شرایطی برگزار شد که نخستین اربعین پس از شهادت مظلومانه آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر فقید ملتهای مبارز جهان و پرچمدار جبههی مقاومت، به شمار میرود. شهادت این مرد بزرگ الهی در جریان حملهی جنایتکارانه مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به تهران، نهتنها خللی در ارادهی ملتهای مقاوم ایجاد نکرد، بلکه فضای مذهبی و اجتماعی این مراسم باشکوه را بهگونهای تحت تأثیر قرار داد که بسیاری از ناظران و زائران آن را با سالهای گذشته قابل مقایسه ندانستند. در مسیرهای منتهی به کربلا، تصاویر شهید آیتالله خامنهای، پرچمهای مشکی و بنرهایی با مضامین «راه مقاومت ادامه دارد»، «شهید راه قدس» و «لبیک یا حسین، لبیک یا خامنهای» در کنار پرچمهای «یا حسین» و «یا زینب» نصب شده بود و شماری از موکبها نیز بخشی از فضای خود را به یادبود این شهید والامقام اختصاص داده بودند. زائران با پوشیدن سربندهای «یا فاطمه الزهراسلاماللهعلیها» و «یا حسینعلیهالسلام» و نیز سربندهایی به یاد شهید خامنهای، بار دیگر ثابت کردند که خون شهدا هرگز هدر نمیرود و این مسیر تا ظهور حضرت حجتعجلاللهتعالیفرجهالشریف ادامه خواهد داشت. از سوی دیگر، آمارهای رسمی نشان میدهد که اربعین امسال از نظر تعداد زائران نیز رکوردهای تازهای ثبت کرده است. سردار سرتیپ احمدرضا رادان، فرماندهی کل انتظامی جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر اینکه تعداد خروج زائران از کشور از چهار میلیون نفر عبور کرده و رکورد همهساله در رفت و برگشت شکسته شده است، اعلام کرد که بیش از ده کشور از مسیر مرزهای ایران اسلامی بهسمت عراق رفتهاند و بیش از چهارصد هزار نفر از اتباع کشورهای مختلف از مرزهای ایران راهی سرزمین دلدادگی شدهاند. وی همچنین با اشاره به حضور گستردهی جوانان مؤمن و انقلابی در این همایش عظیم، این موضوع را نشاندهندهی وجود امتی جوان در خط ولایت و عاشق اباعبدالله الحسینعلیهالسلام دانست و تأکید کرد که دشمن از جوانی که معنا را بفهمد، طریق را بفهمد و در طریق بتواند جانبازی کند، میترسد. سردار رادان ضمن تشکر از دولت عراق برای همکاری استثنایی، بر لزوم ثبتنام در سامانهی سماح و دریافت بیمه برای تمام زائران تأکید کرد و از زائران خواست با توجه به گرمای هوا، ساعات پیادهروی را به شب موکول کنند و از تمام مرزهای ششگانه اربعین شامل شلمچه، چذابه، مهران، خسروی، باشماق و تمرچین استفاده نمایند تا از ازدحام در مرز مهران جلوگیری شود. ایشان در بخش دیگری از سخنان خود خاطرنشان کردند که در این مسیرها، همه با هر زبان و قومیتی برای عشق اباعبدالله یکدل شدهاند و این همدلی، یادآور روزهای دفاع مقدس و توسلهای خالصانه به محضر سیدالشهداست. مهدی مصطفوی، قائممقام معاونت ارتباطات و امور بینالملل دفتر مقام معظم رهبری، نیز با اشاره به شرایط جدید در جهان اسلام و جبههی مقاومت، اعلام کرد که وارد فصل جدیدی از تاریخ تشیع شدهایم و اربعین در سالهای اخیر به یکی از بزرگترین جلوههای همبستگی و وحدت جهان اسلام تبدیل شده است. وی بر ضرورت توجه ویژه به محتوای این مراسم و استفاده از ظرفیت اربعین برای تبیین گفتمان انقلاب اسلامی، معارف ناب تشیع و مفاهیم انسانی همچون ظلمستیزی، عدالتخواهی و حمایت از