پای تجربههای «الهه دامغانی»؛ مربی و از فعالان گروه مردمی مادران نور
در این بخش به گفتوگو با الهه دامغانی نشستیم که با خلاقیت، همت ویژه و همکاری دیگر مادران گروه مردمی نور را برای اجرای عملی مباحث قرآنی به راه انداختهاند.
زن روز:چه شد که گروه مادران نور شکل گرفت؟
الهه دامغانی: علت تصمیم به شروع کار فرهنگی در بحث خانواده و به این سبک، شهادت سردار سلیمانی بود. بعد از شهادت ایشان با تعدادی از رفقا که آنها هم دغدغهی فرهنگی داشتن دور هم جمع شدیم و شروع کردیم.
مباحث مدرسهی قرآن را مطالعه کرده سعی کردیم همین مباحث را در مورد بچههای خودمان اجرا کنیم. کمکم تعداد و مباحث اجراییاش بیشتر شد و به لطف خدا توانستیم کارهای بزرگتر انجام دهیم. در حال حاضر جشن عید غدیر را ویژهی بچهها بهصورت گسترده و در قالب بازیهایی با محتواهای عید غدیری اجرا میکنیم.
البته از زمانی که حمله به فلسطین شدیدتر شد در کنار مباحثی که مربوط به جشن عید غدیر است بحث مبارزه با استکبار و حمایت از مردم فلسطین را هم به محتواهای جشن اضافه کردهایم. گروهی که تشکیل دادهایم کاملاً خودجوش و مردمی بوده وابسته به هیچ ارگان و سازمانی نیست.
زن روز: مباحث قرآنی و فرهنگی را چگونه در میدان اجرا و عملی میکردید؟
الهه دامغانی: درمورد بچههای هفت سال اول، مباحث ابتدائی که بیشترین تأکید روی بازی است ارائه میشود. بعد از اتمام مباحث هفت سال اول، مطالعات هفت سال دوم را شروع کردیم که بر پایهی مهارتآموزی است و البته بهصورت گسترده نیست. چون منابع مالی ما محدود است و نیروهایمان کاملاً خودجوش و مردمی هستند. پشتوانهی مالی طرح را نیز خودمان طراحی و اجرا کردیم که طرحی است به نام بیمهی پدر، در این طرح عزیزان مبلغ سی هزار تومن واریز کرده بیمهی امام زمانعجاللهتعالیفرجه الشریفمیشوند و از این مبالغ که به طرز عجیبی با برکت است، جهت مصارف فرهنگی و برای خود بچهها استفاده میشود.
مهارتهای آموزش داده شده به دخترخانمها مهارتهای هنری، دوختودوز، کار با پارچه، عروسکدوزی، دوختودوز روی پارچهی جانماز است و برای پسربچهها مهارتهایی مثل مسائل فنی یا ورزش زورخانه را انتخاب کردیم.
در بحث کتابخانه که حضرت آقا روی آن خیلی تأکید داشتند طرحهای تشویقی گذاشتیم. به این ترتیب که مسئول کتابخوانی به ازای هر یک کتابی که توسط نوجوان خوانده میشود کنار اسم او مهر میزند و تعداد مهرها که به ده عدد برسد جایزه دریافت میکند. سعی ما بر این است که در بحثهای مهمی که جامعه به آن نیاز دارد و کمکاری و بیتوجهی میشود متمرکز شویم، بچهها در کارهای گروهی خیلی مشکل دارند برای همین برای اولینبار اردوی تابستانی برگزار کردیم و بچهها توانستند کارهایی رو که تجربه نکرده بودند از جمله پختن نان، درست کردن پنیر، جمعآوری گیاهان و... را برای اولینبار در یک خونه باغ کوچک تجربه کردند.
در بحث مواسات هم اقداماتی برای مادران گروهمان داشتهایم. الحمدالله در گروهمان مادرهایی با چهار یا پنج فرزند داریم برای همین از سال گذشته در بخشهای مختلف مواسات ورود کردهایم. مثلاً اولین موضوعی که استارتش خورده شد، خانهتکانی بود. گروهبندی کردیم و تیمهای چهار یا پنج نفر با هماهنگی قبلی منزل آن عزیز میرفتند و، چون معمولاً آشپزخانه زیاد کار میبرد. ظرف یک روز کل آشپزخانه را برایش تمیز و مرتب میکردند. یا وقتی مطلع میشویم مادری سه قلو به دنیا آورده غیر از تأمین هزینهی پوشک، یک روز در میان برای رسیدگی به امورات منزل و تهیهی غذا به منزلش میرویم.
علاوه بر اینها با شروع هر ماه قمری به نیت سلامتی امام زمانعجلاللهتعایفرجهالشریف و حضرت آقا پخت نذری آش رشته داریم و هر کس هر مقداری که توان دارد کمک میدهد.
امسال تصمیم گرفتیم در چگونگی برگزاری مراسم اعتکاف تغییراتی به عمل بیاوریم، چون اعتکاف سال گذشته استادمحور بود و دختر خانمها باید چند ساعت با حجاب پای درس اساتید آقا مینشستند و احتمال داشت خسته شوند و بهرهبرداری لازم را نداشته باشند برای همین ترجیح دادیم محتواسازی از طریق خودمان اجرا شود برای همین محتوای مهمی را که بچهها در آن ضعف داشتند، انتخاب کردیم تا با گروهبندی و در قالب گفتوگو و بازی دانشآموزان میزان ضعف یا توانایی خود را تجربه کنند.
