
فاطمه قنبری سنجگانی
تذکرهای حاجی هم بیفایده بود. گوش هر جفتشان پر بود از این حرفها و نصیحتها.
اگر به من بود میگفتم مجتبی هم همراه داوود و مابقی بچههای گردان بیاد جلو اما حیف که حاجی نه تنها حرف من بلکه حرف هیچکس دیگهای رو گوش نمیده. حرف حرف خودشه و مرغش یه پا داره.
واقعا داوود و مجتبی الگوی رفیق و رفاقت بودن برای همه بچهها. فقط ظاهرشون باهم دیگه فرق داشت اما باطنشون یک رنگ و یک دست بود.
ـ تا استخوانهای مجتبی رو خورد نکنی ولش نمیکنی؟ بسته دیگه انقد بغلش کردی. مگه داری میری سفر قندهار بابا؟!
ـ دلِ دیگه تنگ میشه! دوری سخته چه یه ساعت چه چند سال. چه خط باشه چه سفر قندهار.
هر دفعه همین آش بود و همین کاسه.
با هر سختی بود خداحافظی کردیم و سوار مینیبوسهای گلمالی شده گردان شدیم. خودش با ما نبود اما قلب و روحش را کنارمان حس میکردیم.
داوود آخر اتوبوس خوابیده بود و دستمال ابریشمیکه مجتبی از یزد برایش آورده بود را به بهانه گرما و نور و مگسهای مزاحم روی صورتش انداخته بود اما لرزش شانههایش را نمیتوانست زیر دستمال نَمدارش مخفی کند.
آرام آرام خودم را به او رساندم.
ـ اجازه هست بشینم کنارت داش داوود؟
خودش را به خواب زده بود و جوابی نداد.
ـ خب سکوت علامت رضاس، داوودخان پاتو جمع کن میخوام بشینم.
آهسته پاهای کشیده و لاغرش را عقب برد. دستمال را از روی صورتش بر داشتم.
ـ خوبیت نداره آدم با فرماندهاش اینجوری رفتار کنه. همون موقع که حاجی فهمید شناسنامهات رو دست کاری کردی که بتونی بیایی جبهه کلی از دستت حرصی شده بود اما گفت داوود پسر خوبی هستش. حرف گوش میکنه. التماسهای شما دوتا هم راضیاش کرد پس بد عنقی نکن با ما و حاجی. مطمئن باش حاجی بیشتر از هرکس دیگهای صلاح ما رو میخواد. سپردم به هاشم مراقب مجتبی باشه. اینجا هم خودم هوات رو دارم. حالا پاشو یه دهن واس ما بخون دلمون خُنُک شه.
ـ میدونی که قمی حرف میزنی دلم واس خیابونهای چل اخترون و شاستعلی1 تنگ میشه. جون دایی دلتنگیمون رو چند برابر نکن. همون دوری از ننه و آقا و مجتبی واس من کافیه.
از همه کوچک تر و پخته تر بود. در آغوشم گرفتمش و سرش را بوسیدم. خب حالا یکم با اون صدای قشنگت نوحه بخون تا از بی حوصلگی هلاک نشدیم.
داوود بین بچهها به مداحی و نوحهخوانی معروف بود. صدایش همتا نداشت به قدری عربی را خوب ادا میکرد که انگار اصالتا عرب هست.
قرآن خواندنش به روح آدم جلا میداد انگار که وسط چله تابستان هندوانه قاچ کنی و کنار جوب آب بشینی.
***
روزهای اینجا گرما و مگس امان میبریدند و شبهایش پشههایش خدمت آدم میرسیدند. خداخدا میکردیم هرچه زودتر تمام شود و از شر پشههای مزاحم خلاص شویم.
هرکس گوشهای یا مشغول راز و نیاز با خدا بود یا برای خانوادهاش نامه و وصیتنامه مینوشت. داوود هم مثل بقیه بچهها گوشهای نشسته بود و در خودش بود.
ـ یه قولی بده که اگه اسیر گرفتی ازشون قول توبه نگیری آزادشون کنی.
برگشت و نگاهی به علی انداخت.
ـ نه فایده نداره انقدر اسیر آزاد میکنم تا خودتون عربی یاد بگیرید که وقتی داشتم باهاشون توافق میکردم متوجه بشید و نذارید آزادشون کنم.
ـ تو این زبون رو نداشتی چیکار میکردی پسر؟
ـ کدوم زبون؟ اونی که جز اعضای بدنه یا اونی که باهاش ارتباط میگیرم؟
داوود سربند یازهراسلاماللهعلیها را از جیبش درآورد و گفت:
ـ بیا اینم روزی تو. حالا هی من رو اذیت کن.
ـ باور کن این دفعه نمیذارم اسیر آزاد کنی. زبان هم یاد میگیرم و جبران میکنم اون آزادیهای قبل رو.
هردو خندیدیم.
نمیدانم چرا دوست نداشتم صحبت کردنم با داوود تمام شود. دلم میخواست یک دل سیر نگاهش کنم. کاش مجتبی هم بود و او را هم میبوسیدم و از او حلالیت میگرفتم.
حال و هوای امروز با بقیه روزها فرق داشت حتی آفتاب هم طور دیگری میتابید. صدای توپ و تفنگ هر جنبده و پرندهای را فراری میداد. چه موجودات عجیبی هستیم ما آدمها.
با صدای حاجی از فکر و خیال بیرون آمدم.
ـ محاصره شدیم، محمد وعلی و حسام دنبال من بیایید.
ـ حاج رضا منم میام؟!
اولین بار بود غضب حاج رضا را میدیدیم. از طرفی دلم برای داوود میسوخت خیلی دوست داشت همراه ما باشد اما حاج رضا، داوود را جور دیگری دوست داشت. نه اینکه بخواهد بین ما فرقی بگذارد اما این علاقه را میشد حس کرد.
