طب سنتی طب مکمل است

امروزه در مراکز بزرگ مراقبت از سرطان در کشو‌رهای مختلف، از طب‌های سنتی و مکمل در زمینه‌های مختلفی همچون داروهای گیاهی، ماساژ، طب سوزنی و غیره استفاده می‌شود و در این مراکز سعی می‌کنند که به‌صورت تلفیقی کنار درمان‌های رایج از طب سنتی هم به‌عنوان درمان کمکی استفاده کنند.

به گزارش تسنیم، غزاله حیدری؛ عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: «در ایران هنوز به آن نقطه نرسیده‌ایم اما تقریباً از سال 95 بیمارستان شهدای تجریش مشاوره و ارائه خدمات به این بیماران را آغاز کرده است».

متخصص طب سنتی درباره خدماتی که افراد مبتلا به سرطان و بیماری‌های صعب‌العلاج می‌توانند از متخصصین طب ایرانی دریافت کنند؛ گفت: «طبق مطالعات تقریباً 60 درصد از سرطان‌ها بر اثر عوامل محیطی به وجود می‌آیند این یعنی ما با اصلاح سبک زندگی و توصیه‌های غذایی می‌توانیم از 60 درصد سرطان‌ها پیشگیری کنیم. اگر روی توصیه‌های طب سنتی ایرانی مثل ورزش و تحرک، مدل غذا خوردن، انواع غذاهایی که می‌خوریم، کنترل استرس‌ها و حالات روحی روانی کار کنیم، امیدوار هستیم بتوانیم نقش مهمی در پیشگیری از سرطان داشته باشیم.»

وی تصریح کرد: «این درمان‌ها بر این اساس است که طب سنتی یک طب مزاجی است، یعنی بر اساس مزاج افراد و شرایطی که در آن قرار دارند برای آن‌ها توصیه‌های غذایی و سبک زندگی داریم و برای هرکس براساس شرایط خود فرد توصیه می‌کنیم، در مورد افراد مبتلا به سرطان هم همین‌طور است زیرا اگرچه گفته می‌شود که مثلاً فرد مبتلا به سرطان است اما این‌طور نیست که همه بیماران در یک شرایط باشند.»

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به این‌که طب سنتی و درمان‌های گیاهی نمی‌توانند جایگزین درمان‌های رایج مثل شیمی‌درمانی باشند، اظهار کرد: «اساس بسیاری از داروهای بسیار کاربردی در شیمی‌درمانی که امروز استفاده می‌شود، گیاهی است، یعنی در زمان حاضر چندین نوع داروی شیمی‌درمانی داریم که پایه‌ی گیاهی دارند ولی اگر بیمار بخواهد صرفاً یک داروی گیاهی استفاده کند و به‌فرض آن دارو آن‌قدر قدرتمند باشد که جلوی رشد سلول‌های تومور را بگیرد، خب، این دارو قطعاً روی سلول‌های سالم هم اثر می‌گذارد و عوارض جانبی زیادی دارد، بنابراین این تصور که اگر به‌جای شیمی‌درمانی داروی گیاهی مصرف کنید هیچ عوارض و ضرری ندارد غلط است، در نتیجه من به همه بیماران توصیه می‌کنم از درمان‌های رایجی که برای درمان سرطان مثل شیمی‌درمانی، جراحی، رادیوتراپی وجود دارد حتماً استفاده کنند.»

متخصص طب سنتی با بیان اینکه ممکن است این تجویزهای نابه‌جا تداخل اثر با داروهای دیگر بیمار داشته باشند و اثر داروهای شیمی‌درمانی‌ و هورمون‌درمانی‌ بیمار را کم کنند، گفت: «یک توصیه کلی این است که بیماران به کسانی که در این زمینه آگاهی و تخصص دارند مراجعه کنند چرا که درمان سرطان بسیار حیاتی است و داروهای تجویزشده یک زمان طلایی دارد که نباید از دست برود، همچنین افراد متخصص عوارض و تداخلات دارویی و غذایی را می‌شناسند و می‌توانند میزان این تداخلات را کم کنند.»