مظلومان تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود که با همکاری و حمایت مسئولان و فعالان فرهنگی، اربعین امسال باشکوهتر از سالهای گذشته برگزار شود و بتوان از این ظرفیت عظیم برای معرفی بهتر معارف تشیع، گفتمان انقلاب اسلامی و ارزشهای انسانی و اخلاقی به مردم جهان استفاده کرد. علیاکبر پورجمشیدیان، رئیس ستاد مرکزی اربعین و معاون امنیتی و انتظامی وزیر کشور، نیز با اعلام آمادگی کامل دستگاههای اجرایی، از برگزاری هشت جلسه ستاد مرکزی و بیست جلسهی تخصصی و هماهنگیهای گسترده با دولت عراق خبر داد و تأکید کرد که زیرساختهای مرزی نسبت به سالهای گذشته ارتقا یافته و پارکینگها، جادهها و پایانههای مرزی بهطور کامل آماده شدهاند. وی همچنین از بازگشایی آزمایشی دو مرز جدید چیلات در استان ایلام و سومار در استان کرمانشاه برای تردد محدود مردم همان مناطق خبر داد و ابراز امیدواری کرد. در صورت موفقیت این طرح و تکمیل زیرساختها، تعداد مرزهای اربعینی از شش مرز به هشت مرز افزایش یابد. پورجمشیدیان با اشاره به تأمین ارز مورد نیاز زائران توسط بانک مرکزی، از زائران خواست این سفر را به نیابت از شهید آیتالله خامنهای و همهی شهدای جنگ تحمیلی، بهویژه شهدای جنگ رمضان و شهدای جبههی مقاومت، انجام دهند و از عشایر و مردم عراق بهخاطر میزبانی شایسته، قدردانی نمایند. در کنار این گزارشهای رسمی، آنچه در مسیر نجف تا کربلا بیش از هر چیز به چشم میخورد، مشارکت مردمی گسترده، مهماننوازی بینظیر عراقیها و همدلی میان زائران با ملیتهای مختلف است که همگی در سایه عشق به اباعبدالله الحسینعلیهالسلام و تبعیت از مکتب مقاومت، جلوهای از تمدن نوین اسلامی را به نمایش گذاشتهاند. این گزارش با تکیه بر آمار رسمی، مشاهدات میدانی و روایتهای زائران و موکبداران تلاش دارد تصویری دقیق و مستند از اربعین ۱۴۰۵ ارائه دهد.
نویسنده :
سیده یاسمن رودباری
تأثیر شهادت مظلومانه شهید آیتالله خامنهای بر حالوهوای اربعین ۱۴۰۵
اربعین ۱۴۰۵ نخستین اربعینی است که پس از شهادت مظلومانهی آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر فقید ملتهای مبارز جهان و سیدالشهدای جبههی مقاومت، برگزار میشود. شهادت این اسوهی بصیرت و استقامت در جریان حملهی جنایتکارانه و تروریستی مشترک آمریکا و رژیم غاصب صهیونیستی به تهران، علاوه بر ایجاد تحولات سیاسی و امنیتی در منطقه، فضای مذهبی و اجتماعی اربعین امسال را نیز تحت تأثیر عمیقی قرار داد و نشان داد که خون این شهید بزرگوار، موجب بیداری و خروش بیشتر امت اسلامی شده است.
در مسیرهای منتهی به کربلا، بهویژه در مسیر نجف ـ کربلا، علاوه بر پرچمهای «یا حسینعلیهالسلام» و «یا زینبسلاماللهعلیها»، در نقاط مختلف تصاویر شهید آیتالله خامنهای، پرچمهای مشکی عزاداری و بنرهایی با مضامین «راه مقاومت ادامه دارد»، «شهید راه قدس»، «لبیک یا حسین، لبیک یا خامنهای» و «از حسینعلیهالسلام تا خامنهای، راه حسینعلیهالسلام ادامه دارد» به چشم میخورد. شماری از موکبها نیز بخشی از فضای خود را به یادبود این شهید والامقام اختصاص دادهاند و با نصب تصاویر، برگزاری مراسم ختم قرآن کریم، قرائت زیارت عاشورا، برپایی مجالس سوگواری و پخش سخنرانیهای ایشان، یاد و خاطره این مرد بزرگ الهی را گرامی میدارند.
