پریزادگان

در مقابل دیوار شکسته‌ی مدرسه‌ی قدیمی روستا، تاریکی مطلق بود. هر چهار نفرِ خانواده‌ی روحانی، با احتیاط از حیاط گذشتند. فضایی وسیع و پوشیده از علف‌های خشک که زیر نور ضعیف چراغ‌قوه، سایه‌های کشیده‌ای از درختان نامعلوم روی زمین می‌انداخت. تاریکی، مانند یک اقیانوس سیاه، همه چیز را بلعیده بود. آسمان پر از ابر، اندکی نوری وهم‌آلود به زمین می‌تاباند.

پری، پریا و پریزاد در وسط حیاط ایستادند، پریا با چشمانی گشاد و دستانی لرزان گفت: «حس می‌کنم یه چیزی داره از پشت اون پنجره‌ی شکسته ما رو نگاه می‌کنه.» ناگهان موجودی با سرعتی جنون‌آمیز از میان پاهایش گذشت. یک گربه‌ی سیاه بزرگ با چشمانی که در تاریکی می‌درخشید، با یک جهش، مانند یک روح، ناپدید شد. این وحشت ناگهانی، آخرین ذره‌ی منطق باقی‌مانده در پریا را از بین برد و از ته دل فریاد کشید.

پریزاد هق‌هق‌کنان به مادر چسبید.

ـ مامان، این... این جن بود؟

علی با صدایی که سعی داشت قاطع باشد، اما لرزش آن قابل تشخیص بود گفت: «یه گربه اینقدر ترس داره؟»

پری چادرش را محکم دور خود پیچید.

ـ علی، این مدرسه حس خوبی ندارد. اون صدا...

پریا که حالا شوخی‌اش تمام شده بود و ترس واقعی در صدایش موج می‌زد حرف مادر را ادامه داد.

ـ منم موافقم بابا، اینجا مثل دخمه‌ست.

علی با چراغ‌قوه جلو رفت، اما نور آن، بیشتر سایه‌ها را عمیق‌تر می‌کرد. او به ایوان مدرسه رفت. لامپ کاملاً سوخته بود و تیر‌های چوبی ایوان در تاریکی شبیه استخوان‌های پوسیده به نظر می‌رسیدند. علی با احتیاط کلید را در قفل بزرگ در سالن چرخاند. کلیدی سنگین که انگار سال‌هاست آنجا مانده بود. صدای خراش فلز زنگ‌زده در سکوت شب، کرکننده بود و گوش‌هایشان را آزار داد. در باز شد و هوای سرد و بوی خاک نم‌زده در سکوتی سنگین به صورت همه خورد. سرمای داخل سالن، به‌مراتب از بیرون گزنده‌تر بود. نور چراغ‌قوه فضای سرد، نمور و غبارآلود داخل سالن را روشن کرد. بوی کپک و خاک، قوی‌تر از هر چیز دیگری حس می‌شد. با هر قدمی که برمی‌داشتند، صدای کفش‌هایشان روی موزاییک‌های قدیمی، پژواک می‌یافت و در فضای خالی گم می‌شد.

مدرسه یک سالن کوچک داشت که دو اتاق در چپ و راست آن بود. آشپزخانه هم اتاقکی کوچک کنار حمام و دستشویی در حیاط پشتی مدرسه، جایی که قسمتی از دیوارش ریخته بود. درون اتاق‌ها خبری از موکت، بخاری یا هیچ امکانات اولیه زندگی نبود. خانواده‌ی روحانی با یک ساختمان متروکه مواجه شدند که نام «مدرسه» را یدک می‌کشید.

پریزاد دست مادر را چنان محکم گرفته بود که انگشتانش سفید شده بود. قدم‌هایش کوتاه و مردد بود. پریا، که همیشه شجاع بود، حالا با چشمانی گرد شده، تندتند مچش را می‌خاراند، گویی منتظر اتفاقی وحشتناک بود.

گوشه‌ای از سقف یک تار عنکبوت عظیم و خاکستری، چهارگوش دیوار آویزان بود. رطوبت محیط باعث شده بود ضخیم و مرطوب به چشم بیایید. به طرز چندشی سنگین به نظر می‌رسید. شبیه یک پرده‌ی توری قدیمی و کثیف که سقف را پوشانده.

پری، وحشت‌زده، به دیوار مجاور نگاه کرد. پنجره‌ی بزرگی که رو به حیاط پشتی باز می‌شد، شیشه‌اش شکسته بود. تکه‌های تیز و نامنظم شیشه مانند دندان‌های شکسته از چارچوب بیرون زده‌بود و نسیم سرد و موذی از میان آنها وارد سالن می‌شد و لباس‌های آنها را به حرکت درمی‌آورد.

چند نیمکت چوبی کهنه به شکل نامرتبی گوشه‌ی اتاق‌ها رها شده‌بودند. سکوت مطلق تنها با صدای وزوز خفیف و دور از ذهن مهتابی‌ای که قرار بود روشنایی سالن باشد، شکسته می‌شد؛ نه روشن، فقط پت‌پت می‌کرد.

