باید میان «هیئت کودک» و «مهدکودک» تفاوت قائل شد

ایده راه‌اندازی هیئت کودک از کجا شکل گرفت و چه نیازی را در جامعه احساس کردید؟
ایده راه‌اندازی هیئت کودک، پیش از آنکه ما به صورت جدی به آن بپردازیم، به شکل محدود در هیئت دانشگاه هنر، هیئت دانشگاه تهران و هیئت میثاق با شهدا در دانشگاه امام صادق‌علیه‌السلام اجرا شده بود. با این حال، این تجربه‌ها در شهر تهران بسیار محدود بودند. پس از آن، در هیئت دانشجویی انصارالقائم‌عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف، با توجه به امکانات موجود و حضور خادمان مشتاق، تلاش کردیم فضایی را فراهم کنیم تا همان‌گونه که والدین در هیئت از محتوای متناسب با سن و نیازهای خود بهره‌مند می‌شوند، کودکان نیز بتوانند در همان زمان از محتوایی متناسب با سن خود استفاده کنند.
در هیئت‌های بزرگسالان مشاهده می‌کردیم که تعداد زیادی از کودکان حضور دارند که گاهی حوصله‌شان سر می‌رود یا محتوای ارائه‌شده، چه در بخش سخنرانی و چه در بخش روضه، متناسب با سن آنان نیست. به‌ویژه در بخش روضه‌خوانی، ظرفیت روحی کودکان با آنچه در مجالس بزرگسالان مطرح می‌شود، تفاوت دارد و طبیعتاً این موضوع می‌تواند بر آنان اثرگذار باشد. البته هدف ما این نبود که کودکان را از نور این مجالس محروم کنیم. از همین رو، برنامه‌ریزی ما در هیئت کودک به گونه‌ای بود که کودکان در زمان سخنرانی و روضه در فضای ویژه خود حضور داشته باشند، اما در بخش سینه‌زنی که حالتی حماسی دارد و امکان مشارکت آنان فراهم است، به جمع بزرگسالان بازگردند و در کنار والدین خود از فضای معنوی مجلس بهره‌مند شوند.
ما این نیاز را احساس کردیم که همان‌طور که والدین از مباحث و محتوای متناسب با سن خود بهره می‌برند، کودکان نیز باید از همان سنین ابتدایی با مفاهیم عاشورایی آشنا شوند. در این مسیر، به حدیثی از پیامبر اکرم‌صلوات‌الله‌علیه‌وآله رجوع کردیم که مضمون آن چنین است: یادگیری در دوران کودکی همانند حک کردن بر سنگ است و یادگیری در بزرگسالی به نوشتن بر آب شباهت دارد. این حدیث برای ما انگیزه‌ای شد تا مفاهیم عاشورایی را از سنین کودکی به فرزندان آموزش دهیم تا این مسیر سرشار از عشق، از همان ابتدا در ذهن آنان نقش ببندد و خاطره‌ای شیرین از حضور در هیئت در ذهنشان باقی بماند.

در ابتدای مسیر با چه چالش‌ها و موانعی روبه‌رو شدید و چگونه آن‌ها را مدیریت کردید؟
طبیعتاً هر مجموعه نوپایی با چالش‌ها و موانعی روبه‌رو می‌شود و هیئت کودک نیز از این قاعده مستثنا نبود. این طرح، ایده‌ای نسبتاً جدید بود و هنوز در همه هیئت‌ها اجرا نشده بود. البته به اعتقاد بنده، چالش‌های موجود در هیئت کودک و به طور کلی در مجالس امام حسین‌علیه‌السلام، در مقایسه با بسیاری از سازمان‌ها و مجموعه‌های دیگر، بسیار کمتر است؛ زیرا نورانیت این مجالس خود موجب می‌شود بخشی از مشکلات و موانع به صورت طبیعی برطرف شوند.
با این وجود، نمی‌توان گفت که این چالش‌ها وجود نداشتند. مشکلاتی در مسیر فعالیت وجود داشت، اما تلاش کردیم با صبوری و کسب تجربه در طول سال‌های مختلف، به‌تدریج این موانع را برطرف کنیم و هر سال نسبت به سال گذشته، کیفیت فعالیت‌ها را ارتقا دهیم.

