هزاران نوجوان در فتنه سوختند، چون تربیت سیاسی را فراموش کردیم

در عصری که جنگ از مرز‌های خاکی فراتر رفته و به عمق باور‌ها و اندیشه‌های نسل جوان رسیده است، خانواده به‌عنوان نخستین خط دفاع در برابر هجوم فرهنگی دشمن، نقش بی‌بدیلی دارد. اما پرسش اصلی اینجاست: آیا والدین و مربیان برای این نبرد سخت و پیچیده مجهز و آماده‌اند؟

آموزش «تربیت سیاسی نوجوان؛ سلاحی برای نبرد نرم» نقشه‌ای عملی و گام‌به‌گام است که توسط حجت‌الاسلام محمدمهدی الهی‌منش، کارشناس تربیتی و روان‌شناسی، در این جلسه وبینار ارائه می‌شود.

بسم‌الله الرحمن الرحیم؛ واقعیت ماجرا این است که دشمن ما شبانه‌روزی تلاش می‌کند. اگر ما نیرو‌های انقلابی، جهادی و متدین به‌صورت شبانه‌روزی کار نکنیم و همه وجود خود را در این عرصه وارد نکنیم، نمی‌توانیم در این کارزار پیروز شویم.

در روز عاشورا، پیروزی از آنِ امام حسین (ع) بود، زیرا آنانی که در کنار ایشان ایستادند، همه هستی خود را فدا کردند. در هشت سال دفاع مقدس نیز پیروز شدیم، زیرا انسان‌هایی آمدند که همه وجود خود را در میدان گذاشتند. یک نفر تنها یک صدا دارد؛ با یک گل، بهار نمی‌آید، مگر آن گل اصلی که ان‌شاءالله بیاید و بهار را به همه‌جا ببرد.

منظور این است که شما عزیزان، پدران و مادران، می‌توانید نقش مؤثری ایفا کنید تا نقشه‌های دشمن را خنثی نمایید. مهم‌ترین نقشی که می‌توانید داشته باشید، این است که آموزش ببینید و وقت بگذارید. چقدر دردناک است که چندین هزار نوجوان درگیر فتنه‌ای شوند که دشمن با وسوسه‌هایش در فضای مجازی گسترش می‌دهد و این‌گونه آسیب ببینند.

دیروز با دوستانم گفت‌و‌گو می‌کردم که به زندان رفته و برخی از این نوجوانان بازداشت‌شده را دیده بودند. گفتند سن همه آنها بین چهارده تا هجده سال است. نوجوانی که در پانزده تا شانزده‌سالگی حتی یک‌بار بازداشت شود و چند شب را در زندان بگذراند، این اتفاق قطعاً بر آینده او تأثیر می‌گذارد.

بله، می‌توانستیم پیشگیری کنیم. چرا نکردیم؟ فردا در برابر خداوند و وجدان خود مسئولیم.

راه‌حل چیست؟

اولاً، آموزش ببینیم.

ثانیاً، برای فرزندانمان وقت بگذاریم.

ثالثاً، پدران و مادرانی را که بی‌خیال و بی‌تفاوت هستند، بیدار کنیم. باید این صدا را به گوش آنان برسانیم و آنها را به این مجموعه و این آموزش‌ها وصل کنیم تا مبادا کودک یا نوجوانی به‌خاطر بی‌خبری والدینش روزی از پشت میله‌های زندان سر درآورد.

برای تحلیل و درک اینکه چرا برخی نوجوانان فریب می‌خورند و در دام انحراف می‌افتند، به تبیین ویژگی‌های دوران نوجوانی می‌پردازیم

ده ویژگی اصلی نوجوان

۱. هیجان و ریسک‌پذیری بالا

۲. اثرپذیری زیاد از جو (زود جوگیر شدن)

۳. تمایل شدید به دیده‌شدن و قهرمان‌بودن

۴. اعتراض و پرسشگری زیاد

۵. عقلانیت ضعیف (توسعه‌نیافته)

۶. ایده‌آل‌گرایی و آرمان‌خواهی (دنبال قله‌های بلند)

۷. احساس بن‌بست سریع

۸. تمایل شدید به عضویت در گروه، دسته و تیم

۹. روحیه ظلم‌ستیزی پررنگ

۱۰. انرژی زیاد و سرشار

تأکید بر مدیریت انرژی نوجوان

این انرژی سرشار نوجوانی، اگر به‌درستی مدیریت و هدایت نشود، مانند آبی است که پشت یک سد جمع شده است. اگر نتوانیم آن را مهار کنیم و از انرژی آن بهره ببریم، تبدیل به سیل ویرانگری خواهد شد که هم به خود نوجوان و هم به اطرافش آسیب می‌زند.

مشکل اصلی و حلقه مفقوده

ما در فضای تربیتی خود یک نقص عمده داریم. این نقص چیست؟ پدر و مادرها، معلمان و مربیان – حتی آنهایی که دغدغه تربیت دارند – به دین، درس و اخلاق بچه‌ها توجه می‌کنند، اما یک بُعد اساسی از تربیت را فراموش کرده‌اند؛ آن بُعد، تربیت سیاسی است.