برای بسیاری از زائران ایرانی، اربعین امسال تنها یک زیارت سالانه نیست، بلکه فرصتی برای ابراز اندوه، همبستگی و تجدید عهد با آرمانهای والای انقلاب اسلامی و ولایت فقیه است که شهید آیتالله خامنهای سالها پرچمدار آن بود. بسیاری از کاروانهای اعزامی از ایران با پوششهای مشکی، سربندهای ویژه با نوشتهی «یا فاطمه الزهراسلاماللهعلیها» و «یا حسینعلیهالسلام» و پرچمهایی که نام و تصویر شهید خامنهای بر آنها نقش بسته، در مراسم حضور یافتهاند. در گفتگوهای میان زائران نیز از شهادت ایشان بهعنوان یکی از مهمترین اتفاقات سال یاد میشود و بسیاری، حضور در این راهپیمایی عظیم را ادای دینی به آرمانهای عاشورا، مقاومت و استمرار راه شهیدان میدانند و فریاد «لبیک یا خامنهای» سر میدهند.
بازتاب این رخداد بزرگ تنها به زائران ایرانی محدود نمانده است. بخشی از زائران عراقی، لبنانی، افغانستانی، پاکستانی، یمنی و دیگر گروههای جبههی مقاومت نیز با صدور بیانیههای همدردی، نصب بنر، برگزاری مراسم یادبود و عزاداری، با جمهوری اسلامی ایران و ملت بزرگ ایران ابراز همدردی کردهاند و اعلام داشتهاند که راه شهید خامنهای را ادامه خواهند داد. در برخی موکبها، سخنرانان برجسته با اشاره به آیات قرآن و مفاهیم متعالی عاشورا، به تبیین مبانی «مقاومت»، «استکبارستیزی»، «ولایتپذیری» و «ادامهی راه شهدا» پرداختهاند و تلاش کردهاند میان واقعهی عاشورا و تحولات سیاسی اخیر منطقه پیوندی مستحکم برقرار کنند و نشان دهند که خون حسینعلیهالسلام و خون شهید خامنهای در یک مسیر جاری است.
در فضای مجازی نیز این همزمانی الهی بازتاب گستردهای داشته است. کاربران شبکههای اجتماعی با انتشار تصاویر مسیر پیادهروی، مراسمهای یادبود و حضور پرشور زائران، از اربعین امسال با عنوان «اربعین حسینی، اربعین خامنهای» و «اربعین پس از شهادت رهبر مقاومت» یاد کردهاند. بسیاری از پیامها بر مفاهیمی همچون صبر، وحدت، مقاومت، ولایتمداری و استمرار راه شهدا تأکید داشته و این رخداد بزرگ را یکی از عوامل متفاوت بودن اربعین ۱۴۰۵ نسبت به سالهای گذشته دانستهاند. زائران در شبکههای اجتماعی با هشتگهای «لبیک_یا_خامنهای» و «راه _حسین _ادامه_دارد» به تبیین این پیوند ناگسستنی پرداختهاند.
با این حال، بازتاب این موضوع در سراسر مراسم یکسان نیست. بسیاری از موکبهای عراقی، مطابق سنت سالهای گذشته، تمرکز اصلی خود را بر خدمترسانی به زائران، اسکان، تغذیه و ارائهی خدمات درمانی حفظ کردهاند و تلاش کردهاند فضای اربعین بیش از هر چیز بر محور قیام امام حسینعلیهالسلام، وحدت مسلمانان و فرهنگ غنی میزبانی مردم عراق باقی بماند. با این وجود، در موکبهای زیادی از جمله موکبهای عراقی، یاد و نام شهید خامنهای با احترام کامل گرامی داشته شده است. از این رو، میتوان گفت شهادت آیتالله خامنهای یکی از مهمترین مؤلفههای تأثیرگذار بر فضای اربعین امسال بوده است، اما شدت و نحوهی بازتاب آن در میان زائران، موکبها و گروههای مختلف، متناسب با گرایشها، ملیتها و رویکردهای آنان متفاوت بوده است.