هیئت کودک چه تأثیری بر مشارکت و آرامش خاطر مادران داشته است؟
نخست باید میان «هیئت کودک» و «مهدکودک» تفاوت قائل شد. هرچند این دو مجموعه از برخی جهات شباهت‌هایی دارند، اما از نظر ماهیت و رویکردهای کلی و جزئی، تفاوت‌های مهمی میان آن‌ها وجود دارد.
هر دو مجموعه به امر آموزش می‌پردازند، اما هیئت کودک فضایی نورانی و مخلصانه است که با هدف انتقال مفاهیم عاشورایی به کودکان و نوجوانان شکل گرفته است. این فضا در عین حال، موجب ایجاد آرامش خاطر برای والدین نیز می‌شود. بارها پیش آمده است که والدین پس از پایان برنامه، از خادمان هیئت کودک تشکر کرده‌اند و گفته‌اند که با سپردن فرزندانشان به این مجموعه، با آسودگی خاطر بیشتری می‌توانند در مراسم عزاداری حضور داشته باشند.
البته این تنها یکی از کارکردهای هیئت کودک است. نکته مهم‌تر آن است که هیئت کودک، پیش از آنکه محلی برای نگهداری کودکان باشد، مجلسی از مجالس امام حسین‌علیه‌السلام است. هدف ما صرفاً نگهداری یا آموزش به معنای متعارف آن نیست، بلکه تلاش می‌کنیم کودکان نیز همانند بزرگسالان، متناسب با سن خود از پندها، موعظه‌ها، روضه‌ها و فضای سینه‌زنی بهره‌مند شوند و در فضایی متناسب با ویژگی‌های سنی خود، از نور مجلس سیدالشهداعلیه‌السلام استفاده کنند.

پس از راه‌اندازی هیئت کودک، چه تغییراتی در حضور و مشارکت مادران در برنامه‌های هیئت مشاهده کرده‌اید؟
هیئت کودک در هر مجموعه‌ای می‌تواند به یکی از نقاط قوت آن هیئت تبدیل شود. در تجربه ما نیز، همزمان با فعالیت هیئت کودک، تعداد مخاطبان هیئت به تدریج افزایش پیدا کرد. از سوی دیگر، برخی مادرانی که در سال‌های فرزندپروری از توفیق خادمی در هیئت محروم شده بودند، با سپردن فرزندان خود به هیئت کودک، این امکان را یافتند که دوباره در بخش بزرگسالان یا حتی در خود هیئت کودک به خدمت مشغول شوند و مسیر خادمی را که پیش از فرزندآوری در آن حضور داشتند، از سر بگیرند.

چشم‌انداز شما برای توسعه این طرح چیست و چه توصیه‌ای به هیئت‌هایی دارید که قصد راه‌اندازی چنین بخشی را دارند؟
توصیه بنده به هیئت‌هایی که تاکنون بخشی با عنوان هیئت کودک راه‌اندازی نکرده‌اند، این است که از این پس توجه بیشتری به این حوزه داشته باشند؛ زیرا این بخش، به واسطه نورانیت و اخلاصی که در آن وجود دارد، به صورت طبیعی موجب رونق سایر بخش‌های هیئت نیز می‌شود.
حضور پاک و بی‌ریای کودکان، ذکر اهل‌بیتعلیهم‌السلام و فضای معنوی حاکم بر این بخش، آثار و برکات فراوانی به همراه دارد که بسیاری از آن‌ها از نگاه ظاهری ما پنهان می‌مانند. از همین رو، توصیه می‌کنم از آغاز این مسیر هراسی نداشته باشید. هرچند هیئت کودک بخشی نسبتاً جدید است، اما اگر قدم نخست برداشته شود، در ادامه، به لطف خداوند و عنایات حضرت رقیه‌سلام‌الله‌علیها و کودکان کربلا، مسیر هموار خواهد شد و ان‌شاءالله مجالسی پربرکت و پررونق شکل خواهد گرفت.

مرضیه ولی‌حصاری
سال شصت و یکم ـ شماره 2950