همّ و غم بسیاری از مادران این است که فرزندشان درس‌خوان باشد. همّ و غم معلم این است که بچه‌ها مؤدب و بااخلاق باشند.

مدارس مذهبی دغدغه دارند که دانش‌آموزان درس‌خوان و باحجاب باشند.

اما سؤال اینجاست: چقدر دغدغه دارند که نوجوانان و جوانان در نقشه‌های دشمن نیفتند؟ دوست و دشمن را به‌درستی بشناسند؟ بتوانند به حل مشکلات کشور کمک کنند؟ طراحی‌ها و توطئه‌های دشمن را بشناسند و در دام آن گرفتار نشوند؟

متأسفانه معمولاً به این جنبه کمتر توجه می‌شود. این همان حلقه مفقوده تربیت است.

تصور اشتباه بسیاری درباره «سیاست» این است که آن را جدا از زندگی خود می‌دانند و می‌گویند: «این دعوا‌های جناحی در فضای مجازی به من مربوط نیست.»، اما سیاست یعنی شیوه اداره جامعه، روابط کلان انسانی و سرنوشت جمعی ما.

بی‌تفاوتی نسبت به سیاست، به معنای رها کردن سرنوشت خود و خانواده‌مان در دستان دیگران است. تربیت سیاسی یعنی آموزش بینش و هوشیاری به نسل جوان تا بتوانند موقعیت کشور، دشمنان، آرمان‌ها و مسئولیت خود را بشناسند.

ما در منطقه‌ای راهبردی زندگی می‌کنیم؛ منطقه‌ای که به دلیل منابع و موقعیت جغرافیایی همواره محل طمع قدرت‌ها بوده است؛ بنابراین باید به نسل جوان بیاموزیم

ما کجای نقشه جهانی قرار داریم؟

چه ظرفیت‌هایی داریم؟

دشمنان چه اهدافی دارند؟

چگونه باید از استقلال و ارزش‌های خود دفاع کنیم؟

تربیت سیاسی یعنی هوشیاری نسبت به این واقعیت‌ها

انقلاب اسلامی صرفاً برای رفاه مادی شکل نگرفت. شعار‌های آن «الله‌اکبر»، «لا اله الا الله» و «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» بود. قله اصلی، بندگی خدا و استقلال از سلطه بیگانگان است. رفاه و اقتصاد ابزارند، نه هدف نهایی. اگر هدف اصلی را فراموش کنیم، ارزیابی‌مان یک‌بعدی می‌شود و تنها شاخص را مسائل اقتصادی می‌دانیم. مشکلات معیشتی مهم است، اما نباید آرمان‌ها را فدای نگاه صرفاً مادی کرد.

تربیت سیاسی یعنی انتقال این عمق نگاه به نسل جدید

تربیت سیاسی یعنی مسئولیت‌پذیری به‌جای غر زدن؛ یعنی شناخت مشکلات و یافتن نقش خود در حل آنها.

کشور تنها با همکاری مردم و حکومت پیشرفت می‌کند. استفاده از کالای داخلی، پرهیز از اسراف، رعایت حقوق دیگران و اصلاح سبک زندگی بخشی از این مسئولیت است.

بحران‌ها نیز می‌توانند فرصت باشند. هر بحران دو روی دارد: تهدید و فرصت. اگر با ایمان، وحدت و توکل همراه باشد، می‌تواند به رشد و اقتدار بینجامد. تربیت سیاسی یعنی تقویت هویت ملی ـ دینی و عزت نفس در نسل جوان. باید بدانند که کیستند، از چه تاریخی آمده‌اند و برای چه آرمان‌هایی ایستاده‌اند.

اگر فرزندی در بحران دچار وسوسه شد، می‌توان آن را به فرصتی برای گفت‌و‌گو، تحلیل و تقویت بینش تبدیل کرد.

پنج گام عملی در تربیت سیاسی

گام اول: بازخوانی هویت.

گام دوم: شناخت دشمن و اهداف او.

گام سوم: تحلیل حوادث و تقویت قدرت تفکر.

گام چهارم: تعیین نقش و مسئولیت فردی.

گام پنجم: توکل، امید و اعتماد به وعده الهی.

نسل امروز بسیاری از وقایع تاریخی را تجربه نکرده است. وظیفه ما گفت‌وگوی صادقانه و مستند با آنان درباره تاریخ و واقعیت‌هاست. این کار، بصیرت می‌آورد و دروغ‌های دشمن را بی‌اثر می‌کند.

تربیت سیاسی اصیل، یعنی شناخت عمیق، تفهیم واقعیت و تقویت مسئولیت‌پذیری در نسل جوان؛ سلاحی برای عبور از فتنه‌ها و ساختن آینده‌ای روشن.

خبرگزاری قدس