پریزاد با صدای لرزان، به پدر اشاره کرد.

ـ بابا، من اینجا حس بدی دارم. انگار یه گروه جن همین الان اینجا بودن و با اومدن ما در رفتن.

علی هیس کشیده‌ای گفت و نور چراغ‌قوه را که حالا مثل یک شمع خسته در دستانش می‌سوخت، رو به دیوار انداخت. بوی نم، بویِ مرگِ تدریجی مصالح بود. هر گوشه‌ای که نور به آن می‌رسید، حکایتی از رهاشدگی داشت. از سیم‌های برق که همچون مار مرده‌ای از سقف آویزان بودند تا لکه‌های رطوبت که گویی اشک‌های خشک شده‌ی دیوار بودند. صدای پری لرز داشت، نه از ترس که از سرما.

ـ علی اینجا سردتر از بیرونه، جای زندگی نیست.

او با انگشت به پنجره‌ی شکسته اشاره کرد که باد، با صدایی شبیه ناله، از میان آن عبور می‌کرد.

ـ آخه کجای این مدرسه قابل استفاده هست که به تو گفتن با زن و بچه بیا اینجا ساکن شو اونم وسط این سرمای زمستون؟

علی به پری و بچه‌ها، بعد به پنجره شکسته و تار عنکبوت و دیوار‌های نم گرفته نگاه کرد. در آن لحظه مدرسه برای خانواده‌ی او، نه یک پایگاه تبلیغی، بلکه یک گورِ سرد متروکه بود. سرش را پایین انداخت. با خود اندیشید: «اینجا باید بازسازی بشه، نه برای ما بلکه برای روح این روستا» تصمیم گرفت فردا با همکارش تماس بگیرد و گزارش وضعیت فاجعه‌بار امکانات را بدهد تا کارشناسان دفتر تبلیغات به محل اعزام شوند.

ـ امشب رو توی ماشین می‌خوابیم تا فردا ببینیم چه کاره‌ایم.

هوا سردتر شده بود. لحظه‌ای که توی حیاط مدرسه قدم گذاشتند، از ابر‌های خاکستری که تا چند دقیقه پیش، تنها مِه به نظر می‌رسیدند، دانه‌های درشت و سنگین برف، شروع به باریدن کرده بود. در عرضِ چند دقیقه زمینِ گل‌آلود و کثیف اطراف مدرسه، به سرعت سفیدپوش شد. درختان خشک روستا، حالا با لایه‌ای از مِه یخی پوشیده می‌شدند و سکوتِ شب، در پرده‌ای از آرامش ترسناک فرو می‌رفت. علی ریموت ماشین را زد و همه به سرعت در کابین آن پناه گرفتند. بخاری را روشن کردند تا شاید بتوانند چند ساعت خواب آسوده داشته باشند. همگی از پشت شیشه، به روستا نگاه می‌کردند که داشت در سفیدی کامل غرق می‌شد.

در میان خواب موقت، برف سنگین‌تر شده بود. تاریکی بیرون، تنها با نور نارنجی ضعیف چراغ‌های ماشین شکسته می‌شد. پریا در صندلی عقب، سرش را به شیشه تکیه داده بود، از صدای موتور ماشین و گرمای ضعیف بخاری، به خوابی سبک فرو رفته بود. ناگهان تپش قلبش افزایش یافت. چیزی او را

بیدار کرد، نه صدا، بلکه یک حس غریزیِ ناخوشایند. چشمانش را باز کرد.

در میان سکوت و گرمای محدود ماشین، غلامرضا، صورت نرم و صمیمی خود را به شیشه‌ی کنار پریا چسبانده بود. گونه‌هایش گرد و گل‌انداخته بود، با چشمانی کمی بادامی و درخشان که گویی همیشه در آستانه‌ی لبخند مانده‌اند. انگار مهربانی در چهره‌اش جا خوش کرده بود و دنیا را با نگاهی کودکانه و بی‌دغدغه تماشا می‌کرد. در آن لحظه تمام تلاشش را کرد تا داخل ماشین را به دقت زیر نظر بگیرد. برف‌ها از روی صورتش به پایین می‌لغزیدند و او را شبیه به یک روحِ یخ‌زده می‌کردند. انگار تمام شب را بیرون مانده بود و حالا به‌دنبال جان پناهی می‌گشت. پریا دهان باز کرد و جیغی کشید که سرمای بیرون را هم شکافت. صدای جیغ ناگهانی پریا، پری، علی و پریزاد را از خواب پراند. همگی با وحشت به بیرون خیره شدند.

چند قدم آن‌طرف‌تر، غلامرضا، با چشمانی کنجکاو و ترسیده، ایستاده بود. علی با صدایی که سعی داشت آرام باشد گفت: «چی‌شده؟» پریا که متوجه شد ترسش از یک انسان بوده، سعی کرد با شوخی وضعیت را عادی جلو دهد، اما لرزش صدایش ترس او را لو می‌داد.