اربعین امسال در مقایسه با سالهای گذشته
یکی از نخستین موضوعاتی که در بررسی اربعین امسال مطرح میشود، میزان حضور زائران است. در سالهای گذشته، آمارهای رسمی از حضور میلیونها زائر عراقی و خارجی در کربلا خبر دادهاند که امسال با عنایت الهی و همت بلند مردم مؤمن، این آمار با رشد چشمگیری همراه بوده است. بر اساس گزارشهای رسمی، اربعین امسال با افزایش قابلتوجهی در تعداد زائران نسبت به سالهای گذشته همراه بوده که نشاندهندهی عشق روزافزون امت اسلامی به سیدالشهداعلیهالسلام و مکتب حسینی است.
با این حال، در گفتگوهای میدانی، زائران به افزایش محسوس حضور خانوادهها اشاره کردهاند. حضور پدران و مادران همراه با فرزندان خردسال و نوجوان، یکی از ویژگیهای بارزی است که در سالهای اخیر بیش از پیش به چشم آمده و نشان میدهد پیادهروی اربعین برای بخش عظیمی از مردم به یک تجربهی خانوادگی و تربیتی ارزشمند تبدیل شده است که نسل جوان را با مکتب حسینی و فرهنگ ایثار و شهادت آشنا میسازد.
تنوع ملیتها نیز از دیگر محورهای مقایسه است. در مسیر نجف تا کربلا، زائرانی از ایران اسلامی، عراق، افغانستان، پاکستان، لبنان، هند، کشورهای حوزهی خلیج فارس، ترکیه، آذربایجان و حتی برخی کشورهای اروپایی دیده میشوند. این تنوع زبانی و فرهنگی، به مراسم جلوهای فراملی میدهد و نشان میدهد که پرچم حسینعلیهالسلام بر فراز دلها در سراسر جهان به اهتزاز درآمده است و این همان چیزی است که دشمنان اسلام و استکبار جهانی از آن هراس دارند.
در حوزهی خدمات نیز تغییرات چشمگیری قابل مشاهده است. بسیاری از موکبها در سالهای اخیر امکانات بیشتری فراهم کردهاند؛ از دستگاههای سرمایشی و محل استراحت مجهز گرفته تا خدمات پزشکی پیشرفته، ایستگاههای شارژ تلفن همراه، سرویسهای بهداشتی و حتی خدمات فرهنگی و مذهبی. برخی مسیرها نیز با سایهبانهای وسیع یا ایستگاههای آب آشامیدنی مجهز شدهاند تا زائران در گرمای تابستان عراق با دشواری کمتری روبرو شوند. این گسترش خدمات نشاندهندهی توجه ویژه ستاد اربعین و نیز مردم مؤمن به رفاه و آسایش زائران است.
امنیت مسیر نیز از موضوعات مهمی است که در سالهای اخیر با تدابیر هوشمندانهی دولت عراق و هماهنگیهای صورتگرفته با جمهوری اسلامی ایران، به سطح مطلوبی رسیده است. حضور نیروهای انتظامی و امنیتی، کنترل دقیق مسیرها و هماهنگی میان نهادهای مختلف، از عواملی است که احساس امنیت کامل را برای زائران به ارمغان آورده است. این امنیت مثالزدنی، زمینهساز حضور میلیونی زائران و برپایی این همایش عظیم در کمال آرامش بوده است.
مشارکت جوانان مؤمن و انقلابی عراقی در موکبها نیز چشمگیر و تحسینبرانگیز است. بسیاری از نوجوانان و جوانان در توزیع آب، غذا، نظافت مسیر، راهنمایی زائران و خدمات داوطلبانه نقش فعال دارند. این حضور گسترده نشان میدهد موکبداری و خدمت به زائران حسینی تنها به نسلهای قدیمی محدود نیست و به یک جنبش اجتماعی و فرهنگی میان نسلهای مختلف تبدیل شده است که نویدبخش آیندهای درخشان برای امت اسلامی است.
در مجموع، مشاهدات میدانی و روایت زائران نشان میدهد که عوامل متعددی باعث شکلگیری این برداشت شده است: حضور گستردهتر خانوادهها، تنوع بیشتر ملیتها، گسترش کمّی و کیفی خدمات موکبها، مشارکت فعال جوانان، احساس امنیت کامل در مسیر و مهمتر از همه، فضای معنوی ناشی از شهادت رهبر فقید جبههی مقاومت که همگی نشان از پرشورتر شدن این مراسم نسبت به سالهای گذشته دارد.