ـ حاجی بذار بیاد من حواسم بهش هست.
چشمانش از خوشحالی برق میزد اما حاجی هیچ حرفی نمیگفت.
مستقر شدیم جایی که حاجی مشخص کرده بود. هر لحظه صدای تیر و تفنگ بیشتر میشد. محاصره تنگتر و سامان دادن اوضاع سختتر شده بود. چیزی نگذشته بود که گرد و غبار مانع دیدن اطرافم شد. گوشهایم گر گرفته بود و توی سرم غوغا بود. انگار که آژیر خطر داخل مغزم فعال شده بود. چشمانم تار میدید. دقیقا شبیه وقتهایی شده بودم که مرضیه خواهر بزرگترم از سردرد گریه میکرد و چشمانم را میبست و میخوابید تا حالش خوب شود ولی من نباید میخوابیدم. کمکم گرد و غبارها کمتر شدند. نور خورشید مایل میتابید. قدرت سرپا ایستادن و باز نگهداشتن چشمهایم را نداشتم. با هر سختی که بود خودم را به بیسیم رساندم.
صدای وحید را میشنیدم. نگران و حیران اسم تکتک ما را صدا میکرد.
ـ وحیدجان ما خوبیم فقط کمک بفرستید زخمی شدیم. حال همه خوبه نگران نباشید.
***
بعد از یک روز که در همان وضعیت مانده بودیم، سر و کله بچهها پیدا شد.
مجتبی که چشم حاجی را دور دیده بود و طاقت دوری از داوود را نداشت هم همراه نیروهای کمکی به خط آمده بود. هنوز خطر کاملا رفع نشده بود. و آمدن به چنین جایی بیعقلی محض بود.
مجتبی تا من را دید خودش را به سرعت به طرفم رساند. صدایش میلرزید و اضطراب از چشمان خرماییاش پیدا بود. دستم را گرفت و با حالت ملتمسانهای گفت:
ـ علی آقا، داوود کجاست؟!
نای حرف زدن نداشتم دهانم خشک شده بود و فقط مزه و بوی خون را حس میکردم. سرم درد میکرد و بدنم کوفته بود. با چشمانم آخرین جایی که داوود را دیده بودم نشان مجتبی دادم. نگاهم را از مجتبی برنگرداندم. هنوز کامل دور نشده بود که ایستاد و چند قدم عقبتر رفت.
انگار که پاهایش تاب ایستادن نداشته باشد، همانجا نشست و سرش را میان دستانش گرفت. لرزش شانههایش هر لحظه بیشتر میشد. متوجه شدم اتفاقی که نباید رخ میداد بهوقوع پیوسته بود. ای کاش من هم رفته بودم تا نه درد میکشیدم و نه این صحنه را میدیدم. من به مجتبی قول داده بودم مراقب داوود باشم اما حالا چطور میتوانستم در چشمانش نگاه کنم. جواب حاجی را چه میدادم؟ امانتدار خوبی نبودم.
حس میکردم جوان مردم بهخاطر من از بین رفته. اگر من از حاجی نمیخواستم، اگر خواهش نمیکردم الان داوود اینجا نبود و حالش خوب بود.
ـ هواپیماها اومدن... بخوابید رو زمین... پناه بگیرید...
حسام با تمام توان فریاد میزد و مجتبی را صدا میزد اما انگار مجتبی در این وادیها نبود.
نمیتوانستم تکان بخورم. حتی صدایم از گلو بیرون نمیآمد. کاش مجتبی صدای حسام را میشنید. حسام به سرعت سمت مجتبی دوید.
همه جا یکباره ساکت شد. دوباره همان صدای آژیر همان سر درد و همان فشار. دوباره گرد و غبار و دود و آتش بلند شده بود. انگار که قیامت شده باشد.
چند دقیقهای گذشت تا وضعیت آرام شد ولی هنوز آن صدای لعنتی در سرم آرام نشده بود. دیگر نه صدای هواپیما میآمد و نه گرد و غباری در هوا بود. حتی شانههای مجتبی هم دیگر نمیلرزید. سرم هر لحظه دردش بیشتر میشد. میخواستم فریاد بزنم. فریادی به بلندی سکوت. مجتبی کنار داوود آرام گرفته بود.
حسام بلند شد. نمیدانست سمت من بیاید یا داوود و مجتبی. مات و مبهوت نگاه میکرد.
ـ برو بگو حالشون خوبه، حسام برو...
آهسته قدم برمیداشت. مجتبی داوود را در آغوش گرفته بود و در کنار هم به آرامش رسیده بودند.
حسام پیشانی مجتبی و داوود را بوسید و با دستان خاکی و زخمیاش چشمان مجتبی را بست. کاش اینها توهم بود. ساخته خیال یک مجروح که برای فرار از درد خیالبافی میکند تا گذشت زمان و بیشتر شدن درد را حس نکند.
حسام پای زخمیاش را روی زمین میکشید. با هر قدم قطره اشکی از چشمانش سُر میخورد و صورت خاکیاش را میشست. خودش را سمت من رساند. با چشمانم التماس میکردم که بگوید حال داوود و مجتبی خوب است. بگوید همه اینها توهم من بود.
دستانم را گرفت و بوسید. بغضش را فرو میخورد اما من از غوغای دلش خبر داشتم.
ـ دوست داشتم برادرم را در لباس دامادی ببینم اما خودش را به داوود رساند. زیباست اینکه پرستوها باهم میروند.
پینوشت:
چهل اختران (چهل دختران) و شاستعلی (شاه سیدعلی) نام محلههای معروف قم هستند.