واکنش دولت ایران در ارتباط با تخریب بقیع چه بود؟
رضاخان قلدر و تخریب بقیع
عاطفه میرافضل
وهابیان در هشتم شوال
سال ۱۳۴۴ هجری قمری حرم امامان بقیع را ویران کردند. این روز به «یوم الهدم» (روز
ویرانی) مشهور است. تا آن زمان بر روی مقبره پیشوایان و سایر بزرگان اسلام که در
مدینه مدفون بودند گنبدها و بناهایی قرار داشت. پس از تسلط وهابیان بر مدینه آن‌ها
ضمن تخریب قبور آثاری که بر روی قبور قرار داشت را نیز از بین بردند.
بقیع مدفن چهار امام مظلوم شیعه امام‌حسن‌علیه‌السلام، امام‌سجادعلیه‌السلام، امام‌باقرعلیه‌السلام
و امام‌جعفرصادق‌علیه‌السلام است. همچنین قبر چند تن از همسران پیامبر‌صلی‌الله.علیه‌وآله‌وسلم
و نیز عباس عموی پیامبر و فاطمه بنت‌اسد؛ مادر حضرت علی‌بن‌ابی‌طالب، خانم ام‌البنین
و برخی دیگر از بزرگان اسلام در بقیع قرار دارد.
تخریب بقیع، دو بار، در سال‌های ۱۲۲۰ و ۱۳۴۴ قمری انجام شد که اعتراضات شدیدی را میان مردم مسلمان برانگیخت. طبق اسناد تاریخی در آن سال‌ها «اردشیر ریپورتر» که از جاسوس‌های شناخته‌شده انگلیس در ایران بود، از سوی دولت بریتانیا مأموریت می‌یابد که یک فرد نظامی، قلدر و ضد دین را که با تشیع اثنی عشری مخالفت دارد، برای پادشاهی ایران معرفی کند و دولت انگلیس هم از او حمایت کند. او جلسه‌ای را در منزل «حبیب‌الله هویدا» یا عین‌الملک برگزار می‌کند و از او کمک می‌خواهد. عین‌الملک از بهائیان شناخته‌شده آن زمان بود. خود اردشیر هم بهایی بود. پدر و پدر بزرگ حبیب‌الله هویدا از سلسله و حلقۀ اولیه بهائیان در آن زمان بود. حتی پسرش در دولت پهلوی دوم حضور دارد. اوایل انقلاب او اعدام شد. حبیب‌الله شخص رضاشاه را معرفی می‌کند و می‌گوید فردی قزاق و قلدر است که هیچ اعتقادی به تشیع ندارد. خبر این اتفاق نهایتا به ژنرال «آیرون ساید» نماینده نظامی دولت انگلیس در ایران می‌رسد و ایشان حمایت جدی می‌کند. چند جلسه با رضاشاه در قزوین برگزار می‌کند و به او تأکید می‌کند به هیچ عنوان مخالف نظرات انگلیس، اقدامی انجام ندهد و نهایتا به پادشاهی معرفی می‌شود.
در چهارم اردیبهشت ۱۳۰۵ مصادف با ۱۲ شوال ۱۳۰۴ روز تاجگذاری رضاشاه است. بر اساس اسناد، از ۶ ماه قبل، تمام دولت درگیر برپایی هرچه بهتر این مراسم است. چهار روز قبلش، بقیع تخریب شده بود. رضاشاه برای آنکه بتواند به اهداف خود برسد و مزاحمی برای کار خود نداشته باشد، به هیچ عنوان اجازه نمی‌دهد موضوع تخریب بقیع رسانه‌ای شود. سانسور خبری به‌شدت حاکم بود. به‌قدری این سانسور قوی بود و پلیس مخفی پهلوی که عملا تربیت‌یافته دولت انگلیس بود، قوی کار کرد که علما به‌هیچ‌وجه از موضوع تخریب اطلاع ندارند. این سانسور به‌حدی است که پس از حدود ۳۵ روز تأخیر از شهر نجف عراق آیت‌الله ابوالحسن اصفهانی و آیت‌لله محمدحسین غروی نائینی تلگرافی به علمای ما از جمله امام‌جمعه خویی و سیدمحمد بهبهانی زده می‌شود که چرا نشستید؟ بقیع تخریب شده است.
فردای این روز حاج میرزا یحیای امام‌جمعه خویی تمام جرائد را به خانه خود دعوت می‌کند و از آن‌ها درخواست دارد که این موضوع را پیگیری کنند. نهایتا کمیسیونی تشکیل می‌شود که بعدها با عنوان کمیسیون حرمین شرفین شناخته می‌شود. اعضای آن، امام‌جمعه خویی، سیدمحمد بهبهانی، امام‌جمعه تهرانی، سیدحسن مدرس، جمال‌الدین، معتمدالملک، مستوفی‌الدوله و برخی دیگر، از اعضای کمیسیون بودند.