مهماننوازی عراقیها؛ سنت حسنهای که در موکبها متجلی میشود
در اربعین، مهماننوازی مردم شریف و مؤمن عراق یکی از نخستین و ماندگارترین تجربههایی است که زائران از آن سخن میگویند. بسیاری از موکبها با امکانات ساده اما با مشارکت گسترده و صادقانه خانوادهها اداره میشوند. خانههایی که در روزهای عادی محل زندگی خانوادههاست، در ایام اربعین به محل استراحت زائران حسینی تبدیل میشود. حیاطها فرش میشود، اتاقها در اختیار مسافران قرار میگیرد و آشپزخانهها شبانهروز فعال میماند تا خادمان اباعبداللهعلیهالسلام بتوانند بهترین پذیرایی را از مهمانان امام حسینعلیهالسلام به عمل آورند.
در یکی از موکبهای بین راه، خانوادهای متدین و مؤمن عراقی از چند روز قبل برای پذیرایی آماده شدهاند. مرد خانواده مسئول تهیهی مواد غذایی است، زنان با حوصله و عشق در آشپزخانه غذا میپزند و فرزندان نوجوان، آب و چای میان زائران توزیع میکنند. برای آنان، این کار تنها یک فعالیت مذهبی نیست؛ بلکه توفیقی الهی و بخشی از هویت خانوادگی و اجتماعیشان است. بسیاری از این خانوادهها میگویند از کودکی دیدهاند که پدران و مادرانشان در اربعین از زائران حسینی پذیرایی میکردند و اکنون خودشان با افتخار این سنت حسنه را ادامه میدهند تا بهنوعی ارادت خود به خاندان عصمت و طهارتعلیهالسلام را به نمایش بگذارند.
نوجوانی که در کنار جاده نشسته و کفشهای زائران را تمیز میکند، شاید یکی از سادهترین اما عمیقترین و ماندگارترین تصاویر اربعین باشد. او بدون دریافت هیچ پول و مزدی، کفشهای خاکی و فرسوده را میشوید یا واکس میزند تا زائر بتواند مسیر را راحتتر ادامه دهد. این نوع خدمتهای کوچک اما ارزشمند، برای بسیاری از زائران به خاطرهای ماندگار تبدیل میشود؛ زیرا نشان میدهد مهماننوازی و خدمت به زائر تنها در غذا و محل استراحت خلاصه نمیشود، بلکه در هر عمل کوچکی میتوان عشق به حسینعلیهالسلام را به نمایش گذاشت.
در موکبی دیگر، پیرمردی با چهرهای نورانی و ظرفهای آب سرد کنار جاده ایستاده است. گرمای هوا شدید است و زائران خسته از راه میرسند. او با لبخندی گرم و چشمانی سرشار از محبت، لیوانی آب تعارف میکند و با جملهای کوتاه نظیر «یا حسین» یا «خوش آمدید»، زائر را به ادامهی مسیر تشویق میکند. چنین صحنههایی در طول مسیر بارها تکرار میشود و به بخشی از تجربهی مشترک و خاطرهانگیز زائران تبدیل شده است.
زنان عراقی نیز نقش پررنگ و بیبدیلی در ادارهی موکبها دارند. بسیاری از آنان ساعتهای طولانی در آشپزخانهها کار میکنند، غذاهای محلی و سنتی میپزند، نان میپزند و محل استراحت بانوان را با مهربانی و ظرافت خاصی سامان میدهند. برخی از آنان میگویند خدمت به زائران حسینی را افتخار بزرگ خانواده خود میدانند و برای این روزهای پربرکت از ماهها قبل برنامهریزی میکنند و با اشک شوق، حضور زائران را مایهی مباهات خود میشمارند.
