فتر مطالعات فرهنگ و آموزش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارش «بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور (۲۱): اعتبارات خانواده، زنان، جمعیت، نوجوانان و جوانان» اعلام کرده است که مقایسه لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ با قانون بودجه سال ۱۴۰۴ نشان میدهد سهم اعتبارات دستگاههای متولی موضوعات خانواده، زنان، جمعیت، نوجوانان و جوانان با ۲۳.۶ درصد افزایش به ۳.۴ هزار میلیارد تومان رسیده است.
در ادامه این گزارش آمده است که با این حال، کاهشی بودن اعتبارات برنامه «تحکیم نهاد خانواده، جوانی جمعیت، توانمندسازی بانوان و امور جوانان»، نقش نداشتن برخی دستگاههای مهم اجرایی ذیل این برنامه، مشخص نبودن متولی اعتبارات جمعیتی، حذف تسهیلات فرزندآوری، در نظر نگرفتن معافیت مالیاتی اشخاص حقیقی موضوع ماده (۱۸) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، لحاظ نشدن احکام مربوط به مسکن و زمین رایگان، افزایش نیافتن امتیاز کمکهزینه عائلهمندی و حق اولاد موضوع ماده (۱۶) این قانون، تمرکز قالبمحور در موضوع نوجوان به جای رویکرد مسئلهمحور، حذف تسهیلات ازدواج جوانان، حداقلی بودن اعتبارات حوزه جوانان در وزارت ورزش و جوانان و نبود سهم مشخص برای امور جوانان از اعتبارات متفرقه این وزارتخانه، از جمله چالشهای لایحه به شمار میرود.
در این گزارش تصریح شده است که برای رفع این چالشها، پیشنهاد میشود دبیرخانه ستاد ملی جمعیت بهعنوان متولی اعتبارات جمعیتی تعیین شود، معافیت مالیاتی اشخاص حقیقی موضوع ماده (۱۸) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت اعمال گردد، ماده (۱۶) این قانون درباره افزایش امتیازهای کمکهزینه عائلهمندی و حق اولاد در جدول الزامات مصارف لحاظ شود و سهم ۴۰ درصدی از اعتبارات متفرقه وزارت ورزش و جوانان از محل ۰.۲۷ درصد مالیات بر ارزشافزوده ۹ درصد به امور جوانان (ازدواج، مهارتآموزی شغلی و اوقات فراغت) اختصاص یابد.
بخش دیگری از گزارش به نقاط ضعف و قوت لایحه پرداخته و تأکید کرده است که اعتبارات دستگاههای متولی حوزه خانواده، زنان، جمعیت، نوجوانان و جوانان شامل معاونت امور زنان و خانواده، دبیرخانه ستاد ملی جمعیت، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و معاونت امور جوانان وزارت ورزش و جوانان به ۳.۴ هزار میلیارد تومان افزایش یافته که سهم آن از منابع عمومی دولت حدود ۰.۵۷ درصد است. همچنین حدود ۹۳ درصد این اعتبارات به معاونت امور جوانان و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اختصاص دارد.
در ادامه گزارش آمده است که اعتبارات برنامه «تحکیم نهاد خانواده، جوانی جمعیت، توانمندسازی بانوان و امور جوانان» با ۲۱.۲ درصد کاهش نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۴ به ۲.۲۶ هزار میلیارد تومان رسیده است.
همچنین اعتبارات این برنامه از محل یک درصد هزینههای شرکتهای دولتی ذیل جدول شماره ۱۲، از ۹۲۰ میلیارد تومان در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ با ۵۴.۳ درصد کاهش به ۴۲۰ میلیارد تومان تنزل یافته و برای آن متولی مشخصی تعیین نشده است.
در بخش دیگری از گزارش، به موضوع امیدکارت برای مادران با اعتبار ۱۴ هزار میلیارد تومان اشاره شده، اما متولی این اعتبار مشخص نشده است. همچنین مجموع اعتبار پیشبینیشده برای اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت ۸ هزار میلیارد تومان است که در مقایسه با سال گذشته تنها ۱.۳ درصد رشد داشته است.
در گزارش تأکید شده است که دبیرخانه ستاد ملی جمعیت بهعنوان راهبر سیاستهای جمعیتی شناخته میشود، اما در لایحه بودجه نقش آن تضعیف شده و این موضوع میتواند موجب ابهام در مسئولیت دستگاه متولی و خدشه به نظارتپذیری مقرر در اصل (۵۵) قانون اساسی توسط دیوان محاسبات شود.
بر اساس این گزارش، تسهیلات فرزندآوری از لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ حذف شده است. این در حالی است که تداوم این تسهیلات در سالهای گذشته پشتوانه اجرایی داشته و حذف آن میتواند فضای نااطمینانی نسبت به حمایت پایدار دولت از فرزندآوری را تشدید کند.
همچنین امتیازهای کمکهزینه عائلهمندی و حق اولاد موضوع ماده (۱۶) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و بند (۵) تبصره (۱۲) قانون بودجه سال ۱۴۰۴ در لایحه افزایش نیافته و معافیت مالیاتی اشخاص حقیقی موضوع ماده (۱۸) این قانون نیز لحاظ نشده است.
احکام مربوط به مسکن و زمین رایگان موضوع بندهای «پ» و «ت» تبصره (۱۰) قانون بودجه سال ۱۴۰۴ نیز از لایحه حذف شدهاند.
در بخش نوجوانان نیز گزارش تصریح کرده است که در سیاستهای پیشبینیشده، نوجوانان همراه با کودکان مخاطب برنامهها معرفی شدهاند که این امر میتواند به پدیده «کودکانگاری نوجوان» منجر شود. همچنین رویکرد برنامهها بیشتر قالبمحور بوده تا مسئلهمحور.
در حوزه جوانان، اعتبارات اختصاصیافته به امور جوانان در وزارت ورزش و جوانان بسیار محدود و حدود ۵.۹ درصد کل اعتبارات این وزارتخانه برآورد شده است. افزون بر این، تسهیلات ازدواج جوانان نیز از لایحه بودجه حذف شده است؛ موضوعی که میتواند پیامدهایی منفی در روند تشکیل خانواده جوانان داشته باشد.
همچنین حکم مشخصکننده سهم امور جوانان از اعتبارات متفرقه وزارت ورزش و جوانان موضوع بند «گ» تبصره «۱» قانون بودجه سال ۱۴۰۴ در لایحه سال ۱۴۰۵ پیشبینی نشده است.
در بخش پیشنهادها نیز تفکیک برنامه «تحکیم نهاد خانواده، جوانی جمعیت، توانمندسازی بانوان و امور جوانان» به سه برنامه مستقل «زنان و خانواده»، «جوانی جمعیت» و «جوانان»، تعیین دبیرخانه ستاد ملی جمعیت بهعنوان متولی اعتبارات مربوط به امیدکارت مادران و اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و اختصاص سهم ۴۰ درصدی از اعتبارات متفرقه وزارت ورزش و جوانان به امور جوانان پیشنهاد شده است.
خبرگزاری خانه ملت
