تکایای محرم به روایت هانری

«هانری رنه»، در سفرنامه‌ی «از خراسان تا بختیاری» آورده است: «آغاز محرم و برگزاری روزهای عزاداری در ایران در دوره‌ی قاجار با مراسم‌های خاصی همراه بود. تزئین تکایا یکی از مهم‌ترین کارهایی بود که در این ماه انجام می‌شد و با آداب و شرایط خاص خود همراه بود و عمدتاً هم توسط حکام ایالات و ولایات نمایش داده می‌شد. در این ماه تکایا را آرایش می‌کنند و شهادت امامان را حتی‌الامکان به‌صورت واقع نمایش می‌دهند. شیعیان به تعزیه علاقه‌ی خاصی دارند، این صحنه‌های حزن‌آور نیز در ایالات و ولایات توسط حکام در تکیه یا مسجدی نمایش داده می‌شوند و اگر جای مناسبی نباشد در مقابل عمارت حکومتی چادر می‌زنند و در آنجا مجالس تعزیه را دایر می‌نمایند. در مرکز محوطه‌ای که برای این کار انتخاب شده مصطبه‌ (سکّو) بلندی درست می‌کنند که 25 تا ۳۰ متر مربع وسعت دارد و ارتفاع آن به یک الی دو متر می‌رسد، در یک گوشه‌ی این مصطبه شخصی که مدیر نمایش یا به‌اصطلاح تعزیه‌گردان است در روی صندلی می‌نشیند، در اطراف این سکوی بلند معبری به عرض 3 تا 4 متر معین شده که تعزیه‌خوانان بتوانند با سهولت در اطراف آن گردش نمایند، محوطه بعد از معبر به دو قسمت تقسیم می‌شود. قسمت سمت چپ مخصوص نشستن زنان است و قسمت راست به مردان تعلق دارد... حاکم و اطرافیان او هم در طاق‌نماهای فوقانی جای می‌گیرند.

عاطفه میرافضل
سال شصت و یکم ـ شماره 2951