سوزش و قرمزی اطراف دهان کودکان یک هشدار است

در کودکان با توجه تفاوت‌های فیزیولوژیکی که با بزرگ‌تر‌ها دارند و جثه‌ی خیلی کوچکی که دارند، مقدار خیلی کم سم هم می‌تواند آنها را دچار مشکلات زیادی کند و حتی حیات آنها را به خطر بیاندازد.

به نقل از همشهری، محسن لعل حسن‌زاده رئیس اداره آموزش‌های همگانی سازمان اورژانس کشور در ارتباط با مسمومیت کودکان می‌گوید: «زمانی که ماده‌ای وارد بدن می‌شود و بدن را از آن شرایط و عملکرد طبیعی خود خارج کند، می‌گوییم فرد دچار مسمومیت یشده است. آن ماده می‌تواند به‌طور اختصاصی یک سم تلقی شود. اما می‌تواند به خودی خود سم نباشد و دارویی بوده که در اثر مصرف بیش از حد تولید مسمومیت کرده باشد. مسمومیت امکان دارد از راه‌های مختلف وارد بدن کودک شود و اختلال ایجاد کند. به‌عنوان مثال از طریق خوردن و نفس کشیدن گاز‌های سمی که مکن است در فضا وجود داشته باشد، از طریق تزریق که این تزریق می‌تواند به‌واسطه‌ی سرنگ باشد. از طریق نیش حشرات هم مسمومیت وارد بدن کودک می‌شود.»

لعل حسن‎زاده در ارتباط با میزان خطر مسمومیت در کودکان عنوان می‌دارد: «مسمومیت‌ها برای تمام گروه‌های سنی خطرناک است. اما کودکان با توجه تفاوت‌های فیزیولوژیکی که با ما بزرگ‌تر‌ها دارند و جثه‌ی خیلی کوچکی که دارند، مقدار خیلی کم سم هم می‌تواند آنها را دچار مشکلات خیلی زیادی کند و حتی حیات آنها را به خطر بیاندازد. بعضی وقت‌ها امکان دارد با توجه به اینکه کودکان در بیان مشکلات خود ناتوان هستند ما خیلی دیر متوجه یک‌سری علائم در آنها شویم. یعنی کودک مشغول بازی است و ما شاید خیلی متوجه حالت تهوع و مشکلات وی نشویم. تا زمانی که واقعاً یک مشکل حاد ایجاد شود و کودک دست از بازی بکشد و ما متوجه شویم که دچار یک نقص و علائمی شده که نیازمند خدمات بیشتر درمانی است، ما شاید به‌درستی متوجه وضعیت وخیم وی نشویم.»

وی در ارتباط با علائم مسمومیت در کودکان بیان می‌کند: «علائم مسمومیت در کودکان بیشتر بسته به نوع سم، مقدار و نوع ورود آن به بدن تغییر می‌کند. یعنی اگر مسمومیت خوراکی باشد، طبعاً ما انتظار علائمی مانند تهوع، استفراغ و دل‌درد ناگهانی داریم.

اگر استنشاقی باشد امکان دارد تغییراتی در الگو‌های تنفسی کودک و خواب‌آلودگی دیده شود و خیلی زودتر دچار مشکلاتی مانند کاهش سطح هوشیاری، ضعف و بی‌حالی شوند، اما به‌طور کلی ما تهوع و استفراغ را جزو علائم عمومی می‌بینیم که تقریباً در همه‌ی انواع مسمویت‌ها آن را مشاهده می‌کنیم. این علائم شامل ضعف و بی‌حالی، زمان‌های بی‌قراری شدید، اختلال در تنفس و تغییر سطح هوشیاری، هستند. حتماً باید به این علائم توجه کنیم و توجه به آنها هم راحت است و اینکه بتوانیم تشخیص بدهیم خیلی سخت نیست. اما موارد دیگری مانند سوزش و قرمزی که اطراف دهان آنها می‌بینیم، اینها می‌تواند نشان‌دهنده‌ی این باشد که ماده‌ای خورده‌اند یا شرایطی ایجاد کردند که دچار یک مسمویت ناخواسته شده‌اند.»

