از قانون بپرس
رسیدگی به دعاوی ساز و کار خودش را دارد، این شماره کارشناس حقوقی، درباره آئیندادرسی و صلاحت شکلی و ماهوی صحبت میکند.
قضات دادگاهها موظفند چگونه به دعوی رسیدگی کنند؟
به استناد مادهی ۳ از قانون آیین دادرسی مدنی قاضی باید به ترتیب اول بر اساس قوانین موضوعه و ثانیاً بر اساس منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر و ثالثاً بر اساس اصول حقوقی که مغایر موازین شرعی نباشد رأی صادر نماید.
آیا به قراردادهایی که مخل نظم عمومی هستند رسیدگی میشود؟
به استناد مادهی ۶ از قانون آیین دادرسی مدنی عقود و قراردادهایی که مخل نظم عمومی است در دادگاه قابل ترتیب اثر نیست.
چه زمانی دادگاه وارد رسیدگی ماهوی نسبت به یک دعوا میشود؟
به موجب مادهی ۲ از قانون آیین دادرسی مدنی هیچ دادگاهی نمیتواند به دعوایی رسیدگی کند مگر اینکه شخص یا اشخاص ذینفع یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی آنان رسیدگی به دعوا را برابر قانون درخواست نموده باشد.
با سلام حکمی از دادگاه عمومی صادر شده که با توجه به مقررات حاکم در زمان صدور آن غیر قابل فرجام و با توجه به مقررات حاکم در زمان ابلاغ آن قابل فرجام است. تکلیف فرجامخواهی از این حکم با کدام قانون است؟
سلام. فرجامخواهی از این حکم مقدور نیست زیرا قانونگذار به صراحت در مادهی ۹ از قانون آیین دادرسی مدنی آرا را از حیث قابلیت تجدید نظر و فرجام، تابع قوانین زمان صدور آنها میداند.
هرگاه قاضی مجتهد باشد و قانون را خلاف شرع بداند تکلیف چیست؟
در فرض فوق قاضی از رسیدگی امتناع و پرونده را جهت رسیدگی به شعبهی دیگر ارجاع میدهد.
چنانچه در ارتباط با یک دعوا حکم قانونی موجود نباشد قاضی چگونه رسیدگی میکند؟
قاضی باید با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوای معتبر و نیز اصول حقوقی حکم قضیه را صادر نماید.
رسیدگی به دعاوی تجارتی در کدام دادگاه و منطبق با کدام قانون انجام میشود؟
رسیدگی به دعاوی بازرگانی در حال حاضر در دادگاههای عمومی برابر قانون آیین دادرسی مدنی به عمل میآید جز در مواردی که ترتیب خاصی تعیین شده باشد.
چنانچه پس از تقدیم دادخواست به دادگاه صالح بدوی، به موجب قانون آن دادگاه دیگر صالح به رسیدگی نباشد تکلیف چیست؟
برای پاسخ به این سؤال باید دانست که علت عدم صالح بودن دادگاه به چه دلیلی است، صلاحیت ذاتی آن سلب شده یا صلاحیت محلی آن.
اگر صلاحیت محلی آن سلب شده باشد این تغییر مانع رسیدگی دادگاه نیست و همچنان صالح است اما اگر صلاحیت ذاتی آن تغییر کرده باشد مانع رسیدگی است و باید به مرجع صالح ارجاع شود.
دعوایی در دادگاه انقلاب مطرح است اما هنوز رأی قطعی صادر نشده است آیا طرفین دعوا میتوانند دربارهی قابل تجدید نظر بودن یا نبودن رأی توافق کنند؟
مقررات ناظر بر قابلیت تجدید نظرخواهی از آراء غیر قابل توافق است و طرفین نمیتوانند بر خلاف آن رضایت دهند. توافق خلاف آنها بلااثر است.
دعوایی در دادگاه عمومی کرج اقامه شده است و در جریان دادرسی به موجب قانون این قبیل دعاوی در صلاحیت دادگاه انقلاب تهران قرار میگیرد. در این صورت دادگاه کرج چه تکلیفی دارد؟
با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را به دادگاه انقلاب تهران میفرستد.
اگر در جریان رسیدگی به دعوا به موجب قانون جدید تعداد قضات دادگاه تغییر کند، ادامهی رسیدگی از جهت تعداد قضات چگونه پیش میرود؟
دادرسی بر اساس قانون جدید ادامه پیدا میکند.
پس از شروع به اجرای حکم، کدام مرجع میتواند مانع اجرای حکم شود؟
دادگاه صادرکنندهی حکم یا مرجع بالاتر آن هم در مواردی که قانون معین کرده است.
چگونه میتوان به ماهیت یک دعوا در مرحلهی بالاتر رسیدگی کرد؟
رسیدگی به ماهیت دعاوی در مرحلهی بالاتر علیالاصول زمانی ممکن است که در مرحلهی نخستین در آن دعوا حکم صادر شده باشد.
در صورتی که مستند یک دعوا قراردادی باشد که مخل نظم عمومی یا برخلاف اخلاق حسنه مغایر با شرع باشد دادگاه چه تصمیمی میگیرد؟
مستنداً مادهی ۶ و بند ۸ از مادهی ۸۴ و انتهای مادهی ۸۹ از قانون آیین دادرسی مدنی در فرض بالا دادگاه قرار رد دعوا صادر میکند.
نفیسه خانی ـ کارشناس و مشاور حقوقی
سال شصت و یکم ـ شماره 2953