روز سیزدهم

شب‌هنگام قطار مشهد به‌سمت اصفهان در حرکت بود. زنگ تلفن همراه غلامرضا با ناله‌ی چرخ‌های قطار بر ریل، در واگن شماره‌ی ۸ چفت شد؛ و بعد از آن تماس در پی تماس که: «غلامرضا خوبی؟»

و همه‌ی کسانی که در آن سوی خط کیلومترها دورتر با ترس و تردید سلامش می‌دادند، بعد از شنیدن صدای او که دل‌شان را قرص می‌کرد، می‌خندیدند که: «حاجی خبر شهادتت همه جا پخش شده!»

حانیه از تخت بالایی کوپه لبخند زد و آرام گفت: «شهید زنده!»

ردیف دندان‌های سفید غلامرضا، خنده‌اش را دل‌چسب‌تر کرد. چشمک زد.

ـ بادمجون بم آفت نداره.

هادی بی‌خبر از اتفاقاتی که کم‌‌کم در خیلی از شهرها و روستاها در حال رخ دادن بود، مثل ووروجک فرزی از نرده بالا دوید و روی تخت بالایی کوپه دراز کشید. دست‌های کوچک و نازکش را زیر چانه‌اش گذاشت و مشغول تماشای تلویزیون شد‌.

ـ کاشکی برمی‌گشتیم پیش امام رضا. زودی دلم تنگ شد!

تلفن غلامرضا به صدا در آمد. غلامرضا که انگار منتظر تماس باشد، خیلی زود دکمه‌ی پاسخ تلفن همراه نوکیا ۱۰۶ خود را فشار داد و آن را روی گوشش گذاشت.

ـ سلام حاجی، چه خبر؟!

علی که داشت هم‌قد و هیکل غلامرضا می‌شد، کنجکاوانه گوشش را به گوشی چسباند.

ـ چی می‌گه بابا؟

غلامرضا با ابروهای پرپشت سیاهش که ناگاه به هم گره خوردند، روی تخت نشست. جوهر از صدای پرحجمش گرفت و سرزنشگرانه پرسید: «یعنی چی ریختن تو بسیج؟! پس شما دارید چیکار می‌کنید؟!»

صدای پشت تلفن ناله کرد.

ـ اسلحه دارن غلامرضاجان! بچه‌های بسیج رو کشتن! تیکه‌تیکه‌شون کردن! آتیش‌شون زدن! از بسیج فقط چند تا ستون و یه مشت خاکستر مونده!

غلامرضا پیشانی‌اش را مالید و چشم‌های قهوه‌ای‌اش را از پشت شیشه‌های عینکش روی هم فشار داد.

ـ الان کجایی؟

ـ حوزه، دارن در رو از جا در میارن! نیرو نداریم!

ـ بهشون هشدار بده اونجا منطقه‌ی نظامیه!

سکوت برای لحظاتی میان‌شان حاکم شد. صدای آن‌طرف گوشی به بغض نشسته بود.

ـ حاجی؟!

ـ جانم؟!

ـ دارن قرآن‌ها و مساجد و امامزاده‌ها رو هم به آتیش می‌کشن!

و بغضش‌ ترکید.

غلامرضا چانه و محاسن جوگندمی‌اش را میان انگشتان شست و سبابه‌اش گرفت و نفس عمیقی کشید.

ـ مقاومت کن حاجی جان! می‌گم کمک برات بفرستن.

غلامرضا گوشی را قطع و با تماس دیگری درخواست کمک کرد. پرده‌ی خاکستری کوپه را کنار زد و پنجره‌ی کوچکش را باز کرد. هوای سرد بیرون را نفس کشید. به آسمان که پر از لکه‌های ابرهای تیره با ماه نیمه بود، نگاه کرد. گرگ‌ومیش بود و هوا سوز برف داشت. پنجره را بست و روی تخت نشست. به چشم‌های نگران حانیه و نگاه منتظر علی خیره شد. علی عینک بزرگ سرمه‌ای با شیشه‌های مربعی را روی بینی‌اش جابه‌جا کرد و خندید. مروارید دندان‌هایش درخشید و چهره‌ی گندمی ‌نوجوانی‌اش را با وجود چند جوش کوچک، زیباتر کرد.