یونجه زرد یا «اکلیل‌الملک» برای آلزایمر مؤثر است

آلزایمر یکی از بیماری‌هایی است که با بالا رفتن سن، ذهن و حافظه را هدف قرار می‌دهد و زندگی فرد و خانواده‌اش را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. امروزه تلاش‌های علمی بسیاری برای یافتن درمان‌های بهتر و ایمن‌تر این بیماری در جریان است.

آلزایمر شایع‌ترین دلیل زوال عقل است و باعث کاهش توانایی ذهنی و تخریب سلول‌های عصبی در مغز می‌شود. این بیماری معمولاً بعد از ۶۰ سالگی ظاهر می‌شود و نخستین نشانه‌های آن از دست رفتن حافظه کوتاه‌مدت و دشواری در تشخیص مکان و زمان است. پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند که یکی از دلایل اصلی بروز این بیماری، کاهش ماده‌ای به نام استیل کولین در مغز است. این ماده برای عملکرد حافظه و یادگیری ضروری است و فعالیت بالای آنزیمی به نام استیل کولین استراز موجب از بین رفتن آن می‌شود. به همین دلیل، داروهایی ساخته شده‌اند که این آنزیم را مهار می‌کنند و با افزایش سطح استیل‌کولین در مغز، پیشرفت بیماری را کندتر می‌سازند. با این حال، این داروها عوارض جانبی آزاردهنده‌ای مثل تهوع و اسهال دارند که مصرف آن‌ها را برای برخی بیماران دشوار می‌کند.

به همین خاطر، توجه پژوهش‌گران به‌سمت گیاهان دارویی جلب شده است. گیاهان منبع غنی ترکیبات فعال طبیعی‌اند و می‌توانند بدون عوارض جدی، جایگزین داروهای شیمیایی باشند. در متون طب سنتی ایران نیز بارها از گیاهان مختلف برای درمان فراموشی یاد شده است. یکی از این گیاهان، یونجه زرد است که در منابع کهن پزشکی ایرانی با نام «اکلیل‌الملک» معرفی شده و به بهبود حافظه و رفع نسیان شهرت داشته است. این گیاه به خانواده نخود تعلق دارد و به دلیل داشتن ترکیبات ارزشمند، گزینه‌ای جذاب برای بررسی علمی اثرات آن بر آلزایمر به شمار می‌رود.

لاله خدائی و سه همکارش از دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تبریز تحقیقی را در همین رابطه انجام داده‌اند تا اثر اسانس و عصاره‌های مختلف یونجه زرد را بر مهار آنزیم استیل کولین استراز بررسی کنند. آن‌ها در این مطالعه به‌دنبال یافتن شواهدی بودند که نشان دهد عصاره‌های این گیاه می‌تواند مشابه یا حتی بهتر از برخی داروهای موجود، مانع از فعالیت این آنزیم شود.

یافته‌ها نشان دادند که عصاره‌های به‌دست‌آمده، به‌ویژه عصاره اتانولی خشک‌شده با روش انجمادی، اثر چشم‌گیری داشتند. این عصاره توانست بیش از ۷۰ درصد فعالیت آنزیم را مهار کند. مقایسه عصاره‌های خشک‌شده با دو روش مختلف نشان داد که خشک‌کردن انجمادی باعث حفظ ترکیبات مهم‌تری مثل فنولیک‌ها و کومارین‌ها شده و قدرت اثر عصاره را بالا برده است.

نتایج بررسی‌های بیشتر حاکی از آن بود که ترکیبات خاصی در عصاره یونجه زرد، به‌ویژه دسته‌ای از مواد طبیعی به نام فلاونوئیدها و کومارین‌ها، مسئول این اثر هستند. این ترکیبات به‌دلیل خاصیت ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی شناخته‌شده خود، از مدت‌ها قبل مورد توجه دانشمندان بوده‌اند.

اهمیت این یافته‌ها در آن است که نشان می‌دهند یونجه زرد، گیاهی که در منابع طب سنتی ایران نیز برای درمان فراموشی توصیه شده، واقعا می‌تواند پایه‌ای برای ساخت داروهای جدید علیه آلزایمر باشد.