پریزادگان

خورشید از پس کوه‌ها و تپه‌های قهوه‌ای کم‌ارتفاع سر برآورده ‌بود. نور طلایی کم‌رنگش آسمان را روشن کرده ‌بود. اما سرما چنان نفوذ می‌کرد که انگار بافت روستا را هم منجمد کرده‌ بود. هر نفس، سرمای عمیق کوهستان را تا مغز استخوان می‌کشید. تنها چیزی که در آن صبح سرد، جان را گرم می‌کرد، صدای سوختن آرام هیزم در تنور خانه‌ها بود. بوی نان تازه از دودکش‌‌ها بالا می‌رفت و لای برگ درختان بید می‌پیچید. صدای بع‌بع گوسفندان و قوقولی خروس‌ها در دوردست، صبح را بیدارتر می‌کرد.

مدرسه‌ی قدیمی با حضور خانواده‌ی روحانی، حالا جانی دوباره گرفته ‌بود. کرسی هنوز از شبِ قبل گرم مانده ‌بود. علی، پری، پریا و پریزاد دور آن نشسته ‌بودند. هیزم‌های گداخته، گرما را به پاهایشان می‌رساند، اما سرمای عمیق همچنان از لای درزهای پنجره و در، به داخل نفوذ می‌کرد. نور کم‌جان خورشید هم از پنجره به داخل می‌تابید و مدرسه را روشن می‌کرد.

پری، با دقت پارچه‌ای رنگارنگ را روی کرسی پهن کرد و نان محلی که هنوز کمی حرارت داشت را روی آن گذاشت، ظرف پنیر و عسل را هم کنارش چید. بخار چای تازه، از لب قوری بالا می‌رفت و بوی دارچین در هوا می‌چرخید.

پریا و پریزاد کنار هم نشسته‌ بودند؛ لباس‌های گرم بافتنی تن‌شان بود. هنوز موهای ژولیده‌شان را شانه نزده‌ بودند. پریا دستش را دور لیوانش حلقه کرد تا گرما را حس کند؛ او به‌ندرت از سرمای بیرون شکایت می‌کرد، اما امروز سرما کمی گزنده‌ بود. پریا با قاشقِ توی استکان بازی می‌کرد. علی با لبخند به او نگاه می‌کرد؛ نگاه پدری که چیزی در دل دارد. چای‌اش را آهسته سر کشید. تقویم جیبی‌اش را ورق زد. روز خاصی در پیش بود.

ـ امشب شب ولادت امام حسینه. به نظرتون برای اولین قدم توی این روستا، چه کار فرهنگی‌ای انجام بدیم؟

پریا، که شیطنت همیشه در چشمانش موج می‌زد، لبه‌ی نانش را در عسل فرو بُرد. ایده‌ای متفاوت در سر داشت. مثل کسی که ناگهان چراغی در سرش روشن شده ذوق‌زده گفت: «آخه این سؤال پرسیدن داره؟ خب معلومه برای اولین قدم، بهترین کار اینه که شله‌زرد نذری تو مسجد پخش کنیم.»

پریزاد که همیشه موافقِ خواهرش بود، چشم‌هایش برق افتاد. با صدایی که کمی گرفته‌ بود، با هیجان گفت :«آره مامان! بوش همه روستا رو پر می‌کنه بعد اهالی متوجه می‌شن ما نذری پختیم.»

پری دستمال کاغذی‌ را تا زد قطره عسلی که روی لحاف کرسی ریخت را پاک کرد. آخرین جرعه از چایش را نوشید. لبخندی زد که بیشتر به‌دلیل خوشحالی دخترها بود تا خود شله‌زرد.

ـ شله‌زرد هم خوبه، خودِ نذر هم که برکت داره. چی از این بهتر.

علی با رضایت سر تکان داد.

ـ پس پخش شله‌زرد تو مسجد، تصویب شد، دخترا زود آماده شین که بریم شهر وسایل مورد نیازش رو بخریم.