در بحث مهارتپروری برایمان مهم بود که دانشآموزان از جایگاه زن بودن خودشان لذت ببرند و متوجه شوند که جز زیبایی ظاهری، توانمندیهای دیگری هم دارند. جالب اینجا بود که ابتدای امر خیلی از بچهها کیف کامل لوازم آرایش همراه خودشان آورده بودن یعنی سن توجه کردن بهظاهر برای بچهها تا این حد پایین آمده است، اما با این طرح سعی کردیم به بچهها بفهمانیم که میتوانند با توانمندیهای دیگر خود مورد توجه قرار بگیرند.
زن روز: در مواجهه با نسل امروز و پیچیدگیهایش، چه تمهیداتی اندیشیدهاید؟ باتوجه به اینکه آنچه گفتین مربوط به مهارتهای هنری و عملی بوده، به نیازهای فکری بچهها چطور پاسخ میدهید؟
الهه دامغانی: در مورد بچههایی که در حال گذراندن هفت سال اول زندگی هستند، چون هنوز قدرت تفکرشون کامل شکل نگرفته باید آموزش در قالب بازی باشد، چون این گروه ردهی سنی مفاهیم انتزاعی را متوجه نمیشوند و درکی از آن ندارند.
در هفت سال دوم نیز قدرت انتزاعی بچهها در حال شکلگیری است و باز هم تأکید شده در بحثهای علمی و آموزش سعی کنید که حتی مفاهیم انتزاعی را بیشتر در قالب عینی انتقال بدهید و حتی اگر قرار است یک مقدار انتزاعی هم باشد در قالب تمثیل برایشان بیان کنید. ما این روشها و موارد را بر اساس ردههای سنی بچهها رعایت و اجرا میکنیم و الحمدالله نتایج خوبی هم داشته است.
زن روز: معمولاً سؤالات و ابهامات دانشآموزان در چه سطحی است؟
الهه دامغانی: در مورد دختربچههای ما، چون در سنی نزدیک به سن تکلیف هستند، بیشتر مسائل در واقع اعتقادی است یا مسائل روزمرهای است که در جامعه وجود دارد. مثلاً تحت تأثیر برنامهها یا کارتونهایی که میبینند فکر میکنند واقعاً دنیای غرب دنیای کاملاً پیشرفتهای است یا در مورد شخصیتهای کارتونی مثل آنا، السا یا مرد عنکبوتی که نماد قدرت به نظر میآید فکرشان درگیر است.
در مورد سؤالهای اعتقادی این که چرا باید نماز بخوانیم، چرا روزه بگیریم، چرا ما زودتر از پسرها به سن تکلیف میرسیم و بعضاً همین مدل سؤالها که الحمدالله این مسائل را هم با بحثهای تمثیلی در حدی که در سطح فهم بچهها باشه توضیح میدهیم.
زن روز:اگر چالشی در ارتباط با دانشآموزان داشتهاید بیان بفرمائید.
الهه دامغانی: یکی از بزرگترین چالشهایی که ما داشتهایم، بازی کردن بچهها و ارتباطگیری با فضاهای مذهبی و مباحث مذهبی بوده است. زمانی که تازه شروع به کار کردیم همیشه این موضوع آزارم میداد که در مساجد یا مکانهای مذهبی برای بچهها چه کار ویژهای انجام میشود؟ مثلاً میگفتند که پذیرایی داریم و مثلاً حضور یک مداح... که خب قطعاً با سن بچههای کوچک هیچ تناسبی ندارد.
و حالا این مباحثی که در دورههای رشد مدرسه قرآن کار کردیم الحمدالله این جرقه را در ذهن ما زد که تأکید ویژه روی بحث بازی کردن و ایجاد خاطرات شیرین و موقعیتهای خوب باعث اُنس و ارتباط بهتر بچهها با این مباحث و مسائل میشود.
و این جرقه برای ما خورد که بتوانیم برای اولین بار در شهر خودمان مناسبتها از جمله مناسبت جشن عیدغدیر را ویژهی بچهها و به شکل بازیمحور پایهریزی کنیم تا محیط و مکان مذهبی و آن مناسبت بهعنوان یکی از خاطرات شیرین در ذهن بچه باقی بماند.
زن روز:لذتبخشترین لحظات مشترک شما با بچهها چه بوده؟
الهه دامغانی: انقدر فضای کار با کودک شیرین و جذاب است که با همه فراز و نشیبهایی که داشته همه لحظاتش برایم لذتبخش بوده است ولی یکی از بهترین تجاربی که داشتم همین امسال بود. در اعتکاف امسال تصور بچهها این بود که قرار است یک جریان سخت برای شان رقم بخورد. خود بچهها بیان میکردند که تصورشان این بوده که مثلاً قراره بهشون سخت گرفته بشه، قراره بعضاً مسئولین به بعضی کارها اجبارشان بکنند و...، اما به لطف خدا آن فضا را برایشان تغییر دادیم و لذتبخش کردیم. خیلی بچهها دوست داشتند و ابراز خرسندی میکردند و میگفتند خیلی بهمون خوش گذشت.
اعتکاف امسال روزه، نماز و... بود، اما ما کارهای مهارتی و بازی محتوایی هم با بچهها داشتیم. بچهها خیلی خوشحال بودند از اینکه این دورهی عبادیشون براشون شیرین بوده و برای من هم لذتبخش بود.