اقدامات فوری توسط والدین

رئیس اداره آموزش‌های همگانی سازمان اورژانس کشور درباره اقدامت ضروری پس از مسمومیت کودکان می‌گوید: «اقداماتی که ما انتظار داریم والدین به آن توجه داشته باشند بخش مربوط به پیشگیری می‌شود که حتماً توجه کافی و نظارت روی کودک داشته باشند. از نگه داشتن شوینده در غیر از ظروف اصلی خودداری کنند.

والدین باید با ۱۱۵ تماس بگیرند و پیش از رسیدن اورژانس توجه به این مسأله داشته باشند که تنفس بیمار طبیعی یا غیر طبیعی است، تند یا عمیق هست، یک وقت‌هایی مشاهده می‌کنیم کودک دچار تنفس‌های استنشاقی شده به‌علت تنفس گاز‌هایی که از مخلوط کردن مواد شوینده متصاعد می‌شود، تنفس این گاز‌ها باعث التهاب در راه‌های هوایی شده و در عرض چند دقیقه راه‌های هوایی ملتهب می‌شود. التهاب باعث گرفتگی، خشونت صدا و تنگی نفس و مشکلات بعدی می‌شود.»

این کارشناس ادامه می‌دهد: «باید بلافاصله کودک را از آن محیطی که دچار مسمومیت شده خارج کنیم. اگر ماده‌ای روی پوستش ریخته با آب فراوان و خنک بشوئیم. اگر آن ماده خشک هست ابتدا باید روی پوست را تمیز کنیم. بعد از آن حدود ۱۵ تا ۲۰ محل را شست‌وشو دهیم. اگر مسمومیت خوراکی هست با توجه به اینکه نمی‌دانیم چه نوع مسمومیتی هست و هم با توجه به کاهش هوشیاری که احتمال دارد برای کودک پیش آمده باشد به هیچ عنوان اجازه نداریم کودک را وادار به استفراغ کنیم، چرا که احتمال دارد در راه هوایی وی انسدادی ایجاد شود. حتی برخی از سموم مانند اسید‌ها و باز‌ها می‌توانند باعث آسیب بیشتر شوند که در صورت استفراغ مجدد می‌تواند آسیب زننده باشد؛ بنابراین به هیچ عنوان کودک را وادار به استفراغ نکنید مگر اینکه طبق توصیه‌های همکاران اورژانس یا پزشک این کار را انجام دهید. اگر کودک بیهوش بود یا تنفسش دچار اشکال بود می‌توانند کودک را به یک پهلو نگه دارند که اگر استفراغی رخ داد راه هوایی‌اش باز بماند و دچار انسداد راه هوایی نشود.»

در فصل سرما، چگونگی لباس پوشاندن به کودکان اهمیت دارد

بیماری‌هایی نظیرآنفولانزا، کرونا و مجاری تنفسی (RSV) که از شایع‌ترین علل سرماخوردگی است در فصول سرما در هوا وجود دارد و برای اطفال به شدت خطرناک است.

به نقل از مهر، زمانی که هوا سرد می‌شود ویروس‌هایی که باعث عفونت تنفسی می‌شوند مخصوصاً در اطفال تشدید پیدا می‌کند و احتمال سرماخوردگی در افراد مختلف را بالا می‌برد.

همچنین این موضوع را نیز باید در نظر داشت که ما یک زندگی شهری، هوای به‌شدت آلوده، بارندگی خیلی کم و خشکی هوا را داریم که همین موارد احتمال سرماخوردگی در این فصل مخصوصاً در اطفال را بالا می‌برد.

الگوی خوبی برای اطفال باشیم

در همین راستا فریبا شیروانی فوق تخصص عفونی کودکان در خصوص کنترل بیماری سرماخوردگی اظهار داشت: «دیگران به‌خصوص اطفال باید یاد گرفته باشند زمانی که عطسه یا سرفه کردند دستمال یا آستین لباس‌شان را روی بینی خود حائل کرده تا ویروس سرماخوردگی پخش نشود. همچنین زمانی که دست‌شان به ترشحات بینی آلوده هست حتماً دستان‌شان شسته شود.»