پری در حالی‌ که لیوان خالی‌اش را کنار می‌گذاشت، لیست خرید را داد.

ـ برنج نیم‌دونه، زعفرون، دارچین، خلال بادوم، کره، گلاب و ظرف یک‌بار مصرف فعلاً اینا رو یادمه باز چیزی اضافه شد بهتون زنگ می‌زنم می‌گم.

یک‌دفعه چهره‌اش درهم شد.

ـ اما یادتون نره که ما این‌جا نه دیگ بزرگ داریم نه اجاق درست‌وحسابی.

پریزاد که همیشه چاره‌جو بود، هیجان‌زده گفت: «از مامان غلامرضا قرض بگیریم.»

علی خندید، از زیر کرسی بلند شد، لباده‌اش را از جالباسی قدیمی میخ شده به دیوار برداشت.

ـ خوبه! پس تا پری خانم با مادر آقاغلامرضا صحبت کنه، ما هم بریم شهر خرید؛ زودتر راه بیفتیم دخترا، که قبل اذان ظهر برگردیم.

پریزاد با هیجان از زیر کرسی بیرون خزید، گرمای مطبوع آن را رها ‌کرد و به سرمای اتاق قدم ‌گذاشت. او از این فرصت که می‌توانست شهر جدیدی را ببیند، خوشحال بود.

چند دقیقه بعد همگی آماده‌ بودند. پریزاد روسری گل‌دارش را روی سرش تنظیم کرد و محکم گره زد، پریا هم سریع کاپشن و چادرش را پوشید. در را که باز کردند، باد سرد به صورت‌شان خورد. هر دو خواهر کفش‌هایشان را جلوی ایوان پوشیدند و دنبال پدر راه افتادند. صدای قدم‌هایشان روی برف‌های یخ‌زده‌ی حیاط مدرسه، بلندتر از حد معمول بود. پری در پشت سرشان، پنجره را ‌باز کرد، نور خورشید از لای شاخه‌های تبریزی گذشت و روی موهای سیاهش افتاد. پری نیم‌نگاهی به آسمان سرد انداخت و زیر لب گفت: «برید خدا به همراه‌تون»

آفتاب حالا از شاخه‌های درخت گردو هم بالاتر رفته‌ بود و سایه‌ها را کوتاه می‌کرد. جاده‌ی خاکی مثل روبانی طلایی در برابر ماشین کشیده ‌می‌شد. صدای چرخ آن که روی سنگ ریزه‌ها و برف می‌لغزید در فضای روستا می‌پیچید. تپه‌های اطراف جاده، خاکستری و کم‌رنگ بودند. گاهی خورشید پنهان می‌شد و نورش به‌سختی از پشت ابرهای سنگین نفوذ می‌کرد. انگار مه غلیظی هنوز روی دشت نشسته‌ بود.

کار برای پخت نذری شروع شده‌ بود. اجاق پختِ نذری، یک سازه‌ی موقت و ابتدایی بود. چهارچوبی از سنگ‌های بزرگ که روی زمین چیده و با کمی گِل به هم متصل شده ‌بود تا شعله‌ی آتش را در خود جای دهد. حاج‌رحیم به همراه زن و بچه‌اش آمده‌ بود تا در پخت این نذری سهیم باشد. او با همان دقتی که برای تعمیر سقف خانه‌اش وقت ‌گذاشت، این اجاق موقت را ساخت. با استفاده از چند سنگ بزرگ و گِل که از کنار نهر جمع کرده ‌بود، دیواره‌های سنگی محکمی بر پا کرد و درون آن هیزم‌های خشک چید. آتش با صدایی خش‌خش‌کنان شعله‌ور شد. دیگ مسی بزرگ، بر روی سنگ‌های اجاق، جا خوش کرده ‌بود. از میان شکاف‌های سست سنگ‌ها، شعله‌ای سرخ و کِش‌دار بیرون ‌زد که به تن دیگ می‌خورد.