ـ بابا! می‌خواستیم بریم ترکیه، یهو سر از کجا در آوردیم! اینم از اون توریست‌های محلیه لابد.

پریزاد با صدایی آکنده از کلافگی و ترس، سر پریا داد زد.

ـ آره! اگه شیطنت‌های تو نبود و منو با اون صورتک مسخره‌ات نمی‌ترسوندی، الان داشتیم توی یه هتل توپ توی استانبول استراحت می‌کردیم.

غلامرضا که از لحن آنها گیج شده بود، اما حضور ماشین و نور آن برایش جذاب بود، به‌آرامی به‌سمت شیشه‌ی کنار پریزاد رفت و با هیجان و لکنت پرسید: «م... م... ماشین چ... چ... چراغ داره؟»

علی‌آقا، به‌جای واکنشِ آنی و بیرون پریدن به‌دنبال غلامرضا، لحظه‌ای درنگ کرد. صورت کودکانه و یخ‌زده‌ی غلامرضا، پشت بخارِ پنجره، سایه‌وار محو شد. علی شیشه را پایین کشید. با صدایی که سعی کرد مهربان و آرام‌بخش باشد گفت: «پسرم! این وقت شب توی این سرما اینجا چیکار می‌کنی؟»

غلامرضا، با چشمانی که از ترس گشاد شده بود، لحظه‌ای مکث کرد. دندان‌هایش به هم می‌خورد. علی پیاده شد، اما غلامرضا عقب‌عقب رفت. صدای برفِ له‌شده زیر پای او با هر قدم، در خاموشیِ کوهستان، مانند صدای استخوانی شکسته انعکاس یافت. پری از توی ماشین فریاد زد: «علی! ولش کن خودش می‌ره خونه.»

علی چند قدمی رفت، غلامرضا همان‌طور که اشک و برف روی گونه‌اش یکی شده بود، نگاهی به مدرسه انداخت.

ـ این... این... اینجا خو... خو... خونه‌ی جناست.

علی نفسش را در هوای یخ‌زده بیرون داد. بخار از لبانش مثل مه کوتاهی پیچید. با آرامش گفت: «پسرم، شب‌سرده. برو خونه‌ت. صبح هم بیا حرف می‌زنیم، باشه؟» غلامرضا سرش را پایین انداخت و میان بارش برف، مثل لکه‌ای محو، از دید علی ناپدید شد.

سکوتِ بعد از رفتن غلامرضا، سنگین بود. بعد از گذشت مدتی خواب دوباره به چشمان هر چهار نفرشان نشست. اما در پشت کوه، آسمان داشت کم‌کم کبود می‌شد.

هوای ماشین سرد و نم‌زده بود که صدای مؤذن با آن لهجه‌ی کشیده، از مسجد کوچک روستا در دل سپیده پیچید.

ـ الله اکبر... الله اکبر...

صدای اذان، صدای زندگی بود در میان این‌همه سکوت و برف. علی آرام گفت: «وقت نمازه بیدار شین بریم توی مدرسه زیرانداز پهن کنیم نمازمون رو بخونیم.»

برف دیگر بند آمده بود، اما همه‌جا سپید بود، مثل دفتری که تازه باز شده. تا زانو در برف فرو می‌رفتند. درِ مدرسه هنوز نیمه‌باز بود و از پستوی نیمه‌تار آن بوی خاکِ نم‌خورده بلند بود. علی گوشه‌ای از کلاس را جارو زد، یک پتوی مسافرتی انداخت و مُهر و سجاده‌اش را باز کرد. در میان آن سرمای استخوان‌سوز، گرمای ایمان هوای کلاس را نرم‌تر کرد. صدای نمازشان در سکوت دیوار‌های کهنه می‌پیچید و بخار نفس‌ها مانند شُعله‌ای لطیف بالا می‌رفت.

هنوز آخرین «السلام علیکم» نگفته بود که از بیرون، صدایی شنیده شد. درِ مدرسه آهسته باز شد و غلامرضا همراه پدرش، با چکمه‌های گِلی وارد شدند.

صورت مرد، آفتاب‌سوخته و زمخت بود، اما در نگاهش دلگرمی موج می‌زد.

ـ حاج‌آقا اومدم دنبال‌تون بیاین کلبه‌ی درویشی ما. این مدرسه هیچ امکاناتی نداره.

خانه‌ی غلامرضا در پایین محل بود، همان‌جا که برف در حیاطش هنوز بکر و درخشان مانده بود. بوی نان داغ، پنیر محلی و چای هیزمی، سرتاسر اتاق کاهگلی را پر کرده بود. پریا و پریزاد کنار غلامرضا نشستند. خنده‌هایی از ته دل، میان‌شان ردوبدل شد. هرچند هنوز دیوار‌های روستا ناآشنا بود، اما «گرمای میزبانی» ترس شب قبل را کاملاً شسته بود.

مریم ابراهیمی شهرآباد