وی گفت: «دلایل مختلفی وجود دارد که باعث می‌شود افراد دچار ویروس سرماخوردگی شوند، مواردی هم‌چون خستگی، بی‌خوابی و استرس زیاد. کسانی که آلرژی دارند و آلرژی آنان کنترل نشده است، کسانی که سینوزیت دارند، همچنین کسانی که تغذیه خوب و سالم ندارند، از سبزیجات استفاده نمی‌کنند این باعث می‌شود تا بیشتر از افراد دیگر دچار سرماخوردگی شوند.»

شیروانی گفت: «زدن واکسن آنفولانزا برای افراد، مخصوصاً کسانی که بیماری زمینه‌ای دارند حتماً توصیه شده است.»

وی ادامه داد: «کودکان در سنین مختلفی هستند، اما بچه‌هایی که به مدرسه می‌روند و با محیط بیرون به‌طور دائم در تماس بوده است، زمانی که به خانه برمی‌گردد، می‌تواند منجر به بیماری در خردسالان ساکن آن خانه شود.»

فوق تخصص عفونی کودکان گفت: «شایع‌ترین بیماری‌ها در اطفال و کودکان در فصل سرد عفونت‌های تنفسی است. این عفونت تنفسی گاهی اوقات با عفونت‌های گوارشی همراه می‌شود و فرد علائم گوارشی مانند دل درد، اسهال و استفراغ دارد.»

وی عنوان کرد: «ویروس‌های محیطی ویروس‌هایی، چون آنفولانزا و کرونا، ویروس‌های مجاری تنفسی (RSV) که یکی از شایع‌ترین علل سرماخوردگی است، هستند و در محیط وجود دارند که هر کودک با توجه به سن خود ممکن است به آن مبتلا شود و برایش خطرناک باشد.»

وی افزود: «زمانی که کودک علائم شدید مثل تب بالا، استفراغ و یا سرفه‌های خیلی شدید را داشته باشد والدین باید کودک را به دکتر برده و کودک را در خانه نگه ندارند به‌طوری که وضعیت جسمی کودک بدتر شود.»

پزشک با توجه به حاد بودن حال کودک دارو تجویز می‌کند

شیروانی ادامه داد: «یک پزشک با توجه به آلرژی داشتن یا نداشتن کودک و علائمی که آیا بیماری کودک گوارشی یا تنفسی است درمان را شروع می‌کند. به‌طور معمول درمان‌ها در ابتدا علامتی (نوعی درمان است که بر رفع نشانه بیماری تمرکز دارد و به عامل اصلی بیماری نمی‌پردازد) است، مگر اینکه عفونت گلو، سینوزیت یا ریه چرک کرده باشد که پزشک به کودک آنتی‌بیوتیک می‌دهد. اما اگر حال کودک خیلی وخیم باشد بستری می‌شود.»

وی افزود: «اگر استفراغ‌های شدید به کودک دست دهد، خطرناک است و ممکن است مغز کودک را درگیر کند.»

برای پوشش اطفال در این فصول چه توصیه‌هایی دارید؟

شیروانی گفت: «زمانی که مادر بچه‌دار می‌شود، هیچ آموزشی نمی‌بیند. یکی از مشکلات مهم در جامعه امروز در لباس پوشیدن کودکان توسط پدر و مادر است.»

وی افزود: «بر اساس نظر افراد بزرگ‌تر در خانواده خیلی لباس به بچه می‌پوشانند، اما دیده می‌شود کودکی با اینکه خیلی لباس به تن دارد، اما کمر یا پای کودک از لباس بیرون و در معرض باد است. بچه‌هایی که سن پایینی دارند حتماً باید لباس یک‌سره بپوشند، به‌طوری که کمر کودک در معرض باد قرار گرفته نشود. همچنین استفاده از جوراب‌های بلند به شدت توصیه می‌شود، چرا که جوراب‌های کوتاهی که امروزه مُد شده است به درد کودک نمی‌خورد و مخصوص بزرگ‌سالان است.»

شیروانی در آخر خاطرنشان کرد: ما همیشه به والدین توصیه می‌کنیم که نگذارند فرزندان خود حتی در سن ۱۶ـ۱۷ سالگی نیز از جوراب کوتاه استفاده کنند و نوزادان خود را بر اساس حرارت محیط بپوشانند. زیرا اگر لباس زیاد بپوشانند و حرارت بدن با محیط سازگار نباشد ممکن است طفل دچار زردی شود.