آفتاب به خط افق نزدیک می‌شد و حیاط مدرسه در سایه و سرما فرو می‌رفت. هوا بوی دود، هیزم و گلاب می‌داد. نور لامپ ایوان، بر دیگ بزرگ نذری می‌افتاد که روی اجاق سنگ‌چین می‌جوشید.

پخت شله‌زرد تمام شده‌ و بوی خوشش فضا را پر کرده ‌بود. پریا دیگر طاقت نیاورد و با پیاله‌ای در دست، منتظر اولین ملاقه بود.

پری با لبخندی گرم، رو به ملیحه خاتون کرد و بابت همکاری او و شوهرش تشکر کرد. دستی روی سر غلامرضا کشید و از او هم تشکر کرد. غلامرضا و پریزاد جلوی اجاق نشسته ‌بودند؛ هر کدام 

چند تکه چوب نازک در دست، با دقت زغال‌های باقی‌مانده زیر دیگ را زیرورو می‌کردند تا حرارت به‌طور یکنواخت فروکش کند. ملیحه خاتون دست غلامرضا را گرفت و عقب کشید.

ـ پاشو مامان کمک بسه! می‌خوان دیگ رو بردارن می‌سوزی.

علی و حاجی‌رحیم، با پارچه‌های بزرگ نخی تا شده، برای برداشتن دیگ آماده شدند. با هماهنگی، آن را از روی اجاق بلند کردند. بخار غلیظ، در هوا پخش می‌شد. به محض جدا شدن دیگ از آتش، علی با صدایی بلند و رسا صلوات فرستاد و همگی با انرژی پشت سر او صلوات فرستادند.

دیگ شله‌زرد را گذاشته بودند روی ایوان مسجد. بوی گلاب و دارچین در هوای شب پیچیده بود. حاج‌رحیم و ملیحه، بعد از نماز عشا، یکی‌یکی کاسه‌های یک‌بارمصرف را پر می‌کردند. حاج‌رحیم کاسه‌ای دست پسرش داد، غلامرضا از این محبت چشمانش برق زد با ولع دومین نذری شله‌زرد را سر کشید.

پریا با سینی بزرگ در دست، میان زنانی که روی تشکچه‌های حاشیه‌ی مسجد نشسته بودند، شله‌زرد پخش می‌کرد.

پری مواظب بود که به همه برسد؛ ناگهان زنی را دید که بدون هیچ مقدمه و با حرکتی سریع، از جا بلند شد. چادرش را سفت به خودش پیچید، او دست دخترکش، را محکم گرفت. نگاهش مضطرب بود، گویی از چیزی فرار می‌کرد. سریعاً از زن‌ها فاصله گرفت و به‌سمت درِ خروجی رفت.

دخترک لحظه‌ای ایستاد، چشمانش دنبال سینیِ دست پریا چرخید، انگار دلش مانده بود پیش آن شله‌زرد گرم. پری نگاه دخترک را دنبال کرد. در چشمان دخترک، لحظه‌ای تردید بود، نیمی به‌سوی مادر، نیمی به‌سوی سینی. چیزی تلخ در دل پری نشست. بی‌درنگ از کنار ستون گذشت، دو ظرف شله‌زرد از توی سینی دست پریا برداشت، یکی برای مادر، یکی برای دختر. با دو کاسه شله‌زرد دنبال زن دوید. اما خیلی دیر بود. زن با دخترش از درِ چوبی مسجد خارج و در تاریکی کوچه محو شده بودند. پری ایستاد، لبش لرزید؛ نه از سر دلخوری، از بغضی نرم و آرام که در دلش نشست، چیزی میان دلسوزی و ندانستنِ اینکه چرا میان این همه نور، کسی خودش را از گرما جدا کرده بود.

او با دو ظرف شله‌زرد برگشت توی مسجد، بخار گرم‌شان هنوز بالا می‌رفت.