ـ بابا هر جا رفتی منم با خودت ببر! منم تو بسیج دوره دیدما‌!

رضا لبخند تلخی زد و گفت: «الان کاری جز دعا از دست‌مون برنمیاد. بیاین با هم زیارت عاشورا بخونیم!»

زیارت عاشورا با صدای غلامرضا در کوپه‌ طنین انداخت.

قطار، ساعت ۲ به ایستگاه رسید. هادی داخل سالن ایستگاه دور ساک‌‌ها بدوبدو می‌کرد که غلامرضا، حانیه و علی با عجله به نمازخانه رفتند.

نماز خواندند و از سالن ایستگاه قطار با عجله خارج شدند. غلامرضا باید خیلی زود ماشین‌شان‌ را از پارکینگ بیرون می‌آورد، بقیه را به خانه می‌رساند و خودش به پادگان می‌رفت.

زنگ تلفن غلامرضا به صدا در آمد.

ـ غلامرضا جان مبادا سمت خونت بری! بیا خونه‌ی ما.

ـ چرا؟ چی شده؟!

ـ از خدا بی‌خبرا اسم تو و چند نفر دیگه‌ رو به‌عنوان مزدورای نظام لیست کردن زدن داخل یکی از این کانالای معاند! در خانه‌ها، ماشین‌های بسیجی‌ها و سپاهی‌ها کوکتل‌‌مولوتوف می‌‌اندازن!

هادی که مشغول تماشای بیابان‌های دو طرف جاده بود، سرش را به صندلی راننده نزدیک کرد. با چشم‌های درشت نگرانش به صورت بابا در آینه‌ی جلو نگاه کرد.

ـ چی شده بابا؟

ـ هیچی باباجان! پدربزرگ دعوت کرده بریم خونه‌شون!

علی از پشت صندلی راننده دستش را روی شانه‌ی غلامرضا گذاشت.

ـ باباجون منم میام، باشه؟

غلامرضا از آینه‌ی جلو نگاهش کرد و خندید. حانیه روسری‌اش را مرتب کرد و غبار سفر از چادرش گرفت. ۱۵ سال از زندگی‌اش با غلامرضا می‌گذشت. حالا دیگر به‌راحتی می‌توانست مأموریت‌هایش را از هم سوا کند. بعضی مکالمه‌های تلفنی‌ خبر از مأموریت داخل استان می‌دادند و بعضی ختم می‌شدند به مأموریت مرزی که با سوریه‌ رفتنش توفیر داشت. بعضی مکالمه‌ها بوی اغتشاش می‌دادند. این‌بار اما به نظرش با همیشه فرق داشت. دلشوره‌ی عجیبی به دلش چنگ زد. طوری که فقط غلامرضا بشنود، خیلی آرام زمزمه کرد: «اگه با من باشه ترجیح می‌دم مزاحم کسی نشم.»

غلامرضا سرش را به او نزدیک کرد و آرام کنار گوشش زمزمه‌ کرد: «صحبت از ترور و تروریسته! عینه دهه‌ی ۶۰! اصلاً ادامه‌ی همون جنگ دوازده روزه‌س! به‌خاطر بچه‌ها برو! خیال منم راحت‌تره.»

حانیه به بیابان‌ آن طرف شیشه‌ی اتومبیل که انگار چون خطی نازک به دنبال اتومبیل با سرعت زیادش می‌دوید، خیره شد. بغضش را خورد و آشوب دلش را پنهان کرد.

ـ چشم حاجی...

