مصرف پائین میوه عامل بروز سرطان در ایرانیان
گرایش به سبک زندگی مدرن، باعث شده سلامت انسان بیشتر به خطر بیافتد. مثلاً علاقه‌ی وافر به خوردن غذاهای آماده و فرآوری شده که سرطان‌زا هستند. گرایش به سبک زندگی مدرن، علاوه بر اینکه ما را از داشتن جسم سالم دور می‌کند، باعث افزایش روزافزون بیماری‌های غیرواگیر می‌شود که سرطان، یکی از عوارض سبک زندگی ناسالم است.
علی مطلق، دبیر کارگروه ملی پیشگیری و کنترل سرطان، با اشاره به پیش‌بینی افزایش میزان بروز سرطان در کشور بر اساس مطالعات بین‌المللی، گفت: «اگرچه این افزایش، رقم قابل توجهی است، اما بخش عمده‌ی آن ناشی از رشد جمعیت، تغییرات محیط زیستی و سبک زندگی است. همین موضوع نشان می‌دهد که اگر بتوانیم آگاهی عمومی، فعالیت جسمی و تغذیه‌ی سالم را تقویت کنیم، آینده‌ای روشن در پیشگیری از سرطان در انتظار کشور خواهد بود.»
وی افزود: «در حال حاضر حدود ۸۵ درصد جمعیت ایران کمتر از پنج وعده میوه و سبزی در روز مصرف می‌کنند و نزدیک به ۶۰ درصد از فعالیت بدنی کافی برخوردار نیستند.»
در همین حال، مطالعات جهانی نشان می‌دهد تشخیص زودهنگام یا آغاز سریع‌تر درمان، شانس بقای بیماران مبتلا به سرطان را افزایش می‌دهد.
نوشیدن مداوم چای و مایعات با دمای بالا و سرطان مری
آرمان عبدی، فوق‌تخصص گوارش و کبد بالغین گفت: «نوشیدن مداوم چای و مایعات با دمای بالا یکی از عوامل مهم و اثبات شده در افزایش خطر ابتلا به سرطان مری است و متأسفانه این عادت در کشور ما بسیار شایع است.»
وی با عنوان این مطلب که مصرف مداوم مایعات بسیار داغ بهویژه چای باعث آسیب حرارتی مکرر به مخاط مری می‌شود، افزود: «این آسیب‌های تکرارشونده به مرور زمان می‌توانند منجر به التهاب مزمن، تغییرات سلولی و در نهایت افزایش احتمال بروز سرطان مری شوند.»
عبدی تأکید کرد: «اصلاح سبک زندگی، کنترل وزن، تغذیه‌ی سالم، مدیریت استرس و... می‌تواند نقش مؤثری در پیشگیری از بیماری‌های گوارشی و بهویژه سرطان مری داشته باشد.»
خطرات نیتریت و نیترات
در فرآورده‌های گوشتی مانند سوسیس و کالباس، «نیتریت» به‌‌عنوان نگهدارنده و عامل ضد میکروب مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما مصرف بیش از حد آن می‌تواند منجر به تشکیل ترکیبات سمی و سرطان‌زا شود. همچنین نیتریت در بدن با هموگلوبین خون ترکیب شده و «مت‌هموگلوبین» ایجاد می‌کند که توانایی انتقال اکسیژن به سلول‌ها را کاهش داده و در موارد شدید می‌تواند موجب تنگی نفس و حتی خفگی شود.
سبزیجات، گوشت‌های فرآوری‌شده و آب آشامیدنی نیز از مهم‌ترین منابع دریافت نیترات محسوب می‌شوند و در میان سبزیجات، سبزی‌های برگی معمولاً بیشترین میزان نیترات را دارند.
مصرف دخانیات، چاقی، کم‌تحرکی
مریم باقریان، فوق تخصص خون و انکولوژی، به عوامل کلیدی مؤثر بر افزایش ریسک سرطان اشاره کرد و گفت: «مصرف دخانیات، چاقی، کم‌تحرکی، مصرف خودسرانه دارو و رژیم غذایی حاوی غذاهای چرب و پرکالری، بهویژه غذاهای فست‌فودی، ثابت شده است که می‌توانند در طولانی‌مدت در بروز سرطان‌ها، بهویژه سرطانهای دستگاه گوارش که شیوع بالایی در کشور دارند، نقش داشته باشند.»
ارتباط مصرف بیش از حد ترشیجات و نمک با سرطان معده
زهرا کشت‌پور املشی، متخصص پرتودرمانی و آنکولوژی، گفت: «مصرف بیش از حد ترشیجات و نمک، رژیم غذایی حاوی نمک‌سود مانند ماهی شور و غذاهای دودی، کمبود مصرف میوه، سبزیجات و فیبر و...، تأثیر زیادی بر ابتلا به سرطان معده دارد.»
وی افزود: «متأسفانه به‌دلیل رژیم غذایی نامناسب و کم‌تحرکی، میزان ابتلا به سرطان معده در ایران نسبت به سایر کشورها بالاتر است.»
مدیریت سرطان آسان است
آنچه مسلم است، آمار ابتلا به سرطانهای گوارشی رو به افزایش است که باید علت آن را در نوع تغذیه و سبک زندگی جستجو کرد.
استفاده‌‌ی مداوم از غذاهای فرآوری‌شده، فست‌فودها، نمک زیاد و...، روده و معده را تحت فشار قرار می‌دهد. این غذاها، هم محیط اسیدی دستگاه گوارش را تغییر می‌دهند و هم احتمال جهش سلولی را افزایش می‌دهند.
در کنار تغذیه، کم‌تحرکی، اضافه‌وزن و چاقی شکمی، فاکتورهایی هستند که به شکل مستقیم با افزایش خطر سرطانهای دستگاه گوارش ارتباط دارند. بدن بی‌تحرک، سوخت‌وساز کُندتری دارد و تجمع چربی‌های مضر، زمینه‌ی التهاب‌های مزمن را فراهم می‌کند؛ التهاب‌هایی که یکی از ریشه‌های اولیه در تشکیل تومورها هستند.
سال شصت و یکم ـ شماره 2941