پریا نگاهی به درب خروجی مسجد انداخت و نگاهی به پری.

ـ پس چرا بهشون ندادی؟

پری کاسه‌ها را توی سینی گذاشت و با صدای خفه گفت: «رفتن ندیدم‌شون.»

ـ چرا باید همین‌طور بی‌صدا برن؟

پری شانه‌هایش را بالا انداخت، نگاهش روی سینی ماند که حالا انگار وزنی سنگین پیدا کرده بود. سکوت کرد. تردید در نگاهش موج می‌زد.

پریا با لحنی که کمی شیطنت گذشته‌اش درآن پیدا بود گفت: «شاید دست‌پخت ما رو دوست نداشتن و فرار رو به قرار ترجیح دادن.» پری آهی کشید. احساس عجیبی داشت؛ یک حس ناخوشایند از طرد شدن در کنارش هم کمی نگرانی برای آن زن و دختر. پیرزنی که چهره‌ی بامزه‌ای داشت برای پری دست تکان داد، پری فکر کرد شله‌زرد می‌خواد، سینی را از پریزاد گرفت و با لبخندی بر لب نزدیک گرفت، پیرزن دو کاسه شله‌زرد را برداشت و گذاشت جلوی خودش.

ـ دختر و نوه زرین‌جان بودن، غصه نخور رفتن که رفتن، لابد لیاقت نداشتن.

پری یک لحظه یخ زد. سنگینی سینی شله‌زرد در دستانش بیشتر شد، گویی بارِ قضاوتِ پیرزن بر وزن آن افزوده بود. لبخندِ مصلحتی‌اش مانند گچی بر صورتش ترک خورد و محو شد. در آن لحظه، عمق شکاف‌های این روستا را با تمام وجودش حس کرد.
عطر دارچین هنوز در هوای مسجد موج می‌زد. علی، با ردایی ساده اما موقر، بر روی منبر چوبی قدیمی نشسته ‌بود. صدای رسا و آرامَش در مسجد پخش می‌شد.
ـ برادران و خواهران! ماه شعبان، ماهیه که درهای رحمت الهی به روی بندگان باز می‌شه.
سکوت سنگینی مجلس را فرا گرفته ‌بود.
ـ در نیمه‌ی این ماه، میلاد باسعادت حضرت مهدی‌‌عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌‌الشریف که ان‌شاءالله برای این شب هم بتونیم توی مسجد یه مراسم باشکوه برگزار کنیم.
پس از دقایقی، علی سخن به دعا و استغفار باز کرد و در نهایت، مجلس با ندای صلوات به پایان رسید.
اهالی شروع به جمع کردن سجاده‌ها و خروج از مسجد کردند. در میان ازدحام، پیرمردی تنومند با چهره‌ای آفتاب‌سوخته و ژاکتی نمدی، جلو آمد. او حاج‌رضا بود، یکی از ریش‌سفیدان محل.

ـ حاج‌آقا ما نیمه‌ی شعبان یه رسمی داریم اگه خدا بخواد امسال شما هم همراه ما بیایید.
علی‌ از منبر پایین آمد و با احترام جلوی او ایستاد.
ـ به‌به خیلی هم عالی. حالا کجا باید بریم؟
ـ رسم ما اینه که به کوه شاه‌زند بریم. اونجا مرقد شاه کیخسرو هس. می‌ریم و حاجت‌مون رو از آقا می‌خواهیم تا پیش امام زمان شفاعت‌مون کنه.
حاج‌رضا با لحنی قاطع که نشان از عمق باور داشت ادامه داد.
ـ ما معتقدیم که شاه کیخسرو، خودش یکی از یاران خاص حضرته و همراه با امام زمان برمی‌گرده.
چهره‌ی علی‌ حالتی از تعجب و درد به خود گرفت. این اولین و سخت‌ترین آزمون او در این روستای پر رمز و راز بود.