از هفتسالهها باید چه توقعاتی داشته باشیم
نقطه مرکزی استقلال
مریم کمالی نژاد
وقت کمی تا بازگشایی مدارس داریم. فرقی نمیکند که کودک ما در کلاسهای فیزیکی مدرسه شرکت خواهد کرد یا بهخاطر شیوع بیماری کرونا مجبور به آموزش در بستر آنلاین باشد. در هر حال، هفتسالههای ما، امسال قدم به مسیر علمآموزی میگذارند و لازم است والدین آنها، نکاتی را دربارهشان بدانند؛ از جمله اینکه کودکان هفتساله چه ویژگیهایی دارند، چه توقعاتی باید از آنها داشت، چطور با آنها رفتار کنیم و نکاتی دیگر که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت. اگر هفتسالهای در خانه دارید، مطالعه این مطلب میتواند به شما کمک کند.
هفتسالهها و میل به دانستن
اغلب کودکان هفتساله کنجکاوی شدیدی نسبت به دانستن دارند. آنها نسبت به همهچیز کنجکاوند و مثل یک پژوهشگر واقعی به شناخت دنیای اطرافشان اقدام میکنند. بنابراین تماشای هفتسالهای که مشغول تماشای مستندی درباره محیطزیست است، اتفاق عجیبی نیست. اینگونه برنامهها میتواند از کارتون دیدن برایش لذتبخشتر باشد. کودکان هفتساله اغلب در مورد همهچیز سؤال دارند از اینکه خدا چیست و کیست گرفته تا چرایی آبی بودن آسمان. بنابراین از پاسخگویی به سؤالات کودکان طفره نروید. اگر اطلاعاتتان کافی نیست، شرایط را برای آموختن مهیا کنید. کتاب، افراد مطلع و برنامههای آموزشی میتوانند به کودک برای یافتن پاسخ سؤالاتش کمک کند.
من بلدم
همان قدر که کودک هفتساله از دانستن و تجربه کردن لذت میبرد از به اشتراک گذاشتن آنچه آموخته و بلد شده است هم احساس افتخار میکند. کودک، در این سنوسال تلاش میکند اطرافیان را در جریان تسلطتش به امور، قرار دهد. بنابراین بسیار زیاد از شما میخواهد که حین انجام کار یا بازی تماشایش کنید.
اعتمادبهنفس واقعی
کودک هفتساله که به مدرسه میرود، به مهارتهای تازهای دست پیدا میکند، او میتواند بخواند، بنوسید، حاسب کند و همین مسائل اعتمادبهنفس را در او افزایش داده و باعث احساس غرورش میشوند. مراقب باشید که به هیچ عنوان تواناییهای کودک را تمسخر، تحقیر، سرزنش نکرده و نایده نگیریدد.
بزرگ شدن
کودکان هفتساله آنقدر که یک نوجوان در سیزده، چهارده سالگی تغییرات عمده فیزیکی دارد، رشد جسمانی را تجربه نمیکند. رشد در کودکان هفتساله بیشتر جنبه اصلاحی دارد. آنها در مهارتهای جسمی ـ حرکتی بهتر از قبل عمل میکنند. میتوانند مداد را درست به دست بگیرند و هماهنگی میان چشم و دست را ایجاد کرده و بنویسند. بهتر از قبل حرکات ورزشی را انجام میدهند و در آموختن موسیقی رشد بیشتری خواهند داشت. در این مرحله است که کودک دوچرخهسواری را خوب انجام میدهد. میتواند بچرخد و تعادلش را حفظ کند و جارو کردن و مرتب کردن تخت خواب را بهخوبی انجام دهد.
بنابراین خوب است که فعالیتهای جسمی سرگرمکننده را همراه با خانواده انجام دهید. در محیط باز، بازیهای گروهی کنید و تحرک را برای اعضای خانواده از جمله هفتساله خانه، بیشتر کنید.
تفاوتهای روانی و احساسی
هفتسالهها بهطور چمشگیری با ششساله و پنجسالگی خودشان در مورد مسائل عاطفی و روانی، تفاوت دارند. آنها بهتر میتوانند تغییرات را مدیریت کنند. بهتر از قبل با شرایط کنار میآیند. بهطور مثال کودکی که تا همین یک سال قبل حاضر نبود بدون پدر و مادرش فعالیتی مستقل را انجام دهد، میتواند با شرایط جدیدش کنار آمده و فعالیتهای مستقل را مدیریت کند. با این حال هفتسالهها هنوز آنقدر که باید نسبت به اعضای خانواده و برنامههای روتین زندگی پایبند نیستند. بعد از این زمان است که میتوانید توقع داشته باشید کودک قوانین خانه مثل روتینهای قبل از خواب، وعدههای غذایی منظم، زمانهای خانوادگی و معمولی خانواده را جدی بگیرد.
کودک هفتساله، تازه به قوه نقد کردن خودش دست پیدا کرده است. بنابراین بیش از قبل با سرزنش شما شرمگین و ماتم زده می شود. سعی کنید کودک را بیشتر تشویق کنید تا تنبیه. در این سنوسال است که با تمرکز روی دستاوردهای کودک میتوانید اعتمادبهنفس او را افزایش دهید.