در تحلیل این پدیده، باید توجه داشت که موکبداری در عراق تنها یک فعالیت مناسبتی نیست. برای بسیاری از خانوادهها، محلهها و عشایر، این کار بخشی از فرهنگ غنی اجتماعی و مذهبی و میراث گذشتگان است. هر خانواده یا گروه تلاش میکند بهاندازهی توان و بضاعت خود در خدمترسانی به زائران مشارکت داشته باشد. برخی موکبها بزرگ و مجهزند و برخی دیگر تنها با چند نفر و امکانات محدود فعالیت میکنند، اما هدف مشترک آنان پذیرایی از زائران امام حسینعلیهالسلام و ادای دین به سیدالشهداست.
این فرهنگ ناب میزبانی، در سالهای اخیر به یکی از عوامل اصلی شکلگیری تصویر اربعین در ذهن زائران ایرانی و خارجی تبدیل شده است. بسیاری از زائران پس از بازگشت، بیش از هر چیز از اخلاق کریمانه مردم عراق، سخاوت و بخشندگی آنان و تلاش داوطلبانه و خالصانهی خانوادهها برای خدمترسانی یاد میکنند و این را یکی از بزرگترین درسهای اربعین میدانند. مهماننوازی عراقیها همچنان یکی از برجستهترین و ماندگارترین ویژگیهای اربعین است که در سایه عشق به اباعبداللهعلیهالسلام هر سال باشکوهتر از سال قبل به نمایش درمیآید.
گفتگو با زائران؛ روایتهایی از مسیر نجف تا کربلا
زائر ایرانی: «اربعین امسال با عطر خون شهید خامنهای پیوند خورده است».
- امسال چه تفاوتی با سالهای قبل احساس کردید؟
من چند بار در پیادهروی اربعین شرکت کردهام. امسال چیزی که بیشتر از همه توجه مرا جلب کرد، حضور گستردهی خانوادهها و جوانان انقلابی بود. شهادت مظلومانهی رهبر فقیدمان، شهید آیتالله خامنهای، فضای اربعین را بهکلی متحول کرده بود. همه جا پرچمهای مشکی و تصاویر ایشان دیده میشد و زائران با سربندهای یا حسینعلیهالسلام و یا فاطمه الزهراسلاماللهعلیها و نیز سربندهایی به یاد شهید خامنهای، عشق و ارادت خود را نشان میدادند. این همآوایی حسینعلیهمالسلام و خامنهای، برای من که سالها در این مسیر قدم زدهام، بینظیر بود. - رفتار مردم عراق را چگونه دیدید؟
مثل سالهای قبل، بلکه بهتر از همیشه، برخورد مردم عراق بسیار صمیمانه، مؤمنانه و محترمانه بود. در چند موکب، وقتی فهمیدند ایرانی هستیم، با اشک از ما استقبال کردند و با چند کلمهی فارسی که بلد بودند، به ما خوشآمد گفتند. این رفتار برای من نشاندهندهی علاقه و احترام متقابل میان دو ملت مؤمن و انقلابی ایران و عراق بود که در سایهی عشق به اهلبیتعلیهالسلام به این همدلی و وحدت رسیدهاند. - مهمترین خاطرهی شما چیست؟
یک خانوادهی عراقی مؤمن در نزدیکی کربلا ما را برای استراحت به خانهی خود دعوت کردند. چیزی که برایم بسیار تأثیرگذار بود، این بود که چند خانواده دیگر هم در همان خانه حضور داشتند و همه با هم از زائران حسینی پذیرایی میکردند. آنها با تأکید گفتند که ما خدمت به زائران امام حسینعلیهالسلام را توفیقی الهی میدانیم و برای تداوم راه شهید خامنهای و مقاومت، دست به دعا برداشتند. این صحنه برای من از ماندگارترین خاطرات سفر بود.»
زائر عراقی: «خدمت به زائران حسینی، عبادت و افتخار ماست».