غلامرضا و دوستانش، با شاتگان ضداغتشاش در دست و با قدم‌های کوتاه و محتاط کوچه‌ها را یکی‌یکی پشت سر گذاشتند. بر فراز کوچه‌ها با انبوهی از سنگ و چوب و لاستیک سوخته، دود غلیظی بلند بود. شلیک‌های کور تروریست‌ها نمی‌گذاشت با سرعت بیشتری حرکت کنند؛ همسایه‌ها از روی پشت‌بام‌ها فریاد می‌زدند «بسیجی و سپاهی داعش ما تو هستی» خنده‌ی تلخی لب‌های خشک و سرد غلامرضا را از پشت فِیسِ روی صورتش پوشاند. چند تیر هوایی شلیک کرد‌.

همسایه‌ها ترسیده و لرزان به داخل خانه‌هایشان بازگشتند.

غلامرضا لب زد: «کمی ‌بترسید بهتر از اینه که این بی‌صفت‌ها بهتون شلیک کنند و عزادار همدیگه بشین!» ناگهان از داخل اتومبیلی در میان جاده، صدای جیغ زنی همراه با گریه‌ی‌ کودکانش، بلند شد.

مردی سر و صورتش به‌جز چشم‌ها را با چفیه پوشانده بود. کنار اتومبیل در حالی که قمه‌اش را دور سرش چرخاند، عربده کشید. عده‌ای دیگر چوب، سنگ و بلوک به دست به شیشه‌های ماشین حمله‌ور شدند. گریه‌ی کودکان و فریادهای زن، بلند و بلندتر شد. مرد قمه‌اش را میان دندان‌هایش گذاشت. شیشه‌ی کوکتل‌مولوتوف‌ و فندک را از جیب شلوار دبیتش‌ درآورد. غلامرضا و دوستانش در حالی که تیر هوایی شلیک می‌کردند، به‌سمت اتومبیل دویدند. تعدادی فراری شدند. مرد فندک را به شیشه‌ی کوکتل نزدیک و سعی کرد روشنش کند. زن کودکانش را به آغوشش فشرد. جرقه و شعله‌ی فندک به شیشه‌‌ی کوکتل نرسیده بود که غلامرضا به چشم برهم زدنی آن را قاپید و به دست‌های مرد از پشت دستبند زد. زن اشک‌ریزان و آرام‌آرام سرش را بلند کرد. شیشه‌ی اتومبیل را پایین کشید و به مرد نگاه کرد.

ـ تروریست بی‌شرف!

بعد ملتمسانه به غلامرضا و گروه ضربت نگاه کرد.

بگیرید این از خدا بی‌خبرها رو! می‌خواست ما رو زنده زنده بسوزونه.

و در حالی که غلامرضا و دوستانش آن‌ها را بدرقه می‌کردند، فریاد زد: «خدا خیرتون بده! خدا بچه‌هاتون رو‌ حفظ کنه!»

اتومبیلِ زن دور می‌شد که بیسیم غلامرضا روی جیب لباسش به صدا در آمد.

ـ رئوف رئوف، حیدر. رئوف رئوف، حیدر.

رضا بلافاصله بیسیم را جواب داد: «حیدر جان به گوشم.»

ـ رئوف جان تروریست‌های مسلح سوار بر اتومبیل سمند در حال حرکت به عابرین شلیک می‌کنند. گروه ضربت بین خروجی و ورودی‌های شهر تقسیم بشن.

ساعت ۸ شب بود. غلامرضا به همراه دو نفر دیگر اسلحه به دست و فرم نظامی‌ بر تن و پوتین دیجیتال به پا، در ایست و بازرسی یکی از خروجی‌های شهر ایستاد. ناگهان اتومبیل سمند با چند سرنشین با سرعت زیاد به خروجی شهر نزدیک شد. دست یکی از آن‌ها به همراه اسلحه‌ی شکاری از شیشه‌ی اتومبیل خارج شد و شلیک کرد. زن و مردی با سر و سینه‌ی خون‌آالود در پیاده‌رو نقش بر زمین شدند. غلامرضا اسلحه‌اش را به‌سمت اتومبیل سمند نشانه گرفت. راننده‌ی اتومبیل با سرعت زیاد، برگشت، دور شد و دور زد. به سرعت در حال فرار بود که غلامرضا فریاد زد: «اییییست!»

