پله‌های دادگستری را که بالا میرویم با مردم سر در گرمی مواجه میشویم که در پی یک مشکل یا از سر نا آگاهی و عدم آشنایی با مسائل حقوقی پایشان به آنجا باز شده است. مجله زن روز تصمیم دارد برای حل مسائل حقوقی، با استفاده از نظرات کارشناسان این حوزه به سوالات مخاطبین پاسخ دهد.
قرار تأمین خواسته‌ی کیفری چیست؟
تأمین به معنای توقیف اموال و راهکاری است که به منظور حفظ و حمایت از حقوق دیگری مانع از نقل و انتقال یا از بین رفتن مال یا اموالی می‌شود. با این تفاسیر، قرار تأمین خواسته‌ی کیفری نیز یک اقدام مهم قضایی است که به موجب آن شاکی برای حفظ و حمایت از حقوق خود درخواست توقیف تمام یا بخشی از اموال مشتکی‌عنه را می‌نماید تا در صورت موفقیت در پرونده بتواند حقوق از دسته رفته خود را از محل اموال توقیف‌شده احقاق نماید.
کارکرد قرار تأمین خواسته‌ی کیفری چیست؟
قرار تأمین خواسته‌ی کیفری از جمله نهاد‌های حمایتی است که قانونگذار برای جلوگیری از تضییع حقوق بزه‌دیده یا زیان‌دیده از جرم پیش‌بینی نموده است. صدور این قرار موجب می‌شود که شاکی بعد‌ها بتواند ضرر و زیان ناشی از جرم را از محل اموال توقیف‌شده به‌راحتی جبران نماید. در صورت، عدم اثبات جرم در دادگاه نیز به‌سادگی از این قرار رفع اثر شده و توقیف اموال خاتمه می‌یابد. ویژگی‌های قرار تأمین خواسته کیفری چیست؟
تأمین خواسته کیفری در قالب یک قرار صادر شده و ویژگی‌های زیر را دارا می‌باشد:
قرار تأمین خواسته کیفری یک قرار احتیاطی و تمهیدی است.
این قرار، یک قرار موقتی است.
این قرار در راستای تأمین ضرر و زیان‌های مادی صادر شده و موجب توقیف اموال می‌شود. انواع قرار تأمین خواسته کیفری کدام است؟
قرار تأمین خواسته کیفری بسته به نوع و ماهیت پرونده کیفری و هدف شاکی می‌تواند ناظر به موضوعات متنوعی باشد. از این رو، قرار تأمین خواسته کیفری به انواع مختلفی تقسیم می‌شود که رایج‌ترین این انواع عبارت است از:
توقیف اموال منقول یا غیرمنقول
تودیع وجه نقد
ممنوع‌الخروج کردن متهم
ضبط اموال مرتبط با جرم در چه جرایمی می‌توان درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری نمود؟
قرار تأمین خواسته‌ی کیفری با هدف حمایت از حقوق مادی شاکی و تسریع و تسهیل در روند جبران ضرر و زیان ناشی از جرم صادر می‌شود. بنابراین، در روند رسیدگی به جرایم علیه اموال، از جمله سرقت، کلاهبرداری، خیانت در امانت، فروش مال غیر، تخریب عمدی اموال و ... صدور قرار تأمین خواسته کیفری مؤثر و کارآمد می‌باشد. اما در موارد طرح شکایت نسبت به جرایم علیه تمامیت جسمانی اشخاص یا جرایم علیه شخصیت معنوی اشخاص، مانند توهین صدور قرار تأمین خواسته کیفری موضوعیتی ندارد.
زمان طرح درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری به چه صورتی است؟
در هر مرحله از دادرسی ممکن است شرایطی ایجاد شود که شاکی بنا به شرایط موجود نسبت به حفظ و تضمین حقوق خود احساس نگرانی کرده یا اینکه دلایل کافی برای صدور قرار تأمین خواسته کیفری بعد‌ها موجود شود. از این رو، شاکی برای طرح درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری با محدودیت زمانی خاصی رو‌به‌رو نیست. در هر مرحله از دادرسی، از جمله زمان طرح شکایت، زمان انجام تحقیقات مقدماتی در دادسرا یا زمان رسیدگی در دادگاه شاکی می‌تواند درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری را صادر نماید. مرجع صدور قرار تأمین خواسته‌ی کیفری کدام است؟
با توجه به کارکرد قرار تأمین خواسته کیفری ضروری است که شاکی با هدف تضمین جبران خسارات احتمالی خود در هر زمان و نزد هر مرجعی بتواند درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری را مطرح نماید. از این رو، قانونگذار مراجع زیر را به‌عنوان مراجع صالح برای صدور قرار تأمین خواسته کیفری معرفی نموده است:
بازپرس: ماده‌ی ۱۰۷ قانون آیین دادرسی کیفری مرجع صدور قرار تأمین خواسته را بازپرس معرفی نموده است. چنان‌چه شاکی در مرحله رسیدگی به پرونده در دادسرا درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری را مطرح نماید و بازپرس با بررسی ادله‌ی موجود این درخواست را قابل قبول تشخیص دهد، اقدام به صدور قرار تأمین خواسته کیفری می‌نماید.
قاضی دادگاه: با توجه به اینکه امکان طرح درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری در مرحله‌ی رسیدگی در دادگاه نیز وجود دارد، اگر این درخواست در این مرحله مطرح شود، قاضی موظف است درخواست مذکور را به همراه ادله‌ی موجود بررسی نموده و در صورت احراز شرایط لازم اقدام به صدور قرار تأمین خواسته‌ی کیفری نماید.
نقش دادستان در صدور قرار تأمین خواسته‌ی کیفری چیست؟
در قانون آیین دادرسی کیفری بازپرس به‌عنوان مرجع صدور قرار تأمین خواسته‌ی کیفری معرفی شده است و هیچ اشاره‌ای به لزوم تأیید دادستان برای صدور این قرار نشده است. بنابراین، صرف تأیید بازپرس برای صدور این قرار کافی بوده و نیازی به جلب تأیید دادستان وجود نداشته و ایشان نمی‌تواند با صدور قرار تأمین خواسته کیفری مخالفت نماید. با این حال، اطلاع دادستان از صدور چنین قراری ضروری بوده و از این باب، بازپرس بایستی مراتب صدور قرار تأمین خواسته کیفری را صرفاً به دادستان اطلاع دهد. شرایط صدور قرار تأمین خواسته کیفری چیست؟
صدور قرار تأمین خواسته کیفری توسط بازپرس منوط به وجود چند شرط است. این شرایط عبارتند از:
طرح شکایت کیفری: شاکی زمانی می‌تواند درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری را مطرح نماید که پیش‌تر اقدام به طرح شکایت کیفری نموده و رسیدگی به این شکایت در دادسرا آغاز شده باشد. پیش از طرح شکایت کیفری به هیچ شکلی امکان طرح درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری وجود ندارد.
جرم بودن موضوع شکایت: بازپرس زمانی درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری را می‌پذیرد که شکایت طرح شده تحت عنوان یک جرم شناخته شده باشد. در غیر این صورت، نه‌تنها درخواست صدور قرار تأمین خواسته کیفری، بلکه شکایت مطروحه نیز رد خواهد شد.
اثبات وقوع جرم و انتساب آن به متهم: صدور قرار تأمین خواسته کیفری منوط به این است که بازپرس با بررسی ادله‌ی موجود وقوع جرم و انتساب آن به متهم را احراز نماید. بنابراین، وجود دلیل مبنی بر وقوع جرم و انتساب آن به متهم از دیگر شروط لازم برای صدور قرار تأمین خواسته کیفری است.