- چرا هر سال از زائران پذیرایی میکنید؟
برای ما عراقیها، خدمت به زائران امام حسینعلیهالسلام نه فقط یک کار خیر، بلکه عبادت و افتخاری بزرگ است. از کودکی دیدهایم که پدران و مادرانمان در این ایام پربرکت موکب برپا میکردند. اکنون ما هم با تمام وجود تلاش میکنیم این سنت حسنه را ادامه دهیم. هر کسی بهاندازهی توان خود کمک میکند؛ یکی غذا میپزد، دیگری آب خنک توزیع میکند و جوانترها در نظافت و راهنمایی زائران کمک میکنند. امسال نیز که غم از دست دادن رهبر بزرگ مقاومت، شهید خامنهای بر دلهایمان سنگینی میکند، خدمت به زائران ایرانی را بیشتر ارج مینهیم. - این خدمت چه معنایی برای شما دارد؟
احساس میکنیم زائران عزیز، مهمانان حسینعلیهالسلام و مهمانان ما هستند. وقتی از کشورهای مختلف بهویژه از ایران اسلامی میآیند، وظیفهی خود میدانیم بهترین برخورد را داشته باشیم تا خاطرهی خوشی از سفرشان داشته باشند. این کار فقط یک وظیفهی مذهبی نیست؛ بلکه بخشی از هویت و فرهنگ ناب ماست که با خون شهدا عجین شده است.
زائر افغانستانی: «در این مسیر، همه امت واحده هستیم».
- حضور در اربعین چه حسی دارد؟
برای من اربعین تجربهای بینظیر و روحبخش است. در این مسیر، ملیتهای مختلف با رنگها و زبانهای گوناگون کنار هم حرکت میکنند و احساس میکنم مرزهای ساختگی استکبار ناپدید میشوند. همه برای یک هدف الهی آمدهایم و همین باعث ایجاد حس همبستگی و برادری میشود. امسال که یاد و نام شهید خامنهای، رهبر مبارزان جهان، بر این مسیر سایه افکنده، این همبستگی دوچندان شده است و ما افغانستانیها نیز با شعار لبیک یا خامنهای، ارادت خود را به ایشان و جبهه مقاومت اعلام میداریم. - برخورد مردم عراق با شما چگونه بوده است؟
برخورد مردم عراق بسیار محترمانه و کریمانه بود. در موکبها هیچ تفاوتی میان زائران ایرانی، افغانستانی، پاکستانی یا هندی نمیگذاشتند و همه را به یک شکل و با آغوش باز پذیرایی میکردند. این اخلاق حسنه عراقیها برای من الگویی از مهماننوازی اسلامی است.
موکبدار عراقی: «خدمت به زائران، تداوم راه شهید خامنهای است».
- امسال چند زائر را پذیرایی کردهاید؟
تا این مرحله از مراسم، روزانه چند هزار نفر از موکب ما استفاده کردهاند. آمار دقیق را پس از پایان اربعین جمعبندی میکنیم، اما نسبت به سال گذشته احساس میکنیم تعداد مراجعهکنندگان بهطور چشمگیری بیشتر شده است که این خود نشان از عنایت الهی و گسترش عشق به حسینعلیهمالسلام در میان ملتهاست. - آیا تفاوتی در نوع خدمات امسال ایجاد کردهاید؟
بله، امسال به برکت شهادت رهبر بزرگ جبههی مقاومت، شهید خامنهای، تلاش کردیم محل استراحت بیشتری فراهم کنیم و خدمات پزشکی و آب سرد را بهطور قابلتوجهی افزایش دهیم. گرمای هوا امسال سختتر شده است، اما عشق به حسینعلیهالسلام و تداوم راه شهدا، ما را برای خدمت بیشتر مصمم کرده است. ما با خدمت به زائران، در واقع به روح شهید خامنهای ادای احترام میکنیم و راه ایشان را ادامه میدهیم.
زائر پاکستانی: «اربعین، جلوهای از تمدن نوین اسلامی است».
- تفاوت اربعین عراق با دیگر مراسم مذهبی چیست؟
در بسیاری از مراسم مذهبی، مردم در یک شهر یا کشور خاص جمع میشوند، اما اربعین از نظر تنوع ملیتها، گستردگی خدمات مردمی و عمق معنویت، ویژگیهای منحصربهفردی دارد. اینجا احساس میکنید مردم عادی، بدون هیچ انتظاری، تنها برای رضای خدا و عشق به اهلبیتعلیهمالسلام، برای خدمت به زائران تلاش میکنند. امسال نیز با حضور پرشور زائران و فضای معنوی حاکم بر آن، اربعین را جلوهای از تمدن نوین اسلامی میدانم که در آن تمام امت اسلامی حول محور واحد گرد آمدهاند. - از حضور در کنار زائران کشورهای مختلف چه احساسی دارید؟
برای من این تجربهی ارزشمند نشان میدهد که یک آیین مذهبی میتواند زمینهای برای وحدت، برادری و ارتباط عمیق میان ملتها باشد. در مسیر با افرادی از کشورهای مختلف آشنا میشویم و همین ارتباطهای انسانی، بخش مهمی از خاطره این سفر روحبخش است. احساس میکنم همه ما زیر یک پرچم، پرچم حسینعلیهالسلام، گرد آمدهایم و دشمنان اسلام از این وحدت، سخت هراس دارند.