تیر هوایی شلیک کرد و همان‌طور که به‌سمت ماشین گروه ضربت دوید، بیسیمش را روشن کرد.

ـ حیدر حیدر، رئوف. حیدر حیدر، رئوف

ـ رئوف جان به گوشم.

ـ یه مهمون با سمند نیومده رفت! تعقیبش می‌کنم.

صدای تی‌کافش در فضای ایست و بازرسی پیچید.

راننده سمند با بالاترین سرعت می‌راند. غلامرضا چشم از او بر نمی‌داشت.

دنده را یکی پس از دیگری عوض کرد تا اینکه به خیابان خلوت امام رضا رسیدند. خیابان در سایه‌ی چراغ‌های روشن کنار تمثال شهدا مثل روز روشن شده بود. پرنده‌ی دل غلامرضا با دیدن تابلوی خیابان تا مشهد امام رضا پر کشید.

ـ کی بشه دوباره بیام پابوست آقاجان؟!

و زیر لب زمزمه کرد: «بیام و بگم آمدم ای شاه پناهم بده.»

راننده‌ی سمند ماشینش را متوقف کرد. او و بقیه‌ی سرنشینان سمند با اسلحه در یک دست و شیشه‌ی کوکتل‌مولوتوف‌ در دست دیگر، به‌سمت فروشگاه در آن سوی پیاده‌رو رفتند. راننده اسلحه‌اش را سمت کارگرهای زن و مشتری‌ها که در حال خارج شدن از فروشگاه بودند گرفت.

ـ یالا اینجا بایستید.

همگی جیغ‌زنان چون دیواری مقابل او و دوستانش ایستاده و سپر آن‌ها شدند. غلامرضا ماشین را کمی ‌دورتر متوقف کرد و به سمت‌شان دوید. تیر هوایی شلیک کرد.

ـ اییییست

راننده‌ی سمند به‌سمتش شلیک کرد. گلوله درست روی سینه‌ی جلیقه‌ی ضد گلوله‌ی غلامرضا نشست. نزدیک‌تر آمد و اسلحه‌اش را به‌سمت راننده‌ی سمند نشانه گرفت.

ـ ای بزدل‌ها! مردم رو سپر بلای خوتون می‌کنید؟! اسلحه‌‌هاتون رو روی زمین بذارید؛ وگرنه شلیک می‌کنم.

راننده که گویی لیدر بقیه بود، نگاه‌شان کرد و فریاد زد: «کسی حق شلیک نداره! سهم خودمه!» و به‌سمت غلامرضا نعره کشید: «من تو و صدای تو رو خوب می‌شناسم! شنیده بودم سَقَط شدی!»

با اسلحه به خیابان اشاره کرد.

ـ بهتره یه نگاهی به دو طرف خیابون بیندازی.

غلامرضا بی آن‌که چشم و اسلحه از او بردارد، آهسته آهسته و عقب عقب قدم برداشت.

لحظه‌ای نگاهش را از پشت فیس از طرفی به‌ طرف دیگر جاده چرخاند. از دل تاریکیِ انتهای خیابان سیلی از جمعیت نعره‌زنان، قمه، اسلحه و چوب به دست به‌سمت او یورش آوردند؛ به چشم برهم زدنی دوره‌اش کردند. زیر ضربه‌های چاقو، قمه و لگدشان گیر افتاد. لیدر خنده‌ی مستانه‌ای زد. کارگران و مشتری‌ها را به داخل فروشگاه هل داد. با چشمانی سرخ همه را از زیر رگبار شلیک‌هایش گذراند. در حالی که نیمه جان نقش بر زمین بودند، شیشه‌ی کوکتل را میان‌شان پرت کرد و از فروشگاه بیرون دوید و در را بست. مردی مست که صورتش را پوشانده بود، با قمه چند ضربه به سر غلامرضا زد. دیگری مرد مست را وحشیانه پس زد و با چاقو به جان تن بی‌رمق غلامرضا افتاد. گویی بر بیشه‌ای سبز دشنه می‌زد و از سپیدی جانش خون می‌جوشید. غلامرضا در خون خود غرق بود که دیگران با لگد، چوب و سنگ صورتش را هدف گرفتند و به خون خضابش کردند. توانی برای غلامرضا نمانده بود. زیر لب‌ِ خونی‌اش زمزمه کرد: «یا امام رضا» و از آن سوی مراسم تشییع خودش دید که مادرش بی‌تابانه فریاد زد: «من بچم رو از امام رضا گرفتم و تو خیابون امام رضا هم فدای کشور امام رضا شد.»

