تولد قهوهخانهها
قابل توجه همه علاقمندان به چای!
ایرانیها در دوران باستان و تا پیش از دوران صفویه چای نمینوشیدهاند و بهجای آن قهوهخانه داشتهاند.
قهوهخانه بهصورت مردمی و عمومیاش در ایران در دورهی صفوی شکل گرفت. برخی از سیاحتگران اروپایی که در این دوره به ایران آمده بودند، در سفرنامههای خود از قهوهخانه و چایخانه صحبت کردهاند. اولئاریوس، سیاح آلمانی که در 1047 قمری مطابق 1637 میلادی به ایران سفر کرده از چایخانهی ختایی و قهوهخانه صحبت میکند. در اولی چای از نوع چای وارداتی از چین و در دومی قهوه به مشتریان میدادند.
اولین قهوهخانههای ایران در شهر قزوین و در زمان شاه طهماسب پدید آمد، و در اصفهان در زمان شاهعباس توسعه یافت.
پیش از این که چای در ایران شناخته شود، قهوه شناخته شده بود. قهوه در جهان اسلام مصرف داشت. ایرانیانی که برای زیارت به مکه و اماکن مقدسه به کشورهای اسلامی و ترکیه عثمانی مسافرت میکردند، با قهوه آشنا شدند و آن را به ایران آوردند. در ابتدا قهوهنوشی در ایران عمومیت نداشت و مصرف آن فقط در دربار مرسوم بود. پس از آن اندکاندک قهوهنوشی میان برخی از اقشار مردم بهویژه نخبگان و اعیان رسم شد.
نخستین کسی که بوته چای را به ایران آورد حاجمحمد میرزای کاشفالسلطنه، اهل گیلان بود. او در سال 1318 قمری بوتههای چای را از هندوستان آورد و در تنکابن کشت داد و کمکم مردم شمال را با چای کاری آشنا کرد. پس از آن کشت و تولید چای در شمال عمومیت پیدا کرد و به این ترتیب فرهنگ چاینوشی، جای قهوه را گرفت.
سال شصت و یکم ـ شماره 2952