جمعبندی
اربعین، افزون بر جایگاه رفیع مذهبی خود، به یکی از مهمترین و باشکوهترین رویدادهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جهان اسلام تبدیل شده است. میلیونها زائر مشتاق از کشورهای مختلف در مسیر نجف تا کربلا حرکت میکنند و در طول راه، مردم غیور و مؤمن عراق با موکبها، خانهها و خدمات داوطلبانه خود میزبان کریمانهی آنان هستند. این میزبانی بینظیر، برای بسیاری از زائران، یکی از ماندگارترین بخشهای تجربه اربعین است و درسهای بزرگی از ایثار، فداکاری، برادری و همدلی در دل آن نهفته است. برای قضاوت دربارهی پرشورتر بودن اربعین ۱۴۰۵ نسبت به سالهای گذشته، آمار رسمی نشان از افزایش چشمگیر تعداد زائران و گسترش کمّی و کیفی خدمات دارد. روایتهای میدانی نیز این موضوع را تأیید میکند؛ حضور گستردهتر خانوادهها، مشارکت بینظیر جوانان عراقی، تنوع ملیتها، گسترش خدمات موکبها و احساس امنیت کامل در مسیر، همگی نشان از شکوفایی هرچه بیشتر این همایش عظیم دارد.
آنچه بیش از همه در مسیر نجف تا کربلا دیده میشود، همکاری و همدلی بینظیر میان مردم کشورهای مختلف است. زائران ایرانی، عراقی، افغانستانی، پاکستانی، لبنانی، یمنی و دیگر ملیتها در کنار یکدیگر حرکت میکنند و میزبانان عراقی، بدون توجه به ملیت و زبان زائران، با آغوش باز از آنان پذیرایی میکنند. این همبستگی مثالزدنی، برای بسیاری از شرکتکنندگان، نشانهای از تحقق وعده الهی درباره وحدت امت اسلامی و زمینهسازی برای ظهور حضرت ولی عصرعجلاللهتعالیفرجهالشریف است.
اربعین ۱۴۰۵ از نگاه بخش قابلتوجهی از زائران، جلوهی پررنگتری از وحدت مردم ایران و عراق و فرهنگ غنی میزبانی عراقیها را به نمایش گذاشته است. شهادت مظلومانهی شهید آیتالله خامنهای، رهبر فقید ملتهای مبارز جهان، بهعنوان یکی از مهمترین رخدادهای سال، بر فضای معنوی و سیاسی این دوره از اربعین سایه افکنده و آن را از سالهای گذشته متمایز ساخته است. زائران با حضور پرشور خود در این همایش عظیم، به دشمنان اسلام نشان دادند که خون شهدا نهتنها مسیر مقاومت را متوقف نمیکند، بلکه آن را پرشورتر و پرصلابتتر از پیش ادامه خواهد داد و این همان حقیقتی است که دشمنان از آن هراس دارند.
در نهایت، این گزارش بر پایهی دادههای رسمی، مشاهدات میدانی و گفتگوهای صمیمانه با زائران و موکبداران تنظیم شده تا تصویری دقیق، مستند و امیدبخش از اربعین ۱۴۰۵ ارائه دهد؛ اربعینی که در سایه عشق به اباعبدالله الحسینعلیهالسلام و تبعیت از مکتب مقاومت، بار دیگر ثابت کرد که امت اسلامی با همه تنوعهای خود، در مسیر واحد حسینعلیهالسلام به پیش میرود و این مسیر تا رسیدن به تمدن نوین اسلامی و ظهور منجی عالم بشریت، ادامه خواهد داشت.
سال شصت و یکم ـ شماره 2954