صدای زنگ تلفن غلامرضا که روی زمین افتاده بود، توجه لیدر را جلب کرد. گوشی را برداشت. حانیه آن‌طرف خط بود.

ـ غلامرضا جان؟

لیدر در جوابش عربده کشید: «داریم شوهرت رو می‌کشیم!»

جمعیت فریاد زدند، دست زدند و سوت کشیدند.

شعله‌های آتشِ افروخته در فروشگاه، بالا و بالاتر رفت و خودش را به دست‌های عریان درختان کنار خیابان رساند. تعدادی از جمعیت ماسک بر صورت زده و هیزم بیار آتش معرکه بودند. از آتش فروشگاه شعله بر می‌داشتند برای سوزاندن لاستیک‌هایی که وسط خیابان چیده بودند و با تکه‌های چوب و قاب‌های شکسته‌ی تبلیغاتی شعله‌هایش را زنده نگه می‌داشتند. یک نفر قمه‌ی خونی‌‌اش را بالای سر چرخاند.

ـ من با قمه زدمش! من با قمه زدمش!

لیدر او و بقیه را وحشیانه و مست، گویی که شکارش را تصاحب کرده باشند، کنار زد. دندان به هم سایید.

ـ گورتون رو گم کنید!

لب‌های چاک‌چاک و غرق به خون غلامرضا با لبخند ذکری را زمزمه کرد. لیدر با شلیک به پیشانی‌ غلامرضا، به او تیر خلاص زد.

و به‌سمت جمعیت عربده کشید: «کوکتل مولوتوف!» پسر لاغرِ کم سن و سالی که با کلاه و ماسک مشکی سر و صورتش را پوشانده بود، شیشه‌ را میان مشتش گذاشت.

لیدر شیشه را از میان دستانش قاپید و بر تن بی‌جان غلامرضا کوباند. شعله‌ها او را در آغوش گرفتند و لحظه به لحظه بلندتر و شعله‌ورتر شدند.

...

بوی دود و خاکستر در سردخانه‌ی بیمارستان پیچیده بود. سرمای آنجا بدن نحیف حانیه را لرزاند. چادر خاکی‌اش را محکم به دندان گرفت و آرام‌آرام و اشک‌ریزان به‌سمت طبقاتی که اجساد را در آن نگه می‌داشتند، قدم برداشت. بر صورت سرخش رد اشک و خاکستر جا مانده بود. پاهایش می‌لرزید. از خیابان امام رضا می‌آمد. انگار همه‌ی سنگ‌های عالم به محل شهادت غلامرضا پرت شده بودند. زانوهای حانیه پای سنگ‌ها سست شد و مبهوت به رد خون‌ روی زمین و سنگ‌ها دست کشید.

ـ غلامرضا این خون خودته؟! این سنگای داغ نشون از آتیش کدوم کینه‌س؟!

دستش را از مشتی خاکستر پر کرد. ذرات خاکستر نشسته بر بال نسیم، پرواز کردند. عطر گل و گلاب در خیابان تا روز تشییع پیکرش پیچید.

یکی‌یکی کشوهای طبقات سردخانه را پیش چشم حانیه باز کردند. آمده بود تا از بین اجساد سوخته، غلامرضا را پیدا کند. از او فقط سینه‌ای سوخته مانده بود و انگشتری که بر دل عقیقش نقش «یا امام رضا» داشت.