کودکان هفتساله میتوانند احساساتشان را به زبان بیاورند، مثلا میگویند من عصبانی شدم که نتوانستم به پارک بروم.
بهتر از قبل احساساتشان را مدیریت میکنند، بنابراین در مکانهای عمومی رفتار ارزندهتری از آنها شاهد خواهید بود.
هنگامی که ناراحت میشوند، استراتژیهایی برای آرام کردن خود دارند و می توانند چیزهایی که آموخته اند مثل تنفس عمیق را بهخاطر آورده و اجرا کنند.
همان طور که گفته شد، با توجه به تمامی مسائلی که در مورد رشد عاطفی کودک هفتساله وجود دارد، بهتر است که شخصیت او در این سنوسال هدف قرار نگیرد، بنابراین بهعنوان والد، برای ایمن نگه داشتن و راهنمایی او از نظم و انضباط استفاده کنید نه تنبیه. هنگامی که میخواهید از او انتقاد کنید، کل شخصیتش را نشانه نگیرید، مثلا نگویید: «تو بچه بدی هستی» بگویید: «تو انتخاب بدی کردی»
رشد اجتماعی
علی، کودک هفتسالهای است که تا پیش از این تمام وقتش را میخواست به بازی با پسرخالهاش اختصاص دهد. اما از زمانی که به هفتسالگی قدم گذاشته است، گاهی تقاضای تنهایی دارد. مثلا میگوید: «دیگه بریم خونه خودمون» هفتسالهها نیاز به تنهایی و خلوت را درک کرده و از بازیهای تکی و مطالعه کردن لذت میبرند. پس این نیاز کودک را به هیچ عنوان دستکم نگیرید و گمان نکنید کودکتان افسرده شده است. اتفاقا بخش مهمی از مسیر رشد کودک به خلوت و تنهایی خودخواستهاش مرتبط است.
هفتسالهها میتوانند با دیگران همدلی کنند، چون به نظرات و افکار دیگران اهمیت میدهند و میتوانند خودشان را جای دیگران بگذارند.
کودک هفتسالهای که وابستگی عجیبی به والدینش داشت، کمکم وابستگی اش را از دست داده و میتواند به افرادی دیگر مثل معلم، پرستار و سایر بزرگسالان احساس علاقه و وابستگی نشان دهد.
بنابر آنچه گفته شد، هفتسالگی سن خوبی برای آموزش مهارتهای شهروندی است. نوع ارتباط با حیوانات و شناخت آنها، شناخت محیطزیست و احترام به آن و کمک کردن به دیگران و شرکت در فعالیتهای خیریهای، کارهایی است که در این سن می توانید آموزشش را شروع کنید.
مهارتهای شناختی
در ابتدای نوشتار گفتیم که کودک در این سن عطش سیرناپذیری نسبت به دانستن دارد، بنابراین همیشه با سؤالات زیادی به سراغتان میآید. با مدرسه رفتن در خواندن و نوشتن و ریاضیات مهارتهای جدیدی کسب میکند و مدام به دانستههای جدیدش مشغول است، مثل خواندن تابلوها و یا حساب و کتابهای ساده و شمردن اعداد. کودک هفتساله از نظر زبانی رشد قابل چشمگیری داشته است و خوب حرف میزند، در این سن با کلمات بیشتری آشنا شده و دایره لغاتش افزایش پیدا میکند. در این سن است که میتوانند بحث های عمیقتری را نسبت به قبل شروع کرده و مدیریت کنند.
اگر میخواهید کودکی اهل مطالعه داشته باشید، هفتسالگی نقطه روشنی برای این هدف است. کتابهای مناسب را در اختیار کودک قرار دهید. او بهواسطه مسلح شدن به مهارت خواندن، علاقه به مطالعه کردن دارد. ممکن است هنوز هم از شما بخواهد هنگام مطالعه کنارش باشید، به این مسئله اهمیت بدهید، کنار کودک بمانید و در خواندن به او کمک کنید.
بازی
کودکان هفتساله، هنوز هم بازی کردن را بخش مهمی از فعالیت خودشان میدانند که به آن علاقه زیادی نشان میدهند. با این تفاوت که دیگر اسباب بازیهای سابق نظرشان را جلب نمیکند. هفت ساله به لگو و بازیهایی که دستورالعمل و محدودیت خاصی ندارند، علاقه بیشتری نشان میدهند.
بهداشت فردی
هنوز نیاز است که به کودک هفتسالهتان در مورد شستن دستها و مسواک زدن تذکر بدهید، اما میتوانید به آنها اجازه دهید که در کنترل بهداشت شخصیشان، مستقل عمل کنند. مثلا به آنها نحوه استفاده از نخدندان را آموزشدهید، اجازه دهید که روزانه دوش گرفتن مستقل را تجربه کنند، اما نظارت خودتان را برنداشته و مراقب باشید که کارهایش را بدون آسیب انجام دهد.
هفت سالگی زمان حساسی برای شکلگیری اعتمادبهنفس و استقلال است و پرورش استعداد و کشف علایق است. بنابراین در مورد رشد فرزندتان در این سنوسال حساس باشید. هرگز با سرزنش، تنبیه بدنی و پرخاشگری او را آزرده نکرده و به اعتمادبهنفسش آسیب نرسانید.