ناگفتنی‌های دیزنی

عاطفه میرافضل

والت دیزنی را با آثار کودکانه‌اش می‌شناسیم که توانست تسلط ویژه‌ای بر افکار عمومی و دنیای کودکان پیدا کند اما این عموی به‌ظاهر مهربان پشت پرده دیگری هم داشت.

وقتی یک محقق گمنام به نام «نیل گابلر» به آرشیو والت‌دیزنی دسترسی پیدا کرد، یک والت‌دیزنی بسیار متفاوت را کشف کرد. دیزنی که عمدتا به عنوان یک پیرمرد مهربان شناخته می‌شد و عموی همه بچه‌ها بود، در واقع یک رئیس ترسناک بود. او توهم داشت به‌طوری که همه‌جا کمونیست‌ها را می‌دید و عمیقا از آن‌ها متنفر بود. او اغلب کارمندان خود را تحقیر می‌کرد و وقتی سعی کردند با هم متحد شوند، نگهبانان مسلح استخدام کرد، رهبران آن‌ها را اخراج کرد، حقوق‌ها را کم کرد و به کافی‌شاپ استودیو دستور داد ساعت‌ها را کم کند. وقتی اعتصاب می‌شد، دیزنی سعی می‌کرد به مردی که کارمندان ناراضی را رهبری می‌کند حمله فیزیکی کند. او سیاه‌پوستان را در دیزنی‌لند استخدام نمی‌کرد.

خانواده دیزنی هم استثنا نبودند. او ترجیح می‌داد به‌جای اینکه با همسرش باشد با قطار بازی کند. برادرش «روی» هم برای او کار می‌کرد و او مثل همه کارکنانش با او هم بدرفتاری می‌کرد. حتی والت‌دیزنی در خاک‌سپاری پدرش شرکت نکرد، چون نمی‌خواست سفر کاری خود را تعطیل کند.

البته موفقیت‌های چشمگیر آثار دیزنی با حاشیه‌هایی هم همراه بوده مثلا پس از کارتون معروف شیرشاه، کمپینی علیه دیزنی برپا شده تا این شرکت، علامت تجاریش که با استفاده از عبارت «Hakuna Matata» ساخته شده است را پس بگیرد. این دادخواست، همراه با جمع‌آوری بیش از ۱۸۰۰۰۰ امضا بوده و مدعی این است که عبارت مورد استفاده توسط دیزنی، اصطلاحی رایج است که در شرق و مرکز آفریقا، مورد استفاده میلیون‌ها نفر است.

این عبارت که ترجمه آن، «مشکلی نیست» یا «بی‌خیال» است، از سال ۱۹۹۴ میلادی، با فیلم شیرشاه محبوب شده است.

یک فعال زیمباوه‌ای که آغازگر این فرایند جمع‌آوری امضا است، استدلال می‌کند که زبان یک فرهنگ، نمی‌تواند و نباید توسط یک فرد یا مجموعه خاص، ثبت شود. و از این حرکت دیزنی، تحت‌عنوان «استعمار» و «سرقت» یاد کرده است.

در متن درخواست ارائه شده، آمده است که: «این تصاحب، چیزی است که شما حقی بر آن ندارید. اگر چنین کاری درست بود، هرکس که انگلیسی صحبت می‌کند، به بریتانیا مقروض است و وقتی فرانسوی صحبت کنیم، به فرانسه بدهکار می‌شویم» جالب اینجاست که این دادخواست، موفق به جمع‌آوری بیش از ۱۸۰۰۰۰ امضا شده و رشد آن همچنان ادامه دارد.

گفتنی است، در اواخر نوامبر ۲۰۱۸ میلادی، دیزنی اولین تریلر خود را در خصوص بازسازی لایواکشن داستان قدیمی شیرشاه، منتشر نمود که نشان می‌دهد یک شیر جوان، پس از قتل پدرش، از قلمرو پادشاهی او تبعید می‌شود و زمانی که برمی‌گردد می‌فهمد که عموی قاتلش، باعث ویرانی قلمرو پادشاهی شده است. شایان ذکر است که «شیرشاه»، از زمان اولین نمایش در سال ۱۹۹۴ میلادی، به یک سرمایه فوق‌العاده محبوب برای دیزنی بدل شده است، که شامل اسباب‌بازی‌ها، لباس‌ها، بازی‌های کامپیوتری و چند فیلم دنباله‌دار است.